Chân dung vị Giám mục tương lai theo định hướng của Thượng Hội đồng Giám mục

Báo cáo của Nhóm nghiên cứu số 7 tại Thượng Hội đồng Giám mục mở ra một hướng đi đầy hy vọng về cách thức chúng ta nhận diện những vị lãnh đạo Giáo hội trong tương lai. Qua lăng kính Giáo hội học và Truyền giáo học, chân dung vị Giám mục hiện lên không như một nhà quản trị hành chính, mà là một người cha với trái tim nhân hậu, bao dung và một đôi chân không mệt mỏi trên hành trình truyền giáo.

1. Vị mục tử mang lấy "mùi chiên" và lòng thương xót

Dưới cái nhìn Kitô học, vị Giám mục là hình ảnh của Chúa Kitô – Đấng mặc lấy thân phận con người để yêu thương và cứu chuộc. Vì thế, vị Giám mục tương lai không đứng từ xa để điều hành, nhưng là một vị mục tử gần gũi và mang lấy mùi chiên nơi mình. Ngài ghi khắc lời nhắn nhủ của Thánh Phê-rô: "Đừng lấy quyền mà thống trị những người Thiên Chúa đã giao phó cho anh em, nhưng hãy nêu gương sáng cho đoàn chiên" (1 Pr 5, 3). Sự khôn ngoan của ngài không đo bằng những lý luận khô khan, mà bằng khả năng thấu cảm trước những nỗi đau và sự mỏng giòn của đoàn chiên. Tài liệu nhấn mạnh rằng một ứng viên cần có khả năng lắng nghe và đối thoại như một phong cách mục vụ ưu tiên [1].

Trái tim của vị Giám mục luôn rộng rãi và sẵn lòng tha thứ, hằng ghi nhớ lời Chúa dạy: "Anh em hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ" (Lc 6, 36). Ngài xây dựng sự hiệp nhất không bằng quyền lực, mà bằng đức ái. Trong thực tế mục vụ, sự hiệp thông chỉ thực sự nảy nở khi mỗi người giáo dân, tu sĩ, linh mục cảm nhận được sự bao dung của người cha. Vị mục tử tương lai là người gieo rắc lòng thương xót, biến giáo phận thành một cộng đoàn của những tâm hồn biết yêu thương và nâng đỡ nhau, biết nhìn nhận các đặc sủng và thừa tác vụ của mọi thành phần Dân Chúa [2].

2. Người thuyền trưởng can trường dũng cảm trên hành trình truyền giáo

Truyền giáo học dạy chúng ta rằng Giáo hội chỉ thực sự là chính mình khi ra đi. Chúa Giêsu đã truyền lệnh: "Chèo ra chỗ nước sâu mà thả lưới" (Lc 5, 4). Vị Giám mục tương lai chính là vị thuyền trưởng của con thuyền giáo phận, người không đứng trên đài chỉ huy để truyền lệnh, mà là người đầu tiên bước xuống thuyền, sẵn sàng đối diện với sóng gió để loan báo Tin Mừng.

Sứ mạng truyền giáo là sự sống còn, vì như Thánh Phao-lô đã thốt lên: "Khốn thân tôi, nếu tôi không rao giảng Tin Mừng" (1 Cr 9, 16). Tài liệu xác định tiêu chí giám mục phải đặt trong bối cảnh truyền giáo, đòi hỏi ứng viên có khả năng đối diện với những tình huống phức tạp và hiểu biết sâu sắc văn hóa địa phương để hội nhập một cách xây dựng [3]. Nếu vị Giám mục không có một trái tim truyền giáo, giáo phận đó dần trở nên “tĩnh tại” và “héo úa”. Ngài là người đi bước trước, khơi dậy lửa nhiệt thành nơi các cộng đoàn qua dấn thân và phục vụ.

3. Sự phân định trong tinh thần khiêm nhường

Việc đổi mới tiêu chí lựa chọn Giám mục theo hướng lắng nghe cộng đoàn là một thực tại sống động của Giáo hội học hiệp hành, để vị mục tử có thể nói như Chúa Giêsu: "Tôi biết các chiên của tôi và các chiên của tôi biết tôi" (Ga 10, 14). Báo cáo đề xuất một tiến trình không chỉ vận hành theo hướng hành chính từ trên xuống, mà cần sự tham gia rộng hơn của Giáo hội địa phương qua các Hội đồng Linh mục và Hội đồng Mục vụ [4]. Khi tiến trình tham vấn được thực hiện chân thành, trung thực và kín đáo, vị mục tử được chọn sẽ là người thực sự hòa chung một nhịp thở với những thăng trầm trong đời sống đức tin của cộng đoàn.

***

Phần tôi…,

Tôi mong ước được thấy những vị mục tử không sợ những "chỗ nước sâu" của thời đại, không sợ phiền; không sợ bước xuống hay cúi mình khi thi hành sứ vụ… chỉ khi ấy, chắc chắn ngài sẽ là một người có trái tim đủ lớn để ôm trọn mọi khác biệt và biến chúng thành sức mạnh truyền giáo. Tôi khao khát hình ảnh một vị Giám mục luôn bước đi cùng dân mình, để trong khi ngài dẫn dắt cộng đoàn bằng gậy mục tử, ngài cũng đồng thời được nuôi dưỡng, được kiện toàn bởi chính đức tin sống động và lòng mến chân thành của đoàn chiên.

Thay lời kết:

Việc tuyển chọn Giám mục theo tinh thần hiệp hành là một dấu chỉ hy vọng cho Giáo hội trong thiên niên kỷ thứ ba. Vị Giám mục của tương lai phải là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa đức tin chính thống, lòng xót thương vô hạn và ngọn lửa truyền giáo không bao giờ tắt. Chỉ khi có được những vị mục tử như thế, Giáo hội mới thực sự hoàn thành sứ mạng mà Chúa Kitô đã ủy thác, đó là trở nên muối và ánh sáng cho trần gian.
*****

Trích dẫn tài liệu (Footnotes):

[1] x. Báo cáo cuối cùng của Nhóm nghiên cứu số 7, mục "Năng lực hiệp hành", nhấn mạnh phong cách lắng nghe và đối thoại.

[2] x. Sđd, phần đề cập đến việc trao trách nhiệm cho giáo dân vì lợi ích của Giáo hội.

[3] x. Sđd, mục "Bối cảnh truyền giáo", về khả năng thích nghi và hội nhập văn hóa.

[4] x. Sđd, phần "Đề xuất tiến trình phân định", nhấn mạnh sự tham gia của các Hội đồng và thành phần Dân Chúa.