Sự vô cảm đáng thương

Thứ tư - 19/08/2026 07:06 116

“Thế giới luôn đủ cung cấp cho nhu cầu của tất cả mọi người, nhưng không thể đủ cho lòng tham của một vài người” (Abert Einstein)

“Bạn có thể hình dung cuộc sống hằng ngày sẽ khó khăn đến mức nào nếu phải chật vật sinh tồn với chưa đầy 3 đô la mỗi ngày? Đối với hơn 830 triệu người đang sống trong cảnh nghèo khổ cùng cực trên toàn thế giới, đây lại là một thực tế phũ phàng. Phần lớn trong số họ sinh sống tại khu vực Cận Sahara thuộc châu Phi. Và khi tính đến tất cả các quốc gia đang chịu ảnh hưởng bởi xung đột và bất ổn, con số này chiếm tới ba phần tư tổng số người đang sống trong cảnh nghèo khổ cùng cực.”

Trước đó không lâu, “báo cáo của LHQ chỉ ra sau nhiều thập kỷ liên tục giảm, số người đói kém trên thế giới bắt đầu có xu hướng tăng từ năm 2014. Năm 2019, gần 690 triệu người, tương đương 8,9% dân số thế giới, hiện trong tình trạng đói kém, tăng thêm 10 triệu người chỉ trong vòng một năm và thêm 60 triệu người trong 5 năm qua.”

Qua những thông số không biết nói dối, chúng ta không khỏi giật mình về tình trạng đói nghèo trên thế giới, tại chính quê hương Việt Nam và nơi những người xung quanh. Trong một thế giới tưởng chừng dư dật, thừa mứa, thật đáng buồn vẫn còn những người không đủ ăn và vẫn phải đói mỗi ngày. Khi chứng kiến thảm cảnh hằng ngày, hàng giờ vẫn còn những người phải “sục sạo” tranh giành với lũ chó, lũ chuột, thậm chí cả dòi bọ nơi những bãi rác khổng lồ, chỉ mong lấp đầy bao tử của mình, hẳn nhiên chúng ta không khỏi nghẹn lòng.

Ánh sáng văn minh giả tạo dường như đã che khuất đi những góc tối, những vực thẳm, nơi những thân phận phải lần mò trong bóng tối của đói nghèo và đau khổ. Nơi đó, nhiều người bị lóa mắt trước ảo ảnh của sự phát triển mà nhắm mắt trước những góc tối ẩn khuất khắp nơi. Sự vô cảm góp phần tạo ra những hố sâu ngăn cách giàu nghèo. Để rồi, một số người sẵn sàng giẫm đạp, thậm chí tàn nhẫn kiếm lợi trên nỗi đau của đồng loại, phá hại môi trường. Họ vô tư hưởng thụ mà không sẻ chia, dù của cải dư thừa. Họ sẵn sàng vứt bỏ vào sọt rác không chút xót thương.

Thánh Basiliô đã nói: “Miếng bánh bạn giữ lại là của người đói khổ, cái áo bạn cất trong vali là của kẻ trần trụi”. Hay nói mạnh hơn: “của dư thừa chúng ta là của ăn cắp người nghèo”. Có vẻ thật khó nghe! Nhưng đó là một thực tế mà chúng ta phải nhìn nhận và lãnh trách nhiệm, dù phũ phàng.

Chúng ta hẳn sẽ ngạc nhiên trước nghịch lý tài sản của số 1% những người giàu trên thế giới bằng tất cả số còn lại của thế giới gộp lại. Họ trở thành đối tượng hoàn hảo để quy mọi trách nhiệm của sự nghèo đói, đau khổ trên thế giới. Tuy nhiên, trong số 1% “đáng ghét, nhưng cũng đáng thương đó”, không phải tất cả đều xấu. Bởi lẽ nhiều người trong số họ đang nỗ lực không ngừng để giảm đói nghèo bằng chính khả năng và thu nhập chân chính của họ. Trong khi đâu đó trong chúng ta, những người có thể không giàu cũng chẳng nghèo, lại phủi tay, coi nhẹ tác động của những hành vi của mình. Thế nhưng thực tế thật phũ phàng. Bởi lẽ chính những hành động vô cảm, tưởng chừng vô hại ấy lại chính là nguyên nhân góp phần gây ra những đau khổ nhân loại.

Mahatma Gandhi đã nói: “Thế giới luôn đủ cung cấp cho nhu cầu của tất cả mọi người, nhưng không thể đủ cho lòng tham của một vài người”. Thật lạ khi chúng ta có thể dễ dàng nhỏ lệ khi thấy một người, một cảnh nghèo đói, hay đau khổ quằn quại giữa cơn đói, dù chỉ trong phim. Ấy thế mà, đôi khi hay nhiều lúc chúng ta lại thản nhiên vứt những phần thức ăn dư thừa vào thùng rác mà chẳng chút áy náy. Chúng ta thích chế giễu và đánh giá sự phung phí nơi những bữa ăn của một người giàu có, nhưng lại chẳng để tâm việc vô tình hay cố ý trở thành những kẻ cướp. Đó là khi chúng ta vứt bỏ đi một cách dửng dưng những miếng thịt, những nhát cá, những đĩa rau dư thừa, mà chẳng bận tâm đến việc bên cạnh còn bao “Lazarô của thời đại hôm nay”.

Chúng ta có bao giờ hình dung lượng thức ăn dư thừa và ôi thiu mà chúng ta bỏ đi gấp bao nhiêu lần lượng của cải 1% những người giàu có vứt bỏ mỗi ngày? Đây không phải là một lời biện minh cho những người giàu. Trái lại, người viết muốn khơi lên ý thức rằng mỗi người chúng ta đều có trách nhiệm cho sự nghèo đói. Và cách nào đó, chính chúng ta cũng là thủ phạm đã và đang gây ra tình trạng đói và nghèo trên thế giới và xung quanh. Chúng ta, trong đó có tôi và bạn, hằng ngày, vẫn cách này hay cách khác sử dụng một cách quá đáng những của ăn. Để rồi, chẳng mấy khi nghĩ tới cảnh hàng ngàn người chết đói, hàng triệu người đang phải sục sạo bên các bãi rác, những thùng rác để no cái bụng. Một sự thật quá đau lòng, nhưng có lẽ chỉ đau lòng “lý thuyết”, bởi vì chúng ta vẫn thản nhiên sống phung phí và vô cảm.

Thực tế cho thấy, con người càng phát triển thì dường như càng ích kỷ, càng phung phí, vô cảm và tự cho mình quyền được ăn, được uống, được hưởng thụ theo ý thích của mình ngay cả khi không có nhu cầu. Nhiều người chủ trương rằng “có tiền là có quyền”, có quyền làm mọi thứ, quyền hưởng mọi thứ mà chẳng hề quan tâm đến người khác. Biết bao người xung quanh hằng ngày hằng giờ vẫn phải chịu đựng và sống chung với cái nghèo, cái đói, cái rét. Trong khi đó, vẫn còn đó “những bạn, những tôi” thờ ơ và dửng dưng, vô cảm trước những cảnh huống, những phận người mà ăn uống dư thừa, ăn mặc thừa thãi và tiêu xài quá đáng. Khi ấy, chính mỗi người chúng ta trở thành những “con sâu gặm nhấm” miếng bánh trái đất, cũng như cướp đi phần sống thật ít ỏi của bao người vẫn rên rỉ, mà tiếng kêu của họ chẳng bao giờ vượt qua được bức tường lửa của một thế giới đầy ồn ào và xáo động.

Đặt vấn đề như thế để chính chúng ta, những người Kitô hữu, những người đang được mời gọi trở thành các môn đệ thừa sai, biết ý thức trách nhiệm của mình với thế giới và con người trong thế giới hôm nay. Bởi lẽ, đâu đó nơi những bữa ăn, nơi lối sống và cách chi tiêu, chúng ta vẫn chưa đủ ý thức về lòng bác ái thực sự và thiếu ý thức rằng còn bao nhiêu Lazarô đang thèm khát mong chờ những “mảnh vụn trên bàn ăn” của chúng ta rơi xuống. Không những thế, đôi khi hay nhiều lúc, chúng ta vẫn chỉ là những “thanh la phèng phèng”, những kẻ nói suông mà không bao giờ làm khi không có tấm lòng chạnh thương như Chúa. Do đó, chúng ta hãy ý thức vì “kẻ được cho nhiều, ắt sẽ bị đòi nhiều hơn”

Tắt một lời, cuộc đời này đã quá đau khổ, quá đủ để nghe những lời nói suông. Cuộc đời cần lắm một tấm lòng và cần lắm những bàn tay cụ thể. Vì thế, nếu không cho người nghèo của cải vật chất, thì chúng ta góp phần bảo vệ môi trường và giảm cái nghèo, cái đói khi “dùng những gì đáng dùng và tiết kiệm những gì đáng tiết kiệm” dù chúng ta có thể đáng được hưởng. Nhất là mỗi người hãy có những hành động cụ thể, dù nhỏ bé, đôi khi chỉ trên bàn ăn hay trong lối sống để sẻ chia, để làm cho trái đất, cho người nghèo bớt rên siết. Đúng như lời một nữ CEO đã nói về việc tiết kiệm điện, khi yêu cầu nhân viên tắt điện khi không cần thiết: “Tôi tiết kiệm không phải vì khả năng tôi không đủ khả năng trả tiền điện nhưng là để tiết kiệm điện cho bao người chưa có điện để dùng”. Đó cũng chính là nỗi ưu tư của nhà bác học đại tài Albert Einstein: “Chừng nào vẫn còn một đứa trẻ bất hạnh trên trái đất, thì chẳng có phát minh hay tiến bộ nào đáng gọi là lớn lao”. Đừng chỉ nói! Nhưng hãy hành động!