Muối và ánh sáng

Thứ sáu - 06/02/2026 20:47 104

CHÚA NHẬT V MÙA THƯỜNG NIÊN NĂM A

Đôi khi chúng ta nghe câu nói: “Tin đạo chứ không tin người có đạo!”. Một câu nói chắc hẳn chất vất chúng ta rất nhiều. Trong văn kiện Đối thoại và Rao giảng (Dialogue and Proclamation)[1] số 72-74 có nói đến một trong những nguyên nhân khiến việc rao giảng không hiệu quả là chứng từ cuộc sống không ăn khớp với niềm tin, nghĩa là có một hố cách biệt giữa lời nói và hành động, sứ điệp Kitô giáo và đời sống của các Kitô hữu.

Phụng vụ Lời Chúa hôm nay nhắc nhớ chúng ta về ơn gọi cao quý và sứ mạng lớn lao của các Kitô hữu: là muối cho đời và là ánh sáng cho trần gian. Cũng như muối và ánh sáng là những nhu yếu phẩm của cuộc sống, sự hiện diện và phục vụ cách đậm đà mặn mà của các Kitô hữu rất cần thiết cho cuộc sống xem ra nhạt nhẽo và mờ nhòa hôm nay.

Muối và ánh sáng

Tin Mừng hôm nay chất chứa ơn gọi vĩ đại của người Kitô hữu: là muối, là ánh sáng cho trần gian. Chúa không bảo anh em “có” muối mà “là muối” (este ta halas); không phải “có” ánh sáng mà “là” ánh sáng. Cách dùng động từ “là” (eimi) ở dạng khẳng định và thì hiện tại lối trình bày: “Chính anh em là…” (humei este…) để nhấn mạnh và diễn tả một điều gì đó đương nhiên gắn liền với bản chất sự vật. Bản CGKPV dịch: “Chính anh em là muối cho đời… Chính anh em là ánh sáng cho trần gian…”.

Với tư cách là môn đệ Chúa Giêsu, là Kitô hữu, mỗi người, tự bản chất, phải là muối, là ánh sáng cho đời… Nếu không thì sẽ trở thành muối nhạt vô dụng và ánh sáng để gầm giường. Là muối có nghĩa là hiện diện cách đậm đà, mặn nồng, với đức tin sâu sắc và đức ái nồng nàn. Giữa thế giới hoài nghi, hoang mang, “muối” gìn giữ đức tin vững vàng phó thác; giữa thế giới ích kỷ bon chen, “muối” mang lại hương vị của tình yêu hy sinh phục vụ.

Đèn thắp trên giá

Nếu như muốn ướp mặn để gìn giữ và tăng hương vị, thì ánh sáng soi chiếu và sưởi ấm. Ánh sáng soi chiếu và sưởi ấm qua “các việc tốt lành”. Bài đọc I nói đến các việc tốt lành rất cụ thể như: chia cơm cho kẻ đói, cho khách đỗ nhà, cho kẻ rách rưới ăn mặc, loại bỏ gông cùm, bất công, bạo hành… Khi làm các công việc tốt lành ấy, thì đèn sẽ thắp sáng trên giá và soi sáng mọi người: “Bấy giờ ánh sáng ngươi sẽ bừng lên như rạng đông… ánh sáng ngươi sẽ chiếu tỏa trong bóng tối, và tối tăm của ngươi chẳng khác nào chính ngọ” (Is 58,7-10).

Nói khác đi, cốt lõi của việc trở nên muối và ánh sáng là sống yêu thương quảng đại, ngay cả khi phải đối diện với một thế giới đề cao hưởng thụ ích kỷ. Để muối không mất đi hương vị đậm đà, muối cần giữ độ mặn của mình. Độ mặn của người môn đệ là độ đậm của tình yêu trong cuộc sống, không tìm hưởng thụ ích kỷ nơi vật chất, không tìm vinh hoa danh giá nơi quyền lực thế gian, nhưng tìm niềm vui trong việc trao ban và phục vụ. Cũng thế, để ánh sáng soi chiếu và sưởi ấm, ngọn đèn chấp nhận sự tiêu hao. Ngọn đèn đức tin chỉ có thể chiếu tỏa khi người môn đệ chấp nhận dấn thân làm chứng cho Tin Mừng.

Thế giới cần muối và ánh sáng

Thế giới hôm nay đang chứng kiến những trào lưu sống nhạt và sống mờ. Dường như con người thời nay không thích suy nghĩ sâu xa nghiêm túc về bất cứ điều gì, kể cả niềm tin, cuộc đời và vận mệnh… Cuộc sống trôi đi vội vàng, hời hợt và vô vị, thể hiện qua những câu nói: “sống qua ngày chờ qua đời”, “kể cũng tội mà thôi cũng kệ”, “chả thấy gì chỉ thấy già”, “thế hệ cợt nhả”, “thích thì nhích”, “đẹp thì có quyền”, “ảo vãi”… Cái nhạt nhẽo và lu mờ ấy dường như tăng lên với trợ giúp của trí tuệ nhân tạo (AI). Nhà tư tưởng Bernard Lonergan đề xuất năm “giới luật siêu nghiệm” để giúp sống sâu sắc hơn và có thể rất hữu dụng cho thời đại chúng ta: hãy chú tâm, hãy sáng suốt, hãy hợp lý, hãy có trách nhiệm, hãy yêu thương[2].

Làm sao để người tín hữu có thể sống đậm, sống chất, sống mặn, sống sáng trong môi trường hôm nay? Đâu là ảnh hưởng của người môn đệ Chúa Kitô trong xã hội này? Sự hiện diện của chúng ta có tích cực, sống động, giàu năng lượng ngăn ngừa ô nhiễm và giàu nguồn lực biến đổi môi sinh thiêng liêng? Thiết nghĩ, chúng ta phải cố gắng nhiều hơn để có thể trở thành muối và ánh sáng, nhất là qua việc làm chứng cho sự thật, bảo vệ sự sống và phẩm giá con người, xây dựng công lý, hòa bình, bồi đắp nền văn minh tình thương và sự sống… Đức Giêsu chịu đóng đinh mà Phaolô suốt đời rao giảng chính là khuôn mẫu cho một cuộc sống đậm nồng và tươi sáng, mang lại niềm vui cứu độ cho muôn người (x. Bài đọc II: 1Cr 9,16-19.22-23).

***

Như vậy, Phụng vụ Lời Chúa hôm nay giúp chúng ta một lần nữa ý thức về phẩm giá và sứ mạng cao quý của mình như là Kitô hữu giữa lòng thế giới. Chúng ta được mời gọi trở nên hiện thân sống động của Chúa Kitô, Đấng là Ánh sáng thế gian, đến chiếu soi và cứu chữa. Thế giới vẫn còn đó sự nhạt nhẽo của hiện tượng vô cảm, sống kệ, sống vội, sự tối tăm của hiện tượng sống ảo, sống thực dụng… Người Kitô hữu được mời gọi sống đậm, sống chất, sống cho… Đó là một cuộc sống thấm nhuần Tin Mừng, với đức tin mạnh mẽ, lòng trông cậy vững vàng, lòng yêu mến nồng nàn, quảng đại, hồn tông đồ tâm huyết, nhiệt thành.

Thư Chung của HĐGM 2025 mời gọi mỗi tín hữu ý thức ơn gọi làm “ánh sáng thế gian” để sống tư cách “môn đệ thừa sai”, tích cực tham gia vào sứ mạng của Hội Thánh, tích cực loan báo Tin Mừng trong đời thường và trên không gian mạng, qua việc “đem yêu thương vào nơi oán thù, đêm thứ tha vào nơi lăng nhục, đem an hòa vào nơi tranh chấp, đêm chân lý vào chốn lỗi lầm, dọi tin kính vào nơi nghi nan, chiếu trông cậy vào nơi thất vọng, dọi ánh sáng vào nơi tối tăm, đêm niềm vui đến chốn u sầu” (Kinh Hòa Bình).

Lạy Chúa, chúng con cảm tạ Chúa đã cho chúng con tham dự vào sứ mạng loan báo Tin Mừng. Xin Chúa chiếu soi vào những chỗ tăm tối mịt mù nơi chúng con, tưới gội vào những vùng khô khan cằn cỗi nơi chúng con, ướp mặn vào những nơi nhạt nhẽo vô vị nơi chúng con, để chúng con trở thành sự hiện diện sống động phản chiếu sự tươi sáng, dạt dào và nồng nàn của tình yêu Chúa. Amen.

[1] Hội Đồng Tòa Thánh Về Đối Thoại Liên Tôn, Đối thoại và Rao truyền, 19/05/1991. Nguồn: http://www.conggiaovietnam.net/upload/article/f__1334567453.pdf

[2] X. Taylor Black, “Áp dụng cấu trúc nhận thức của Bernard Lonergan vào đạo đức AI”, Anna Ngọc Diệp chuyển ngữ, trong Hiệp Thông 150 (11&12/2025), tr. 175-191.

Tác giả: Lm. Đaminh Trần Ngọc Đăng