Truyện ngắn: Trở về

Thứ tư - 18/11/2026 22:42  182

Cánh cổng tu viện lạch cạch mở ra, để lộ một không gian hun hút. Sơn run người, muốn vùng chạy, nhưng bàn tay mẹ siết lại. Mẹ nhìn Sơn qua đôi mắt ngấn lệ. Sơn ngước nhìn mẹ, hoang mang và sợ sệt.

  • Đừng sợ, con trai! Giọng mẹ cậu run run. Bà thở hổn hển, tay vỗ về đứa em cựa quậy, chực khóc nhè.

  • Bỏ tay con ra! Con muốn về nhà. Sơn hét lên. Nhưng nhìn mẹ, rồi nhìn em, cậu lại thôi. Tay buông thõng, mệt mỏi chấp nhận.

  • Bình tĩnh nào, con trai. Đi theo thầy! Người đàn ông gầy gò trong bộ áo dòng xuất hiện, đưa bàn tay chai sạn, ra dấu Sơn đi theo. Gương mặt khắc khổ, nghiêm nghị, nhưng hiền hòa.

Sơn lưỡng lự, nhưng một sức mạnh nào đó thúc đẩy, cậu ngoan ngoãn tiến về phía thầy.

  • Trăm sự nhờ các thầy! Giọng mẹ run run. Mắt bà thâm quầng vì mất ngủ.

  • Chị cứ yên tâm. Hãy cầu nguyện cho thằng bé. Hãy tín thác. Với Chúa, mọi sự đều có thể. Thầy trấn an.

Cánh cửa tu viện dần đóng lại. Mẹ Sơn đứng đó, nói với theo: “Cố lên con nhé. Mẹ tin con sẽ làm được”. Gió nổi lên, vuốt nhẹ lên mái tóc bà...

***

Là con trai lớn trong gia đình Công giáo có ba anh em, bố mẹ không quá sốt sắng, nhưng cũng chẳng đến nỗi khô khan. Có sạp hàng ngoài chợ, bố mẹ Sơn cũng bận rộn tối ngày. Tuổi thơ của cậu, ngoài thời gian đến trường, thường quanh quẩn bên bố mẹ và đám bạn quanh khu chợ. 

Sơn cũng theo bố mẹ đến nhà thờ đi lễ và học giáo lý như các bạn cùng trang lứa. Thời gian nhẹ nhàng trôi trong bầu khí gia đình ở mức độ sống đạo “tạm được”. Từng đứa em lần lượt ra đời, cuộc sống gia đình tất bật hơn, bố mẹ có ít thời gian dành cho Sơn hơn. Mọi thứ êm ả, lặng lẽ trôi cho đến sinh nhật lần thứ 12, Sơn được bố mẹ tặng cho món quà sinh nhật đặc biệt – chiếc Smartphone mới toanh! 

Nhanh chóng bị những nội dung trên mạng “hớp hồn”, lại đúng tuổi tò mò, trong một thế giới vô kiểm soát, Sơn nhanh chóng trở nên “sành sỏi” và “lạc trôi” trên các nền tảng ảo. Sự tiếp xúc của cậu với thế giới thật và bạn bè ngày càng hời hợt và thưa thớt dần. Thay vào đó, cậu dán mắt vào màn hình điện thoại. Các tin nhắn, tương quan ảo, các trò chơi điện tử, những bộ phim hay những video trên TikTok dần choán hoàn toàn tâm trí non nớt của cậu. Tuổi thơ của cậu bị gặm nhấm và bắt đầu vỡ vụn.

Thời gian dùng điện thoại của Sơn tăng nhanh dần đều đến mức mất kiểm soát. Cậu không chịu nổi cảm giác bồn chồn, bứt rứt khi rời xa “dế yêu”. Ngoài các giờ phải đến trường, Sơn hoàn toàn chìm đắm trong thế giới ảo. Khi bị nhắc nhở, cậu phản ứng bằng cách lén lút, rút lui khỏi tầm kiểm soát của bố mẹ, để tiếp tục thỏa mãn “cơn nghiện”. 

Mải mê với công việc buôn bán, lại thêm mấy đứa em, dù thấy những dấu hiệu bất ổn, nhưng bố mẹ Sơn cũng chẳng có đủ thời gian quan tâm đến cậu. Nhất là khi những bữa ăn chung thưa dần, những cuộc nói chuyện trong gia đình trở thành điều xa xỉ, tình trạng của Sơn thêm trầm trọng. Nhắc nhở qua loa, ông bà đành ngó lơ, để con trai ngày càng ngắt kết nối với thế giới thật. 

Khi đã trở thành một công dân ưu tú của thế giới ảo, việc học của Sơn sa sút nhanh chóng. Những giờ học giáo lý trở nên nhạt nhẽo. Những câu kinh, lời ca, hay bài giảng trong Thánh lễ chỉ là những âm thanh vô nghĩa, không thể lọt tai, chứ đừng nói đến chuyện vào được tâm hồn của Sơn. Mắt cậu chỉ sáng lên và tập trung khi cầm trên tay chiếc điện thoại. Còn ngồi trong nhà thờ hay lớp giáo lý, ánh mắt Sơn đờ đẫn, lơ đãng, vô hồn, mệt mỏi và chìm vào giấc ngủ lúc nào chẳng hay. Cậu tìm cách bỏ lễ, trốn học… Sơn không thể tập trung, chẳng thể suy nghĩ, bởi trong đầu cậu chỉ là mớ hỗn độn những hình ảnh, những âm thanh vỡ vụn của những trò chơi, cùng những nội dung nguy hiểm trên không gian mạng. 

Sơn bắt chước những hành vi trên mạng vào đời thực, không chỉ với bạn bè mà còn với cả giáo viên. Sau nhiều lần được cô giáo chủ nhiệm nhắc nhở, lúc đầu Sơn im lặng, mặc kệ. Khi giọt nước tràn ly, cậu đã phản ứng thái quá bằng những lời tục tĩu và đánh lại cô giáo. Sơn bị kỷ luật, bố mẹ luống cuống xin lỗi, dàn xếp với nhà trường và giáo viên chủ nhiệm. 

Sau khi tìm hiểu nguyên nhân và thấy những dấu hiệu rõ ràng của chứng “nghiện điện thoại”, bố mẹ buộc phải cho cậu đi “cai nghiện”. Lúc đầu, Sơn dứt khoát không chịu, định trốn khỏi nhà. Nhưng sau khi được nhiều người khuyên bảo, thậm chí đe nạt, cùng những giọt nước mắt và sự kiên nhẫn của mẹ, nhìn mấy đứa em thơ, cuối cùng cậu miễn cưỡng nộp điện thoại và đi “cai nghiện”.

***

Bước vào khu nhà dòng, không điện thoại, không gia đình, giữa không gian mênh mông, Sơn ngột ngạt đến khó thở. Đây không phải thế giới cậu thuộc về, cậu đã trốn khỏi thế giới này từ lâu. Thế giới “ảo” của cậu không như thế này. Trong mắt Sơn, nó “thật” hơn, lung linh hơn, cuốn hút hơn...

Những ngày đầu trong trung tâm là quãng thời gian ác mộng với Sơn. Trung tâm của các thầy có khoảng 30 bạn tầm tuổi Sơn, cũng đang trong giai đoạn “chữa lành”. Ban đầu, cậu nhìn bọn chúng với thái độ dè dặt và sợ sệt. Trong số những người bạn xa lạ ấy, có những khuôn mặt “mới” hằn sâu nỗi thất vọng, mệt mỏi, đờ đẫn như cậu. Nhưng cũng có nhiều khuôn mặt vui vẻ, lạc quan vì đã được “chữa lành” và chuẩn bị được về nhà. Sơn tách biệt, không tiếp xúc, không giao tiếp cũng chẳng nói năng gì. Mỗi lần Sơn định bỏ trốn, thầy liền xuất hiện. Sơn lại ngoan ngoãn đi theo, ánh mắt lia từng khu phòng, từng hàng cây. Sự hoang vu và tĩnh mịch nơi đây lúc đầu khiến cậu thấy sợ và gần như phát điên.

Sau hai ngày được ngủ tùy thích và tự do đi lại trong khuôn viên, cậu buộc phải đi vào khuôn khổ, theo khung giờ sinh hoạt và chương trình của trung tâm, để bắt đầu quá trình “chữa lành”. Cứ mỗi sáng, một thầy lại đến làm nhiệm vụ “dựng” những “lính mới” dậy. Thời gian đầu thật thảm hại, Sơn bị kiểm soát và ép vào kỷ luật của trung tâm, theo sự giám sát sát sao của các thầy. Không gian bị bó hẹp, thời gian bị đảo lộn, nhất là không còn điện thoại. Những lời kinh vô hồn, những Thánh lễ nhạt nhẽo, những tiết học nặng nề, những công việc nhàm chán và những trò chơi vô bổ. Sơn ngủ gật thường xuyên và uể oải trong mọi công việc. Tâm trí Sơn chỉ hướng về chiếc điện thoại. 

Sự thèm khát khiến Sơn bồn chồn và day dứt khó chịu vô cùng. Bàn tay nắm chặt rồi lại buông thõng, hai hàm răng có lúc nghiến ken két thể hiện sự tức giận. Sơn còn mơ tưởng có đôi kiếm thần hay khẩu súng, để giải quyết hết lũ người đang giam hãm và tẩu thoát như trong những trò chơi mà cậu từng đắm mình.

Trong giấc mơ, Sơn giơ tay chộp lấy chiếc điện thoại. Nhưng nó lại biến mất vào hư vô, chỉ còn lại những hình bóng ghê sợ đang muốn nuốt chửng cậu. Cậu sợ hãi, rụt tay lại và bỏ chạy. Choàng tỉnh, cậu sợ phát run lên, hai bàn tay đẫm mồ hôi... Nhìn lên tường chỉ còn thân hình Thập giá có tượng Chúa chịu đóng đinh. Cậu tin Chúa, nhưng chưa bao giờ thực sự cảm nhận được sự hiện diện của Ngài. Phía dưới cây Thập Tự hiện lên câu Lời Chúa: “Hãy học với Ta, vì Ta hiền lành và khiêm nhường trong lòng” (Mt 11,29). Sơn lướt qua mà chẳng bận tâm. Cậu chỉ thấy rã rời và chìm vào giấc ngủ sâu trước khi bị dựng dậy.

Vào các giờ chơi, thay vì chơi cùng bọn trẻ trong trung tâm, Sơn lại ngồi trên chiếc ghế đá, mặt đờ đẫn, chán nản.

  • Ê, mày tên gì? Mấy đứa tung tăng tiếp cận.

Sơn im lặng, mắt vô hồn nhìn xuống đất.

  • Ra đá bóng cùng chúng tao đi, đang thiếu người. Một đứa trong đám trẻ lên tiếng rủ Sơn.

Sơn vẫn im lặng, liếc mắt lườm thằng nhỏ. Mấy đứa lùi lại, rồi bỏ đi.

  • Thằng này chắc bị ngáo rồi. Nhìn nó sợ quá, thôi chúng mình đi thôi. Mấy đứa vừa đi vừa càu nhàu.

  • Thôi kệ nó, cứ để nó làm quen dần. Ngày trước chúng mình chả thế, phải có thời gian. Thằng lớn nhất trấn an cả bọn.

Sơn vẫn ngồi yên, chẳng đếm xỉa gì đến bọn chúng, hai bàn tay siết chặt.

***

  • Con trai, sao con không ra chơi cùng các bạn? Thầy tiến lại, trên tay cầm cỗ tràng hạt, giọng ôn tồn.

Sơn vẫn bất động.

  • Thầy hiểu cảm giác của con. Nhưng mạnh mẽ lên. Con rất thương bố mẹ và các em đúng không?

Sơn chột dạ, hơi giật mình, nhưng vẫn chẳng thèm đáp lời thầy.

  • Thầy rất muốn nghe câu chuyện của con. Khi nào con muốn, thầy sẵn sàng lắng nghe. Còn bây giờ, thầy sẽ kể cho con một câu chuyện…

“Có một chú chim non đang tập bay. Một hôm, chú bay lạc vào một khu vườn rộng, với nhiều thứ cây cối, cùng những khóm hoa rực rỡ. Chú mải chơi với cây, đùa với hoa, mà quên mất lối về tổ. Chiều đến, chú loay hoay tìm bố mẹ, nhưng chẳng thấy. Chú hoảng loạn và bay khắp vườn. Thế rồi, kiệt sức, chú sà vào nhà của ông chủ vườn. Thay vì biến chú thành món “chim rán”, ông nhẹ nhàng ôm lấy chú và đưa vào nhà để chăm sóc. Sau một thời gian “chữa lành”, ông chủ tốt bụng đó thả chú chim bay về tổ của mình.”

  • Con có tưởng tượng được niềm vui của bố mẹ chim ngày chú trở về không? Thầy đột nhiên quay lại, hỏi Sơn.

Kể xong, không cần Sơn trả lời, thầy lặng lẽ đi ra chỗ bọn trẻ đang đá bóng. Bọn chúng chạy lại, ríu rít kéo thầy vào sân để đá cùng. 

Sơn bất động, nhưng lòng chộn rộn. Cậu thấy chính mình trong câu chuyện thầy vừa kể. Nghĩ tới bố mẹ và các em, mắt cậu ngấn lệ. Hai tay đang siết chặt tự động buông ra. Ngước mắt lên, cậu thấy trời hôm nay thật đẹp. Làn gió mát khẽ rung hàng cây, tâm hồn cậu dịu mát.

Sau hồi lưỡng lự, Sơn đứng lên, rồi lại ngồi xuống. Cậu nhìn ra sân bóng đang ắp tiếng cười. Lấy hết can đảm, Sơn rón rén bước về phía sân bóng. 

  • Vào đá cùng cho vui, Sơn ơi. Thấy Sơn đang mon men, một đứa gọi Sơn.

  • Thôi, tao xem thôi. Tao đá kém lắm. Sơn ngượng ngùng.

  • Cứ vào đi, cho đều quân, đá cho vui thôi. Mấy đứa tiếp tục mời gọi.

  • Ừ… vậy cho tao một chân. Sau chút lưỡng lự, cậu bỏ dép, chạy vào sân.

Sau trận bóng, người nhễ nhại mồ hôi, thầy trò ra ngồi nghỉ dưới bóng cây cổ thụ. Ánh mắt Sơn không còn đờ đẫn, nhưng vẫn hơi ngại ngùng. Cả bọn trẻ tíu tít, vui vẻ bàn tán về trận bóng. 

  • Làm cốc nước cho mát, chàng trai. Thầy múc cốc nước đá mát rượi, đưa cho Sơn.

  • Dạ, con cảm ơn thầy. Sơn khẽ mỉm cười bẽn lẽn.

  • Chú mày dẻo phết đấy chứ. Lần sau cứ vậy nhé. Thằng lớn lúc nãy vỗ vai, thân thiện động viên Sơn.

  • Cảm ơn anh, em có biết đá đâu, cứ đá bừa vậy thôi. Sơn cười tươi rói. 

  • Nói chung là khớ, cứ vậy phát huy. Thằng khác chen vào.

Thế rồi, cả đám nhao vào, cười nói và bắt đầu “chém gió” rộn cả khu.

Tuy vậy, những thay đổi ấy không diễn ra liên tục và dễ dàng. Có hôm Sơn vui vẻ tham gia các hoạt động, nhưng cũng có hôm cậu lại thu mình, cáu gắt và nhớ nhà đến phát khóc. Những đêm khó ngủ, cậu nhớ chiếc điện thoại với những trò chơi từng khiến mình quên hết mọi thứ xung quanh. Cậu từng nghĩ chỉ cần có lại nó, mọi khó chịu sẽ biến mất. Nhưng rồi Sơn bắt đầu hiểu rằng cảm giác dễ chịu ấy thường chẳng kéo dài, và sau đó, cậu lại càng khó rời mắt khỏi màn hình hơn. Có lúc, cậu có những lời nói và những hành vi suýt mất kiểm soát khi tranh luận với bạn, nhưng cậu kịp nhận ra và chủ động xin lỗi. 

Với sự chu đáo của các thầy và sự quan tâm của các bạn, sau vài tuần, những dấu hiệu tích cực xuất hiện ngày một rõ. Việc ngắt kết nối với thế giới ảo giúp tâm trí của Sơn bớt chia trí, dù thỉnh thoảng vẫn “thèm điện thoại”. Nhịp sống điều độ giúp Sơn ngủ ngon hơn, học tập và làm việc tập trung hơn. Những cuộc nói chuyện vui vẻ, những trò chơi và công việc bổ ích giúp lấp đầy thời gian nhàn rỗi và giảm dần sự thèm muốn dùng điện thoại. Sơn tâm sự với thầy và các bạn về gia đình và về chính mình. Có lúc, cậu nấc nghẹn và khóc khi kể về mẹ và các em mình.

Nhờ những bài học bổ ích, những hình ảnh và thước phim, Sơn và các bạn được tìm hiểu về những lợi ích của công nghệ, nhưng cũng nhận ra những tác hại đáng sợ của chứng nghiện điện thoại và mạng xã hội. Nhiều bạn vỡ òa, thậm chí khóc nức nở khi thấy mình đã từng thảm hại như thế. Để rồi, sau khi được chữa lành, những đứa trẻ như Sơn sẽ dùng điện thoại hay tham gia mạng xã hội cách khôn ngoan và hữu ích hơn.

Không gian tĩnh mịch hoang vu của tu viện giờ lại thật ấm áp và gần gũi. Những ông cha, ông thầy nghiêm nghị lúc đầu, giờ lại thật hiền hòa, vui vẻ và gần gũi như những người cha, người anh trong một gia đình.

Qua Thánh lễ hay các giờ kinh và những giây phút thinh lặng trong nhà nguyện, Sơn và các bạn tìm thấy được sự nhẹ nhõm trong tâm hồn. Từng bước, Sơn học cách buông bỏ những hình ảnh ám ảnh, cùng những suy nghĩ tiêu cực. Nhưng vẫn có những lúc, cậu chẳng thể tập trung và để tâm trí lang thang, trôi về những trò chơi cũ. 

***

Đang cặm cụi quét phòng khách, mắt Sơn sáng lên như đuốc khi thấy “một vật vuông vuông” quen thuộc ở góc tủ kính. Sơn lén nhìn trước, ngó sau. Chiếc điện thoại xịn xò nằm đó, màn hình sáng đèn, không mật khẩu, 4G căng đét. Tâm trí Sơn reo lên một khao khát quen thuộc. Trống ngực đập rộn lên, cậu nuốt nước bọt. 

Bàn tay run run, vơ lấy chiếc điện thoại, Sơn lén cho vào túi. Ý định chạy vào nhà vệ sinh để giải tỏa cơn khát với những trò chơi, những video ảo diệu trên TikTok lóe lên. Nhưng ngay lúc định cất bước, một tiếng nói vang lên. Không phải đằng sau, cũng chẳng phải phía trước mà thẳm sâu tâm hồn, một giọng nói quen thuộc, thân thương của mẹ vang lên: “Cố lên con trai, mẹ tin con sẽ làm được”. Hình bóng mẹ với những giọt nước mắt lăn trên má ngày đưa Sơn đến đây hiện lên. Cậu khựng lại.

Sơn chần chừ, móc điện thoại ra, để lại chỗ cũ, nhưng rồi lại nhấc nó lên. Người cậu nóng ran, tay run cầm cập, mồ hôi hột bắt đầu túa ra ướt trán. Cậu lưỡng lự, vừa sợ lại vừa muốn. Sau một hồi chiến đấu căng thẳng với chính mình, bất chợt câu Lời Chúa trên tường vọng lại: “Hãy học với Ta, vì Ta hiền lành và khiêm nhường trong lòng”. Lòng cậu bỗng nhẹ lại, khao khát sở hữu chiếc điện thoại nguội dần, dù vẫn còn day dứt. Với tất cả sự quyết tâm, thay vì giấu để dùng cho thỏa, Sơn để nó lại vị trí cũ và đi báo cho Thầy Quản lý, để trả cho người để quên. Trong lòng cậu vẫn còn đó sự chộn rộn, có chút tiếc nuối. Nhưng niềm vui và bình an tràn ngập. Sơn không thấy mình vừa chiến thắng một điều gì lớn lao. Cậu chỉ biết rằng, lần này, cậu đã tự chọn điều mình muốn làm.

Từ ngày đó, thầy cùng Sơn bàn về những việc cậu có thể làm khi trở lại cuộc sống thường ngày: thống nhất với bố mẹ về thời gian sử dụng điện thoại, không mang máy vào phòng ngủ, dành thời gian cho việc học và các hoạt động ngoài trời, đồng thời chủ động tìm người giúp đỡ nếu cảm thấy khó kiểm soát bản thân. Sơn lắng nghe, thỉnh thoảng hỏi thêm. Cậu hiểu rằng trở về nhà không có nghĩa là mọi chuyện sẽ dễ dàng, nhưng ít nhất, cậu đã có những bước đầu để chuẩn bị.

Sơn biết mình chưa hoàn toàn chiến thắng được thói quen cũ. Có thể sẽ còn những ngày cậu yếu lòng, còn những lúc muốn trốn chạy vào thế giới ảo. Nhưng giờ đây, cậu đã hiểu rằng mình không cần phải che giấu những khó khăn ấy, cũng không nhất thiết phải đối diện với chúng một mình.

Chẳng có cuộc chiến nào là dễ dàng. Với Sơn, hành trình trở về mới chỉ bắt đầu. Cậu ý thức phía trước còn nhiều điều phải làm. Nhưng với ơn Chúa, Sơn xác tín mọi sự đều có thể. Tâm hồn nhẹ nhõm và dịu mát, cậu lặng nhìn cây Thánh giá, miệng khẽ cười…

Tạp chí Ra khơi, số 35

Tác giả: Thất Nguyễn

Copyright © 2022 thuộc về Tòa Giám Mục Bùi Chu
   Phụ trách: Ban Truyền Thông Giáo Phận Bùi Chu
Địa chỉ: Xuân Ngọc - Xuân Trường - Nam Định
Email: bttbuichu@gmail.com

Chúng tôi trên mạng xã hội

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây