Khôn ngoan phân định để tiếp tục dấn thân

CHÚA NHẬT 29 THƯỜNG NIÊN A

(Is 45, 1-6; 1 Tx 1, 1-5; Mt 22, 15-21)

Kính thưa cộng đoàn Phụng vụ,

Trong suốt những tuần qua, các bài Tin Mừng liên tục thuật lại những cuộc tranh luận giữa Chúa Giêsu và giới lãnh đạo Do Thái giáo, những người luôn đặt cơ chế luật pháp lên trên lòng thương xót. Hôm nay, sự thù nghịch ấy đã đẩy lên một mức độ nặng nề hơn khi hai thế lực vốn dĩ đối nghịch nhau: nhóm Pharisêu là những người bảo thủ, chống ngoại bang và nhóm Hêrôđê là những kẻ thỏa hiệp với Roma lại bắt tay nhau để giăng ra một cái bẫy chính trị hoàn hảo nhằm hãm hại Chúa Giêsu.

Họ đến với Ngài bằng những lời tâng bốc đầy giả hình: "Thầy là người chân thật, cứ sự thật mà giảng dạy đường lối của Thiên Chúa". Rồi họ đưa ra câu hỏi mang tính sinh tử: "Có được phép nộp thuế cho Xêda không?".

Nếu Chúa Giêsu nói "Có", Ngài sẽ lập tức bị dân chúng coi là kẻ phản quốc, tay sai cho đế quốc Roma, và vi phạm điều răn thứ nhất vì đồng tiền Roma có khắc hình hoàng đế vốn được coi như một vị thần. Nếu Ngài nói "Không", nhóm Hêrôđê sẽ ngay lập tức bắt trói Ngài nộp cho tổng đốc Philatô vì tội phản nghịch, kích động nổi loạn chống lại hoàng đế.

Đó là một câu hỏi dường như không có lối thoát theo tư duy phàm trần. Nhưng Chúa Giêsu đã vượt lên trên cái bẫy nhị nguyên ấy bằng một câu trả lời mang tầm vóc thần học vĩnh cửu: "Của Xêda, trả về cho Xêda; của Thiên Chúa, trả về cho Thiên Chúa".

Qua câu trả lời này, Chúa Giêsu không có ý tách biệt cuộc sống làm hai nửa độc lập, mà Ngài thiết lập một trật tự luân lý cho người Kitô hữu khi sống giữa thế gian. Chúng ta là công dân của hai vương quốc: Vương quốc trần thế và Vương Quốc Nước Trời, nhưng chúng ta chỉ có một Thiên Chúa duy nhất.

Thứ nhất, "Của Xêda, trả về cho Xêda": Trách nhiệm với xã hội. Chúa Giêsu đòi xem đồng tiền nộp thuế, đồng tiền ấy mang hình và danh hiệu của hoàng đế Roma. Nghĩa là, khi chúng ta sử dụng hệ thống tiền tệ, giao thông, luật pháp và sự bảo hộ của thể chế dân sự, chúng ta có bổn phận công bằng phải đóng góp cho xã hội ấy.

Bài đọc một trích sách ngôn sứ Isaia nhắc nhớ chúng ta rằng: Ngay cả vua Cyrô, một bạo chúa dân ngoại, cũng được Thiên Chúa dùng như một khí cụ để giải phóng dân Ngài. Mọi quyền bính dân sự, xét theo bản tính tự nhiên, đều nằm trong kế hoạch quan phòng của Thiên Chúa để duy trì trật tự và công ích. Do đó, người Kitô hữu không có lý do gì để trốn thuế, vi phạm pháp luật, hay đứng bên ngoài các nghĩa vụ công dân như bầu cử, giữ gìn môi trường và xây dựng đời sống chung. Tôn trọng quyền bính hợp pháp của trần thế chính là một hình thức cộng tác vào kế hoạch của Thiên Chúa.

Thứ hai, "Của Thiên Chúa, trả về cho Thiên Chúa": Quyền bính tối thượng. Nếu đồng tiền mang hình ảnh của Xêda thì phải trả cho Xêda. Vậy cái gì mang hình ảnh của Thiên Chúa để chúng ta phải trả cho Ngài? Sách Sáng Thế đã khẳng định: "Thiên Chúa sáng tạo con người theo hình ảnh Mình".

Như vậy, cái phải trả cho Thiên Chúa không phải là một vài đồng tiền dâng cúng, mà là chính con người chúng ta. Linh hồn, thể xác, lý trí và trọn vẹn cuộc đời của chúng ta thuộc về Chúa. Xêda có quyền trên đồng tiền, trên thuế khóa, nhưng Xêda không có quyền trên lương tâm và ơn cứu độ của con người. Thiên Chúa mới là quyền bính tối thượng, là Chúa duy nhất mà chúng ta phải dâng trọn vẹn vinh quang, danh dự và sự vâng phục tuyệt đối như Thánh vịnh 96 hằng ca tụng.

Kính thưa cộng đoàn, lời nhắc nhở của Chúa Giêsu đặt ra cho người Kitô hữu trưởng thành một thách đố lớn về sự phân định. Có những lúc trong lịch sử và cả trong thời đại hôm nay, quyền bính trần thế muốn vượt quá lăng kính của mình để chiếm đoạt những gì thuộc về Thiên Chúa. Đó là khi các giá trị đạo đức bị đảo lộn dưới danh nghĩa luật pháp: việc hợp pháp hóa phá thai, can thiệp vào định chế thánh thiêng của hôn nhân, hay những trào lưu thực dụng cổ võ lối sống đi ngược lại Tin Mừng.

Khi Xêda bước vào thánh địa của Thiên Chúa, tức là xâm phạm đến đức tin và luật tối thượng của tình yêu, người Kitô hữu không được phép thỏa hiệp hay im lặng vì an thân. Được hướng dẫn bởi Chúa Thánh Thần và đặc biệt là Huấn quyền của Giáo hội, chúng ta được gọi để đứng vững trong sự thật. Đôi khi, việc "trả cho Thiên Chúa" những gì thuộc về Ngài sẽ khiến chúng ta phải đối mặt với sự cô lập, chống đối, thậm chí là bách hại từ thế gian. Nhưng chúng ta không bị lừa dối, vì vương quốc của Xêda rồi sẽ qua đi, chỉ có Vương Quốc của Thiên Chúa là tồn tại mãi mãi.

Lời Chúa hôm nay không cô lập chúng ta khỏi thế giới, nhưng mời gọi chúng ta sống giữa thế gian bằng một căn tính Kitô giáo rõ nét: là một công dân tốt của xã hội, và trên hết, là một người con hiếu thảo của Thiên Chúa.

Chúng ta cần tự hỏi lòng mình: Tôi có đang sòng phẳng với các bổn phận trần thế nhưng lại lơ là, "trốn thuế" đối với Thiên Chúa qua việc bỏ bê đời sống đức tin, thiếu sót bổn phận yêu thương và chia sẻ với tha nhân? Tôi có đang để những tham vọng tiền tài, danh vọng của thế gian làm lu mờ hình ảnh Thiên Chúa trong tâm hồn mình?

Xin Chúa ban cho mỗi người chúng ta sự khôn ngoan để phân định, lòng can đảm để dấn thân, để trọn vẹn cuộc đời chúng ta luôn là lời chúc tụng đẹp nhất dâng về Thiên Chúa ban đầu và mãi mãi. Amen.