Mùa chay: ngắt kết nối để kết nối

Chủ nhật - 15/03/2026 22:59 23

Chúng ta đang sống trong những ngày Chay Thánh, mùa Giáo hội mời gọi mỗi người tín hữu kết hợp với mầu nhiệm Đức Giêsu trong hoang địa[1]. Đồng thời, đây cũng là thời gian thánh để mỗi người thực hiện một trạm dừng chân để tái tạo, canh tân mối tương quan của mình với Chúa, với thiên nhiên, với tha nhân và chính mình ngang qua những thực hành cụ thể là ăn chay, cầu nguyện và làm việc tông đồ bác ái. Tuy nhiên, trong một thế giới mà những tương quan thật ngày càng bị chi phối bởi những tương quan ảo trên internet hay mạng xã hội, thời gian, không gian và tình yêu của chúng ta dành cho việc chăm sóc, nuôi dưỡng và làm triển nở những tương quan với Chúa, với người và vạn vật đôi khi hay nhiều lúc là một thứ thật xa xỉ. Chúng ta không phủ nhận những giá trị mà internet hay kĩ nghệ mang lại cho đời sống con người, nhưng nếu để bị thao túng bởi những thực tại ảo, nơi những kết nối ảo thao túng, chắc chắn những tương quan thật sẽ trở nên lỏng lẻo, nghèo nàn, thậm chí có thể tàn lụi và đứt gãy. Chính vì thế, thời gian mùa Chay Thánh trở thành một cơ hội hồng ân giúp mỗi người Kitô hữu sống chậm hơn, đi sâu vào nội tâm hơn để cùng Giáo hội chiêm ngắm cuộc thương khó của Chúa cũng như để làm mới lại, làm triển nở các mối tương quan. Và để làm được điều đó, thiết tưởng chúng ta cần can đảm tạm ngắt kết nối ảo, bớt kết nối ảo để dành thời gian và không gian cho những tương quan thật…

Giao hoà với Chúa

Con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa và đi vào trong tương quan mật thiết với Ngài. Tuy nhiên, tội lỗi đã phá huỷ tương quan ấy. Để rồi, vì yếu đuối, con người bị ngắt kết nối hay bị nhiễu do tội lỗi hay bởi những sự thờ ơ, dửng dưng với Thiên Chúa. Nhất là trong một xã hội đề cao kim tiền, chạy theo những trào lưu của chủ nghĩa thế tục, cùng với sự chi phối của thế giới ảo, con người chúng ta lại càng dễ trở nên xa lạ và nguội lạnh với Thiên Chúa. Vì thế, mùa chay là dịp thuận tiện giúp mỗi người tín hữu làm mới lại, tái tạo tương quan với Thiên Chúa, Đấng luôn yêu thương, chờ đợi và sẵn sàng tha thứ cho chúng ta trong tình yêu của Ngài.

Dẫu biết chúng ta không thể phủ nhận những thực tại ảo, nhưng sẽ thật tuyệt vời khi chúng ta can đảm học cách tạm ngắt kết nối khi cần thiết, nhất là trong mùa Chay, để dành thời gian, không gian với Chúa trong Thánh Lễ, các Bí tích, đặc biệt là Bí tích hoà giải và Bí tích Thánh Thể, nơi những cuộc gặp gỡ, tiếp xúc và cảm nếm sống động sự hiện diện và tình yêu của Thiên Chúa. Đồng thời, mối tương quan của chúng ta với Chúa chắc chắn cũng sẽ được làm mới trong cầu nguyện và những việc hy sinh hãm mình hằng ngày, và tất nhiên nếu với sự trợ giúp của kĩ nghệ, trong sự khôn ngoan và thận trọng, đời sống thiêng liêng của chúng ta sẽ được triển nở và đậm sâu hơn…

Làm mới tương quan với người

Thế kỉ XXI đã được ca ngợi là kỉ nguyên của kết nối mạng lưới, hiểu cả theo nghĩa công nghệ lẫn xã hội.[2] Quả vậy, ngày nay các mạng lưới dường như có mặt ở khắp mọi nơi và dưới nhiều dạng thức ngày càng đa phức, “nơi mọi thứ được kết nối” đến mức “không kết nối mạng lưới thì chỉ có thất bại”.[3] Với sự phát triển vượt bậc của kĩ nghệ khiến không ít người mơ về một thế giới hoà bình và đại đồng khi những kết nối ảo sẽ mang con người xích lại gần nhau hơn, hiểu nhau hơn, yêu nhau hơn. Tuy nhiên, thực tế lại không màu hồng như thế, bởi vẫn còn đó chiến tranh, chia rẽ, hận thù, xung đột… thậm chí ngày càng lan rộng và phức tạp, mà một trong những nguyên nhân gây ra thảm trạng cho con người trong thế giới hôm nay là do chính những tương quan ảo và thực tại ảo. Do đó, thay vì kéo con người lại gần nhau hơn, những thực tại ảo, khi được sử dụng sai mục đích và thiếu khôn ngoan lại có thể đẩy con người xa nhau hơn, thậm chí cuốn chúng ta vào trong vòng xoáy tội ác, chia rẽ một cách đáng sợ hơn.

Chính vì thế, Mùa Chay quả thực là cơ hội thuận tiện để mỗi chúng ta cầu nguyện nhiệt thành hơn cho hoà bình thế giới, cho tình yêu nhân loại, cách riêng cho hạnh phúc của mỗi chúng ta nơi gia đình và môi truờng chúng ta sống. Đồng thời, đây cũng là khoảng lặng giúp chúng ta trước hết nhìn lại chính mình trong tương quan với chính tâm hồn của mình. Để từ đó, biết làm mới lại chính tâm hồn mình, loại bỏ những gì là rườm rà, những tham sân si, ích kỉ hay những năng lượng xấu đang chi phối tâm hồn khiến tương quan của chúng ta với người khác đang bị tổn thương. Qua đó, chúng ta có thể khiêm tốn mở lòng để làm mới lại tương quan với anh chị em của mình ngang qua sự quan tâm, tha thứ, cảm thông và chia sẻ. Và để có thể làm mới lại những tương quan ấy, hẳn nhiên chúng ta cũng cần học cách ngắt kết nối ảo, nhất là với những thực tại đang khiến tương quan của chúng ta với những người thân yêu bị lung lay, thậm chí rạn nứt để mở lòng đón nhận và đến với những người thân yêu nhất, cũng như những anh chị em đau khổ đang cần lắm những đôi tay và trái tim biết rung cảm và biết yêu của chúng ta…

Tái tạo thiên nhiên

Khi chúng ta sống hời hợt với Chúa, bất hoà với tha nhân, chắc chắn chúng ta cũng thật khó để có một tương quan hài hoà với vũ trụ thiên nhiên. Khi bị hoen ố bởi tội lỗi, con người trở nên thù địch với thiên nhiên và thiên nhiên cũng không còn là một người mẹ hiền như thuở ban đầu. Thay vào đó, con người trong dòng lịch sử đã không ngừng phá hủy thiên nhiên và làm cho bà mẹ trái đất phải rên siết, nổi loạn và chống lại con người. Thật vậy, thiên nhiên, vũ trụ ngày càng bị tàn phá và khai thác đến kiệt quệ bởi sự ích kỉ của chúng ta.

Chính vì thế, mùa Chay cũng trở thành thời gian thuận tiện để giúp chúng ta tái tạo tương quan với thiên nhiên ngang qua việc ngắt kết nối ảo để đi vào những không gian thật để chiêm ngắm vẻ đẹp của thiên nhiên, vũ trụ vạn vật, những công trình tuyệt vời mà Thiên Chúa sáng tạo và dành riêng cho con người. Để từ đó, chúng ta tôn trọng thiên nhiên hơn, ngang qua những hành động cụ thể để chung tay bảo vệ môi trường, không phải bằng những công việc vĩ đại, nhưng có thể chỉ bởi những hành động đơn sơ, những thiết thực trong cuộc sống hàng ngày. Nhờ đó, góp phần làm dịu đi những vết thương mà thiên nhiên đang phải gánh chịu bởi sự vô tâm và nhẫn tâm của con người, đồng thời mối tương quan của chúng ta với vũ trụ và thiên nhiên sẽ ngày một trở nên hài hoà và tốt đẹp hơn…

[1] X. Sách Giáo lý Hội Thánh Công Giáo, số 540

[2] X. Niall Ferguson, Quảng trường và Tòa tháp, Nxb. Thế giới, tr. 7

[3] X. Ibid., tr. 46-47

Tác giả: Khiêm Nhu