"Cửa kia ngước đầu"

Trong gia sản thánh nhạc Công giáo Việt Nam, bài hát “Cửa kia ngước đầu” của Linh mục - Nhạc sĩ Kim Long đọng lại trong người viết nhiều dấu ấn đặc biệt. Với giai điệu âm vang hào hùng, uy nghi, tác phẩm không chỉ là một khúc ca diễn tả tâm tình tôn vinh Đấng Quân Vương trong nghi thức phụng vụ, mà còn mở ra một viễn cảnh về Giáo hội Khải hoàn. Khúc ca ấy chính là bản trường ca giao duyên giữa sự thánh thiện tuyệt đối của Thiên Chúa và hành trình vượt qua trần thế của muôn thế hệ các Thánh.

Lễ Mừng Kính Các Thánh Nam Nữ là dịp Giáo hội lữ hành trần thế cất tiếng reo mừng hoan lạc, cùng hướng về quê hương vĩnh cửu nơi Giáo hội khải hoàn. Đó là nơi đoàn người “đông không đếm nổi, thuộc mọi dân, mọi ngôn ngữ, họ đứng trước ngai và Con Chiên, mặc áo trắng, tay cầm nhành lá thiên tuế” (Kh 7,9). Khi cất lên lời ca “Cửa kia ngước đầu! Thành xưa tung cánh đón chào Quốc Vương tôn vinh hiển thánh”, có lẽ Linh mục Kim Long đã nối kết nhịp cầu giữa Lời Chúa, huyền nhiệm Vượt Qua và niềm hy vọng được cứu độ trong hạnh phúc Nước Trời của muôn thế hệ kitô hữu qua mọi thời đại.

Tuyệt phẩm thánh ca “Cửa kia ngước đầu” lấy cảm hứng trực tiếp từ Thánh Vịnh 24 (23) – một bài ca nghi thức đón Đấng Quân Vương tiến vào Đền Thờ Giêrusalem. Tuy nhiên, trong không gian phụng vụ Kitô giáo, hình ảnh “Thành xưa” và “Cửa đền” được nâng lên một tầm cao mới. Cánh cửa thành không đơn thuần là công trình kiến trúc bằng gỗ hay đá, mà là biểu tượng cho cửa ngõ Thiên Quốc, cửa ngõ của Sự Sống qua Thập Giá và Phục Sinh, đồng thời là chính cửa ngõ tâm hồn của mỗi con người.

Đức Giêsu Kitô chính là “Quốc Vương hiển vinh”, Đấng đã anh dũng chiến thắng sự chết, đạp đổ xiềng xìa tội lỗi để mở ra con đường sống muôn đời. Câu số 1 của bài hát khẳng định chủ quyền tuyệt đối của Đấng Tạo Hóa trên mọi loài thụ tạo: “Địa cầu vạn vật đều thuộc về Chúa. Thế giới muôn dân ở trong tay Ngài, Ngài lập đất trên biển khơi, và đặt nền trên triều sóng.” Chân lý này nhắc nhở rằng, sự nên thánh không phải là một thành tựu cá nhân, mà là sự trở về, là câu trả lời tri ân của thụ tạo đối với Đấng đã tạo thành và duy trì sự sống của toàn thể vũ trụ.

Từ không khí khải hoàn trầm hùng của Điệp khúc, lời ca chuyển dịch sang những câu hỏi vừa có tính luân lý, vừa mang ý nghĩa hiện sinh sâu sắc: “Ai đâu là người được lên núi Thánh? Chính những ai luôn giữ tay thanh sạch, lòng chẳng hướng theo lợi danh, chẳng thề nguyền chi giả dối.”

Lời hát gợi nhắc trực tiếp đến Tám Mối Phúc Thật (Mt 5,1-12) trong phụng vụ Lễ Các Thánh. Các Thánh chính là những người đã “lên núi Thánh” nhờ giữ “tay thanh sạch và lòng không hướng theo lợi danh”. Nhưng họ là ai? Các ngài không phải là những siêu nhân, không phải là những con người phi thường vượt trên đám đông nhân loại, và càng không phải là những nhân vật bất thường hay kỳ dị. Các Thánh là những con người bình thường như mọi người, mang trọn thân phận yếu đuối, hèn kém của kiếp phàm nhân.

Hẳn các Thánh là những người biết từ bỏ quá khứ. Nhiều vị thánh từng có một quá khứ lầm lỗi, bê bối, trác táng, sa đi ngã lại:

• Thánh Phêrô từng chối Chúa ba lần trong cơn hoảng sợ.

• Thánh Augustinô từng chìm đắm trong cuộc sống mê muội và trác táng trước khi nhận ra Ánh Sáng Chân Lý.

• Người trộm lành trên thập giá – một kẻ tội đồ khét tiếng – đã được Đức Giêsu tha thứ và tuyên thánh ngay trong giây phút cuối của đời mình.

Bí quyết nên thánh của các ngài không nằm ở chỗ “chưa bao giờ phạm tội”, mà nằm ở chỗ biết từ bỏ quá khứ, cậy dựa vào ân sủng và lòng thương hại của Thiên Chúa để đứng dậy. Mọi quá khứ dù phạm tội nghìn lần cũng chỉ là dĩ vãng nếu hiện tại biết sám hối. Nhờ Máu Con Chiên, áo của các ngài đã được giặt sạch và tẩy trắng (Kh 7,14). Các ngài đã sống những điều tầm thường của cuộc sống thường nhật một cách phi thường nhờ hợp tác vô điều kiện với ân sủng của Thiên Chúa.

Việc nối kết bài hát “Cửa kia ngước đầu” với Phụng vụ Lễ Các Thánh mở ra một nhãn quan thật đẹp về mối tương giao giữa hai thế giới: Giáo hội Lữ hành và Giáo hội Khải hoàn.

Khi cánh cửa Thành Xưa “tung cánh đón chào Quốc Vương hiển vinh”, không chỉ một mình Đức Giêsu bước vào vinh quang, mà Ngài còn kéo theo cả đoàn người mặc áo trắng, đại diện cho muôn thế hệ các thánh qua mọi thời đại. Quốc Vương là Đấng Tiên phong mở đường Vượt Qua. Các Thánh là những môn đệ trung kiên đã vững bước theo Ngài qua con đường hẹp của Tám Mối Phúc. Giáo hội Lữ hành hôm nay đứng bên ngoài cửa ngõ ấy, nhìn lên với niềm khát khao mãnh liệt và tràn đầy hy vọng về một ngày cũng sẽ được bước qua cửa ngõ vinh quang đó.

Thánh Augustinô trong tác phẩm Tự Thuật (Confessiones, Quyển I, Chương 1) có viết: “Vì Chúa đã dựng nên con cho Chúa, và lòng con những khắc khoải cho đến khi được nghỉ yên trong Chúa.” (Fecisti nos ad te et inquietum est cor nostrum, donec requiescat in te.). Hẳn là sự hữu hạn của trần thế, những danh lợi phù hoa hay của cải chóng qua chưa bao giờ làm thỏa mãn cơn khát vĩnh cửu của tâm hồn con người. Các Thánh chính là những người đã nhận ra cơn khát ấy và dám đặt trọn niềm tin vào Đấng Tuyệt Đối. Các ngài đã cởi bỏ sự ràng buộc của cái tương đối trần gian để mặc lấy sự sống vĩnh cửu và hạnh phúc trọn vẹn bên Thiên Chúa Cha, Con và Thánh Thần.

Giai điệu hào hùng của bài hát “Cửa kia ngước đầu” thúc giục mỗi ki-tô hữu trên hành trình đức tin trần thế. Lễ Các Thánh Nam Nữ không phải là một đại lễ để tôn vinh quá khứ hay ngợi khen những nhân vật lịch sử xa xôi, mà là một lời mời gọi sống động cho thì hiện tại: “Các ngươi hãy nên thánh vì Ta là Đấng Thánh.” (Lv 19, 2; x. Lv 11, 44-45; 20, 7)

Mỗi người chúng ta, dù còn mang nhiều thân phận yếu đuối, bất toàn hay vướng mắc những sai sót của kiếp người, đều nhận được lệnh truyền và cơ hội để nên thánh. Chúng ta được mời gọi trở thành một “cành hoa” cùng đem về góp gió, làm thành vườn hoa muôn màu muôn sắc tươi xinh cho Giáo hội. Nên thánh chính là thực thi “khuôn vàng thước ngọc” của Đức Giêsu: “Điều gì ngươi thích kẻ khác làm cho mình, thì cũng hãy làm cho người ta như vậy” (Mt 7,12), là dấn thân mang lại hòa bình, loại bỏ hận thù bằng tình yêu bác ái và lòng vị tha.

Khi chúng ta kiên trung bước đi trên con đường Tám Mối Phúc, giữ tay thanh sạch và lòng không hướng theo lợi danh trần thế, chúng ta đang cùng với muôn vàn chư thánh tiến về Cửa Thiên Quốc, nơi cánh cửa vĩnh cữu sẽ ngước đầu tung cánh, đón chào Đấng Quân Vương hiển vinh cùng toàn thể đoàn đoàn lớp lớp con cái Ngài vào hưởng hạnh phúc trường sinh.