Nhà thờ Chính tòa: Hoa trái của lòng can đảm

Giáo phận Bùi Chu đang tiến rất gần đến một dấu mốc thật đặc biệt, là lễ cắt băng khánh thành và cung hiến ngôi Nhà thờ chính tòa của Giáo phận. Nhìn vào ngôi Thánh đường khang trang, lộng lẫy, được bao quanh bởi khuôn viên rất rộng rãi và đẹp đẽ, những người con của Giáo phận, cách tự nhiên, đều cảm thấy lâng lâng trong một cảm giác vừa tự hào, vừa choáng ngợp. Thế nhưng, nếu nhìn vào quá trình mà cả Giáo phận cùng chung sức chung lòng để có được thành quả tốt đẹp như hôm nay, chúng ta sẽ còn có lý do để thán phục và tự hào hơn nữa; bởi lẽ, công trình lớn lao này chính là hoa trái của một sự can đảm được Thiên Chúa chúc phúc. Sở dĩ nói đây là hoa trái của lòng can đảm, bởi lẽ, ngay từ những bước đầu tiên, rồi đằng đẵng suốt gần 8 năm, dự án xây dựng nhà thờ chính tòa đã phải đối diện với muôn vàn khó khăn, có những lúc tưởng chừng như sẽ bị chững lại, nhưng rồi nhờ ơn Chúa, mọi sự đều diễn tiến suôn sẻ.

Sóng gió đầu tiên phải kể đến là sự phản đối rất quyết liệt trước quyết định hạ giải ngôi Thánh đường cũ có tuổi đời lên đến tận 135 năm. Không còn dừng lại ở những ý kiến trái chiều trong nội bộ của Giáo phận, sự phản đối đã được đẩy lên cao trào, lan rộng ra bên ngoài với nhiều bài viết trên các trang báo lớn ghi lại nhiều ý kiến không đồng tình của các chuyên gia kiến trúc, văn hóa, lịch sử… Tình hình căng thẳng đến độ các cơ quan chức năng cấp cao như Cục Di sản văn hóa, Viện Bảo tồn Di tích và cả Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng phải vào cuộc. Trong bối cảnh như vậy, việc hạ giải vốn được dự định vào ngày 13/05/2019 đã phải hoãn lại đến tận ngày 16/07/2020.

Việc dám vượt qua làn sóng phản đối dữ dội ấy, không phải là sự cố chấp, liều lĩnh đến từ thái độ “đạp lên dư luận, coi thường chuyên môn”, nhưng là lòng can đảm đến từ một niềm xác tín căn bản: Nhà Chúa phải là nơi cầu nguyện của muôn dân. Nếu không đáp ứng được mục đích chính yếu, nền tảng này, thì mọi giá trị tùy phụ về kiến trúc, văn hóa, lịch sử…, dù có giữ lại chẳng có giá trị gì trước mặt Thiên Chúa. Chính Đền Thờ Giêrusalem là bài học sống động cho chân lý ấy. Thật vậy, xét về giá trị lịch sử, kiến trúc, thậm chí cả về mặt tôn giáo, thì Nhà thờ chính tòa Bùi Chu cũ chẳng là “cái móng tay” gì so với Đền Thờ Giêrusalem do vua Salômôn xây dựng; ấy vậy mà, khi Đền Thờ Giêrusalem không còn là nơi để thờ phượng chân chính nữa, mà bị sử dụng cho các mục tiêu phàm tục, Thiên Chúa đã cho phép để cho Đền Thờ bị dân ngoại tàn phá tan hoang. Nói thế để thấy rằng, mục đích thờ phượng chính là lý do cho sự tồn tại của một ngôi Thánh đường. Nhưng làm sao Nhà thờ chính tòa cũ, đã bị xuống cấp nghiêm trọng: nền nhà lún sụt đến 70 cm, tháp nghiêng đến 15 độ, tường bị nứt toác, mái bị dột, lúc nào cũng nơm nớp nguy cơ đổ ập xuống… có thể đảm đương vai trò là trung tâm thờ phượng của một Giáo phận đông đảo, sầm uất với hơn 400 ngàn tín hữu? Nếu những dịp đại lễ của Giáo phận không dám cử hành trong Nhà thờ vì lý do an toàn lẫn không gian chật hẹp, mà phải tổ chức ở lễ đài bên ngoài, thì rõ ràng đó là một thực trạng khó chấp nhận. Bởi đó, mặc dù rất trân trọng những ý kiến đóng góp, những tình cảm của mọi người dành cho một công trình gắn liền với biết bao thế hệ, Giáo phận vẫn quyết tâm xây dựng ngôi Thánh đường mới.

Sóng gió trên mới tạm lắng xuống thì một thử thách khác lại xuất hiện: Dịch Covid-19 ập đến, càn quét khắp nơi, gây tang thương cho biết bao người. Hẳn tâm trí nhiều người còn bị ám ảnh về giai đoạn khó khăn ấy, khi mà đến cả việc đi lại, tập trung đông người cũng bị hạn chế tối đa. Rồi thì việc sản xuất, làm ăn, buôn bán bị ảnh hưởng nghiêm trọng, nhiều người phải đối diện với nguy cơ thiếu thực phẩm, thuốc men, đến cả tính mạng lúc nào cũng trong tình trạng bấp bênh, không biết ngày mai sẽ thế nào. Trong hoàn cảnh như vậy, việc xây dựng một công trình quy mô lớn, đòi hỏi nhiều nhân lực, vật lực, quả thực không hề là chuyện dễ dàng. Hơn nữa, đây không phải là một công trình có thể hoàn thành trong ngày một ngày hai, mà là một hành trình dài, đòi hỏi sự bền bỉ của rất nhiều người. Chắc hẳn, lúc đó, bề trên của Giáo phận cũng sốt ruột, lo lắng, như “ngồi trên đống lửa”, bởi đã khởi công rồi, với bối cảnh hiện tại, liệu có sức làm cho xong cho “đến nơi đến chốn”?

Điểm lại vài nét trắc trở như thế, chúng ta mới nhận ra rằng: dường như, chính những nghịch cảnh tưởng chừng không thể vượt qua kia lại là chất xúc tác, làm sáng lên những giá trị thật đẹp, thật cao quý: đó là lòng quảng đại, nhiệt thành với công việc nhà Chúa của mọi thành phần Giáo phận. Nếu chỉ nhìn vào vẻ nguy nga của ngôi Nhà thờ hôm nay, người ta rất dễ nghĩ rằng đây là điều tất yếu của một Giáo phận có tiềm lực vật chất dồi dào. Nhưng khi nhìn lại cả hành trình, có lẽ điều đáng nói hơn cả không phải là Giáo phận đã huy động được bao nhiêu tiền để xây dựng, mà là mọi thành phần trong Giáo phận đã có bao nhiêu niềm tin để đồng tâm hiệp lực đi đến cùng. Biết bao người đã góp phần vào công trình này, dù bằng một khoản tiền lớn hay một phần đóng góp rất nhỏ, đều không đơn thuần góp vào việc xây một ngôi nhà vật chất, nhưng tựu chung lại, đó đều là biểu hiệu sống động của một đức tin kiên trung: họ đang góp phần kiến tạo một không gian linh thánh để các thế hệ hôm nay và mai sau có thể đến gặp gỡ Thiên Chúa, cử hành các mầu nhiệm đức tin và nhận ra mình thuộc về một gia đình lớn hơn là Giáo Hội. Những đóng góp ấy còn cho thấy thế nào là lòng quảng đại thực sự: quảng đại không chỉ là trích từ phần “cơm dư, gạo thừa”, nhưng là dám “mở tay ra” ngay cả khi chính mình cũng đang phải đối diện với những khó khăn, thiếu thốn, cũng như bà góa nghèo năm xưa được Chúa tuyên dương. Quảng đại cũng còn là vẫn nhiệt thành đóng góp ngay cả khi những phần đóng góp của mình âm thầm, nhỏ bé đến mức có thể chẳng bao giờ được nhắc tên. Biết bao người đã góp phần mình ngay từ những ngày đầu khởi công nhưng hôm nay không còn hiện diện để nhìn thấy công trình hoàn thành, rồi chẳng thiếu những người đã đóng góp trong âm thầm và có lẽ chính họ cũng chẳng bao giờ nghĩ rằng phần nhỏ bé của mình sẽ trở thành một phần của một công trình lớn lao như thế. Thế nhưng, tất cả đều trở thành của lễ để dâng lên Chúa với tất cả lòng yêu mến chân thành. Bởi vậy, khi bước vào ngôi Thánh đường trong ngày khánh thành và cung hiến, có lẽ người con Bùi Chu không chỉ nên nhìn lên những gì đang hiện hữu trước mắt, nhưng cũng nên nhớ đến cả một chặng đường đã qua, để biết ơn những người đã góp công góp của, để trân trọng những hy sinh âm thầm; và trên hết, để nhận ra bàn tay quan phòng của Thiên Chúa trong từng chặng đường của Giáo phận, để rồi có thể thốt lên với tất cả niềm xác tín thẳm sâu: Vĩ đại thay mọi công trình của Chúa, Ngài hoàn thành tất cả thật khôn ngoan.

Ngày cắt băng khánh thành rồi sẽ qua. Những trang trí cờ hoa, những nghi thức long trọng, những lời chúc mừng và những hình ảnh đẹp của ngày đại lễ rồi cũng sẽ trở thành ký ức đẹp trong dòng lịch sử của Giáo phận. Nhưng điều còn lại mà Chúa mong muốn phải là một Giáo phận được củng cố hơn trong tình hiệp thông và đức tin. Bởi đó, có lẽ điều đẹp nhất của ngôi Nhà thờ chính tòa không chỉ nằm ở vẻ nguy nga mà mắt người có thể nhìn thấy, nhưng nằm ở câu chuyện phía sau nó: câu chuyện về một cộng đoàn đã biết cùng nhau vượt qua khó khăn, biết hy sinh cho một điều lớn hơn lợi ích riêng của mình và biết kiên trì với một công việc mà họ tin rằng có ý nghĩa đối với đời sống đức tin của Giáo phận. Hy vọng từ câu chuyện xây dựng ngôi Nhà thờ chính tòa ấy, mỗi người cũng nhiệt thành theo cách thức tương tự để xây dựng Giáo phận thành một ngôi Đền Thờ thiêng liêng dâng kính Thiên Chúa, biểu hiện qua một đời sống đức tin trưởng thành, đức mến thắm đượm và đức cậy kiên trung.