Thiên Chúa nhìn vào hành động và đời sống thực tế

Trong một gia đình có nhiều người con, cha mẹ thường nhận thấy mỗi đứa một tính. Có người hiền lành, dễ bảo; có người nóng nảy, thẳng tính. Có người nói năng rất ngọt ngào nhưng lại chẳng chịu làm gì; có người lúc đầu tỏ vẻ chống đối, nhưng sau khi suy nghĩ lại thì âm thầm đi làm. Tục ngữ có câu: “Cha mẹ sinh con, trời sinh tính”. Cùng sống dưới một mái nhà, cùng được cha mẹ yêu thương và dạy dỗ, nhưng mỗi người con lại chọn cho mình một cách suy nghĩ và một cách sống khác nhau.

Điều thực tế ấy được Đức Giêsu khắc họa qua dụ ngôn trong bài Tin mừng hôm nay. Một người cha có hai người con. Ông bảo người con thứ nhất đi làm vườn nho. Anh trả lời thẳng thừng: “Con không muốn!”, nhưng sau đó anh hối hận và đi làm. Người cha lại bảo người con thứ hai. Anh thưa rất lễ phép: “Thưa ngài, con đây!”, nhưng rồi lại không đi. Đức Giêsu đặt câu hỏi: “Trong hai người con đó, ai đã thi hành ý muốn của người cha?”. Câu trả lời rất rõ ràng: chính là người con thứ nhất.

Qua dụ ngôn này, Đức Giêsu muốn đưa chúng ta đến một nguyên tắc căn bản của đời sống đức tin: Thiên Chúa không dừng lại ở lời nói hay dáng vẻ bên ngoài. Người nhìn vào hành động và đời sống thực tế của mỗi con người.

Dụ ngôn trước hết được Đức Giêsu hướng trực tiếp đến các thượng tế và kỳ mục trong dân. Họ là những người am hiểu Lề Luật và có trách nhiệm hướng dẫn người khác sống theo Lề Luật. Họ sống trong thái độ vị kỷ, nói nhưng không làm. Thế nhưng, khi ông Gioan Tẩy Giả xuất hiện và kêu gọi hoán cải, họ lại không tin. Họ nhìn thấy những người thu thuế và những cô gái điếm thay đổi cuộc đời, nhưng chính họ lại dửng dưng và không chịu thay đổi.

Họ giống hệt người con thứ hai: trả lời rất lễ phép, kính cẩn, nhưng cuối cùng lại không làm. Điều này cũng rất dễ xảy ra trong đời sống hằng ngày của chúng ta. Chúng ta vẫn đọc kinh Mười Điều răn nói mến Chúa yêu người, nhưng cách đối xử với người thân trong gia đình lại thiếu tình yêu và sự cảm thông. Chúng ta có thể nói mình sống công bằng, nhưng trong công việc lại luôn tìm mọi cách thu lợi về cho bản thân. Chúng ta có thể rất sốt sắng khi ở trong nhà thờ, nhưng khi trở về gia đình lại dễ nóng giận, khó chịu và thiếu kiên nhẫn với người xung quanh.

Ông bà ta vẫn nói: “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”. Đời sống chân thật trước mặt Thiên Chúa không đo bằng vẻ bề ngoài. Đức Giêsu đã từng cảnh báo: “Không phải bất cứ ai thưa với Thầy: ‘Lạy Chúa! Lạy Chúa!’ là được vào Nước Trời cả đâu! Nhưng chỉ ai thi hành ý muốn của Cha Thầy là Đấng ngự trên trời, mới được vào mà thôi”. Đức tin không thể dừng lại ở lý thuyết; tin Chúa phải dẫn đến việc sống và thực hành Lời Chúa mỗi ngày.

Tuy nhiên, Tin Mừng không dừng lại ở việc lên án sự giả hình, và cũng không hẳn đề cao thái độ vô lễ ban đầu của người con thứ nhất. Điều đáng trân trọng nhất nơi người con thứ nhất chính là sự hối hận và tinh thần thay đổi: “Sau đó, nó hối hận, nên lại đi”.

Là con người, ai trong chúng ta cũng có lúc yếu đuối, sai lầm. Nhưng quá khứ không phải là nơi Thiên Chúa giam giữ một con người mãi mãi. Người không nhìn con người ở những sai lỗi, nhưng nhìn họ trong hành trình biết dừng lại và trở về.
Bài đọc I diễn tả rất rõ điều ấy: “Nếu kẻ gian ác từ bỏ điều dữ nó đã làm, mà thi hành điều chính trực công minh, thì nó sẽ cứu được mạng sống mình”. Đây chính là cốt lõi của sự hoán cải. Hoán cải là nhận ra cái sai, thật lòng hối tiếc và quyết tâm thay đổi cách sống.

Người con thứ nhất không dừng lại ở sự hối hận. Anh đã đứng lên và bắt tay vào công việc. Đây cũng là điều chúng ta cần thực hành trong đời sống đức tin. Khi nhận ra những thiếu sót của mình chưa đúng với Tin Mừng, chúng ta cần can đảm điều chỉnh lại cách sống. Hoán cải luôn gắn với một sự thay đổi cụ thể trong đời sống.

Tục ngữ có câu: “Đánh kẻ chạy đi chứ không ai đánh người chạy lại”. Thiên Chúa còn rộng lòng hơn thế rất nhiều. Người luôn mở ra cho người tội lỗi một con đường để quay về. Những người thu thuế và những người bị xã hội khinh thường thời Đức Giêsu đã nghe lời Gioan, đã tin và đã quyết tâm thay đổi. Vì thế, Đức Giêsu nói họ vào Nước Thiên Chúa trước những người tự hào về sự đạo đức bề ngoài của mình. Lòng thương xót của Thiên Chúa luôn cho con người cơ hội để biến đổi cuộc đời.

Nếu dụ ngôn trong bài Tin Mừng cho thấy những con người bất toàn, thì Bài đọc II giới thiệu Đức Kitô như mẫu gương hoàn hảo của một đời sống vâng phục Thiên Chúa. Thánh Phaolô nói: “Anh em hãy có những tâm tình như chính Đức Kitô Giêsu”. Đức Giêsu đã tự hạ mình, mặc lấy thân phận tôi tớ và vâng lời cho đến chết trên thập giá.
Nơi Đức Kitô, lời nói và hành động hoàn toàn thống nhất. Người môn đệ của Đức Kitô vì thế cũng được mời gọi sống khiêm nhường, biết phục vụ và biết nghĩ điều tốt, nói điều tốt và làm điều tốt cho người khác bằng những việc làm cụ thể.

Dụ ngôn hai người con giúp mỗi chúng ta nhìn lại chính mình. Có lúc chúng ta giống người con thứ hai: nói rất hay, hứa rất nhiều, nhưng làm chẳng được bao nhiêu. Có lúc chúng ta giống người con thứ nhất: đã từng bướng bỉnh, làm sai, nhưng biết nhận ra và sửa chữa.

Thiên Chúa không đòi hỏi chúng ta phải hoàn hảo ngay từ đầu. Người muốn chúng ta thành thật trước mặt Người và luôn sẵn sàng thay đổi. Người từng sai lỗi nhưng biết trở về vẫn còn một tương lai. Trái lại, người tưởng mình đang tốt nhưng tự mãn, không chịu nhìn lại mình thì lại có nguy cơ ngày càng xa Chúa.

Xin Chúa ban cho chúng ta ơn khôn ngoan, để chúng ta biết phân biệt điều đúng điều sai. Những điều đã làm sai, xin Chúa ban ơn để chúng ta sửa chữa. Những điều tốt đã bắt đầu, xin Chúa giúp chúng ta trung thành. Và nhất là, xin cho chúng ta biết đáp lại lời mời gọi của Chúa mỗi ngày bằng hành động cụ thể: “Này con, hôm nay con hãy đi làm vườn nho”. Amen.