Cám dỗ và ơn Chúa

Thứ sáu - 20/02/2026 22:54 20

CHÚA NHẬT I MÙA CHAY NĂM A
St 2:7-9;3:1-7; Rm 5:12-19; Mt 4:1-11

Cám dỗ là một thực tại gắn liền với thân phận con người. Ngay từ buổi đầu lịch sử cứu độ, con người đã phải đối diện với cám dỗ và sa ngã. Tuy nhiên, mặc khải Kitô giáo không dừng lại ở thất bại của cặp đôi đầu tiên của nhân loại là Ađam - Evà, nhưng đẩy tới đỉnh cao nơi chiến thắng của Đức Giêsu Kitô. Thánh Phaolô khẳng định rằng nhờ Đức Kitô, nhân loại được giải thoát khỏi quyền lực tội lỗi và sự chết (x. Rm 5,12-19). Vì thế, khi học theo Đức Giêsu, con người có thể chiến thắng cám dỗ và sống trong tự do của con cái Thiên Chúa.

1. Sự sa ngã của con người trước cám dỗ

Bài đọc một trích Sách Sáng Thế cho thấy con người được Thiên Chúa dựng nên trong tình trạng tốt đẹp: “Đức Chúa là Thiên Chúa lấy bụi từ đất nặn ra con người, thổi sinh khí vào lỗ mũi, và con người trở nên một sinh vật sống” (St 2,7). Thiên Chúa đặt con người trong vườn địa đàng và ban cho họ mọi sự cần thiết. Tuy nhiên, cám dỗ xuất hiện dưới hình thức rất quen thuộc: nghi ngờ Thiên Chúa và ham muốn tự mình quyết định điều thiện điều ác: “Các ngươi sẽ nên như Thiên Chúa, biết điều thiện điều ác” (St 3,5).

Quả thật, ma quỷ đã cám dỗ ba điểm yếu căn bản của con người là: thỏa mãn giác quan “trái cây ăn thì ngon”, hấp dẫn thị giác “trông thì đẹp mắt” và kiêu ngạo tinh khôn “đáng quý vì làm cho mình nên tinh khôn” (x.St 3,6). Con người đã sa chước cám dỗ vì đã đối thoại, thoả hiệp với ma quỷ và đã nghe theo chúng. Khi con người dùng tự do “ăn trái cấm” không vâng phục Thiên Chúa, con người đánh mất sự hài hòa nội tâm và mối tương quan với Thiên Chúa bị cắt đứt. Con người tự chuốc vào mình bản án rất nghiệt ngã là phải đau khổ và phải chết. Sự sa ngã của Ađam cho thấy con người tự sức mình không đủ để chống lại cám dỗ.

2. Đức Kitô – Ađam mới chiến thắng cám dỗ

Bài Tin Mừng hôm nay tường thuật việc Đức Giêsu chịu cám dỗ trong hoang địa. Những cám dỗ Người chịu tương ứng với những yếu đuối khiến nhân loại sa ngã. Cám dỗ thứ nhất: biến đá thành bánh. Đây là cám dỗ về nhu cầu vật chất. Đức Giêsu đáp: “Người ta sống không chỉ nhờ cơm bánh, nhưng còn nhờ mọi lời miệng Thiên Chúa phán ra” (Mt 4,4). Cám dỗ thứ hai: tìm vinh quang và quyền lực. Đức Giêsu đã khẳng định cách rõ ràng và dứt khoát: “Ngươi phải bái lạy Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi” (Mt 4,10). Cám dỗ thứ ba: thử thách Thiên Chúa, đây là cám dỗ đánh vào cái tôi và lòng tự ái của con người. Đức Giêsu không thèm đôi co hay thoả hiệp với ma quỷ. Ngài trả lời dứt khoát đầy uy quyền: “Ngươi chớ thử thách Đức Chúa là Thiên Chúa của ngươi” (Mt 4,7).

Như thế, khác với Ađam - Evà, Đức Giêsu không tranh luận với ma quỷ, không thương lượng, nhưng chiến thắng bằng Lời Chúa và sự vâng phục tuyệt đối. Thánh Irênê thành Lyon đã nhận định: “Điều Ađam đã làm hư hỏng bởi sự bất tuân, Đức Kitô đã sửa lại bằng sự vâng phục” (Adversus Haereses, III, 18,7). Chính Đức Giêsu đã xuống trần gian để giải thoát nhân loại. Thánh Phaolô đặt Ađam và Đức Kitô trong tương quan đối chiếu: “Vì một người duy nhất đã sa ngã mà muôn người phải chết… thì nhờ một người duy nhất là Đức Giêsu Kitô, ân sủng lại càng chan chứa cho muôn người” (Rm 5,15). Ađam đem tội lỗi vào thế gian, còn Đức Kitô đem ơn công chính và sự sống. “Như vì một người duy nhất không vâng phục mà muôn người trở thành tội nhân, thì nhờ một người duy nhất vâng phục mà muôn người trở thành công chính” (Rm 5,19). Chiến thắng của Đức Kitô chính là mẫu gương và là nguồn ân sủng giúp chúng ta chiến thắng cám dỗ. “Không có Thầy, anh em chẳng làm gì được”, không có Ơn Chúa, chúng ta chẳng thể chiến thắng cám dỗ, chính nhờ ân sủng của Thiên Chúa mới giúp chúng ta vượt qua khó khăn. Đúng như Thánh Tôma Aquinô dạy: “Ân sủng không hủy bỏ tự nhiên nhưng chữa lành và nâng cao nó” (Summa Theologiae, I, q.1, a.8, ad 2). Nhờ ân sủng, con người được chữa lành yếu đuối và được nâng lên để chiến thắng tội lỗi.

Chính Đức Giêsu, qua các cơn cám dỗ trong sa mạc, đã khẳng định nguồn ơn cứu thoát cho nhân loại bằng việc lấy chính Lời Chúa làm ánh sáng soi dẫn đường đi, lấy việc tùng phục thánh ý Thiên Chúa để thánh hóa con người trở nên “người” hơn, và lấy việc tôn thờ Thiên Chúa trên mọi tạo vật như giá trị tuyệt đối và hạnh phúc chân thực của cuộc đời. Mỗi một ngày sống trên trần gian, chúng ta sẽ phải không ngừng chọn lựa. Một chọn lựa ngay chính sẽ giúp cho việc chọn lựa ngay chính kế tiếp của chúng ta dễ dàng hơn. Trái lại, một sự nhu nhược đầu hàng cũng dễ kéo theo những đầu hàng nhu nhược tiếp theo. Khi đó, chúng ta dễ sa ngã bởi bản tính yếu đuối của con người. Chúng ta đừng mong chúng ta không có cám dỗ. Đức Giêsu là Đấng Thánh, ấy thế mà Ngài cũng phải trải qua kinh nghiệm của xung khắc giữa sự lành và sự ác. Thư Do thái ghi nhận rõ ràng: “Không phải Ngài là người không thể cảm thông với nỗi yếu hèn của chúng ta, song là Đấng đã dãi dầu bao cơn thử thách, đủ điều như chúng ta” (Dt 4,15). Và thái độ chọn lựa của Ngài đã làm nên hy vọng lớn lao cho con người mong manh của tôi. Ấy là “nếu tôi cùng chết với Ngài, tôi sẽ cùng Ngài phục sinh; nếu tôi chịu khổ với Ngài, tôi sẽ cùng Ngài thống trị” (1Tm 2,11-12).

Vì vậy, Khi kết hợp với Đức Kitô, sống nhờ Lời Chúa, khiêm nhường và tin tưởng vào ơn Chúa, con người có thể chiến thắng cám dỗ. Chiến thắng của Đức Kitô trong hoang địa là mẫu gương hoàn hảo chúng ta hôm nay. Và mỗi lần vượt qua cám dỗ, chúng ta bước gần hơn đến tự do đích thực của con cái Thiên Chúa và sự sống đời đời làm gia nghiệp. Amen.

Tác giả: Lm. Jos. Duy Trần