THẾ GIỚI ẢO VÀ SỰ HIỆN DIỆN THẬT: Khi màn hình sáng lên, ánh mắt có tắt đi?

WGPCT (03.01.2026) Hãy thử hình dung một bức tranh gia đình thời nay: Mâm cơm đã dọn lên, cha mẹ và con cái quây quần. Nhưng thay vì tiếng cười nói rộn rã, thay vì những lời hỏi han “Hôm nay con đi học thế nào?”; “Công việc của bố có mệt không?”, thì lại là một sự im lặng đáng sợ. Mỗi người một chiếc điện thoại. Người cha lướt tin tức. Người mẹ mải mê trả lời tin nhắn hội đoàn. Đứa con dán mắt vào video TikTok. Họ ngồi đó, bên cạnh nhau, nhưng tâm trí họ đang lạc trôi ở tận đẩu tận đâu. Họ đang “hiện diện” về thể lý, nhưng lại hoàn toàn “vắng mặt” về tâm hồn.

Đó là bi kịch của thời đại chúng ta: Kết nối với cả thế giới, nhưng lại mất kết nối với người ngồi ngay bên cạnh.

1. “Sống Ảo” – Căn bệnh của sự cô đơn

Chúng ta đang sống trong một nghịch lý: Chưa bao giờ con người có nhiều phương tiện để giao tiếp như bây giờ, nhưng cũng chưa bao giờ con người cảm thấy cô đơn đến thế.

Đếm Like hay đếm Tình thương? Chúng ta chăm chút cho một bức ảnh đăng lên Facebook, chỉnh sửa từng gam màu, canh từng góc mặt để chờ đợi những lượt “Like”, những trái tim ảo từ những người xa lạ. Chúng ta vui khi thấy nhiều tương tác, buồn khi thấy ít người quan tâm. Nhưng chúng ta quên mất việc “đếm” những nụ cười của cha mẹ, “đếm” những nếp nhăn lo âu trên trán vợ chồng.

Nghịch lý của sự “Gần gũi” Đức cố Giáo hoàng Bênêđictô XVI, với cái nhìn thấu suốt của một vị ngôn sứ thời đại, đã từng cảnh báo chúng ta một sự thật thấm thía: “Kỹ thuật giúp chúng ta gần nhau nhưng không có khả năng giúp chúng ta hiểu nhau” (Caritas in Veritate).

Lời nhận định ấy nặng tựa ngàn cân. Công nghệ giúp ta “gần” nhau chỉ bằng một cú chạm, xóa tan khoảng cách địa lý. Nhưng để “hiểu” nhau, để cảm thông và trở thành anh em của nhau, kỹ thuật hoàn toàn bất lực. Chúng ta có thể nhắn tin cho nhau cả ngày, nhưng không hiểu nổi nỗi buồn sâu kín trong mắt người bạn đời. Chúng ta có hàng ngàn bạn bè trên mạng (friends), nhưng khi hoạn nạn lại chẳng tìm thấy một người tri kỷ. Kỹ thuật nối dài cánh tay, nhưng lại làm ngắn đi nhịp cầu của trái tim.

2. Sự hiện diện bị đánh cắp

Vì mải mê với cái “gần” của công nghệ, chúng ta đã đánh mất cái “hiểu” của tình người. Sự hiện diện đích thực đã bị đánh cắp một cách tinh vi.

Ăn cắp thời gian của nhau. Khi bạn đi uống cà phê với một người bạn, nhưng cứ 5 phút bạn lại kiểm tra điện thoại một lần, bạn đang ngầm gửi đi một thông điệp: “Cái điện thoại này quan trọng hơn bạn. Người đang nhắn tin cho tôi quan trọng hơn người đang ngồi trước mặt tôi”. Đó là một sự tổn thương vô hình. Chúng ta đang “ăn cắp” thời gian quý báu mà lẽ ra phải dành trọn vẹn để thấu hiểu nhau.

Ăn cắp thời gian của Chúa. Không chỉ với người thân, chúng ta còn “bất lịch sự” với cả Chúa. Hãy thử nhìn vào các giờ kinh tối gia đình, hay thậm chí trong Thánh Lễ. Có bao nhiêu người vẫn lén lút xem tin nhắn? Bao nhiêu người để tiếng chuông điện thoại át đi tiếng chuông nhà thờ? Chúng ta mang thân xác đến nhà thờ, nhưng tâm trí vẫn để ngỏ cho những thông báo xâm chiếm. Chúa chờ đợi một cuộc gặp gỡ “Face-to-face” (mặt đối mặt), nhưng chúng ta lại chỉ dành cho Ngài một sự hiện diện “Offline”.

3. Tìm lại sự “Hiện Diện Thật”

Học cách “Tắt” để “Bật”. Hãy can đảm Tắt wifi, Tắt dữ liệu di động trong những giờ phút linh thiêng: Bữa cơm, giờ cầu nguyện, giờ chơi với con, giờ tâm sự vợ chồng. Khi màn hình tối đi, ánh mắt chúng ta mới thực sự sáng lên để nhìn thấy nhau. Khi thế giới ảo im tiếng, ta mới nghe được tiếng thở dài của người thân, tiếng cười giòn tan của con trẻ, và tiếng thì thầm của Chúa.

Chạm thật thay vì Chạm màn hình. Một cái icon “ôm” (hug) trên Messenger không bao giờ thay thế được một cái ôm thật sự bằng xương bằng thịt. Đạo của chúng ta là Đạo Nhập Thể. Chúa Giêsu đã không cứu chuộc nhân loại bằng cách gửi một “tin nhắn” từ trời cao. Ngài đã xuống thế, đã chạm vào người cùi, đã ăn uống với người tội lỗi. Sự hiện diện bằng xương bằng thịt, trọn vẹn tâm trí, đó mới là phương cách duy nhất để “lấp đầy khoảng cách” mà Đức Bênêđictô XVI đã trăn trở: Biến sự “gần nhau” về địa lý thành sự “hiểu nhau” về tình người.

4. Đặt điện thoại xuống, nâng tâm hồn lên

Không thể phủ nhận sự cần thiết của công nghệ, của smartphone, nhưng nếu chúng ta cứ nhán mắt vào chúng, chúng ta có nguy cơ bỏ quên người bên cạnh và thậm chí quên cả Chúa.

Chiếc điện thoại là một công cụ tuyệt vời nếu nó là cây cầu, nhưng sẽ là bức tường nghiệt ngã nếu nó chia cắt những người ở gần. Đừng để mình trở thành một bóng ma vật vờ trong thế giới ảo. Hãy sống thật, yêu thật, và hiện diện thật. Vì Chúa là Emmanuel và Ngài đang chờ đợi bạn trong cuộc đời thật này.

Roma 03-01-2026. Tưởng nhớ Đức Bênêđictô XVI, dịp giỗ thứ 3 của Ngài.