Ra Khơi số 34 - Truyền giáo qua nghệ thuật

Đứng trước một bức họa đẹp, lòng người dễ được đánh động. Chiêm ngắm ảnh tượng thánh có thể giúp cho việc cảm nhận các mầu nhiệm được dễ hơn. Nghe một bài thánh ca tâm tình, có những tâm hồn được đụng chạm và thậm chí được biến đổi. Một tập truyện có nội dung hay và lối diễn đạt cuốn hút có thể lan toả tinh thần nhân văn Kitô giáo rất mau lẹ. Một ngôi nhà thờ với lối kiến trúc độc đáo tự mang nơi mình khả năng giới thiệu chiều sâu và niềm vui sống đạo… Kinh nghiệm được Thiên Chúa yêu thương và tha thứ đã được diễn tả qua các tác phẩm nghệ thuật; niềm vui được gặp gỡ và biến đổi trong Chúa Giêsu Kitô cũng được chia sẻ dưới lăng kính nghệ thuật; và câu chuyện Chúa Giêsu được kể cho người khác qua các loại hình nghệ thuật khác nhau. Và cứ như vậy, nghệ thuật đã có một chỗ đứng rất đặc biệt và góp phần rất riêng vào đời sống Giáo Hội, cách riêng là trong sứ mạng truyền giáo.

Giáo Hội luôn khẳng định giá trị cao cả của nghệ thuật, đặc biệt là nghệ thuật tôn giáo, như một phương tiện để biểu lộ vẻ đẹp của Thiên Chúa và nhấn mạnh vai trò của nghệ thuật trong việc phát triển con người và khuyến khích nghệ thuật mang tinh thần Kitô giáo [1] . Vào thời điểm bế mạc Công đồng Vaticanô II, Giáo Hội còn chân nhận rằng những văn nghệ sĩ yêu mến và theo đuổi nghệ thuật chân chính “đã giúp đỡ Giáo Hội diễn tả sứ điệp thánh của mình ra ngôn ngữ hình thể và sắc thái, khiến cho thế giới vô hình có thể được cảm nhận” [2].

Các văn kiện hậu Công đồng và nhiều tài liệu gần đây của Huấn quyền cũng dành sự quan tâm nhất định cho nghệ thuật [3]. Trong Thư gửi các nghệ sĩ (04/4/1999), Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II tiếp tục khẳng định: “Nghệ thuật đóng vai trò quan trọng trong truyền đạt sứ điệp của Đức Kitô, giúp con người dễ cảm nhận và thích thú hơn với thế giới huyền nhiệm. Vì nó có khả năng diễn tả những điều khôn tả thành ngôn ngữ có ý nghĩa, mà vẫn giữ cho sứ điệp không mất đi giá trị siêu việt và mầu nhiệm” (x. số 12).

Quả thực, nghệ thuật có một vai trò độc đáo trong việc truyền tải sứ điệp Tin Mừng, vì nó có thể chạm đến những nơi sâu thẳm nhất của tâm hồn con người và lay động trái tim họ. Trong thời đại ngày nay, Giáo Hội rất cần nghệ thuật để diễn tả sứ điệp Tin Mừng. Nếu như trong công cuộc Tân Phúc Âm hoá hiện nay đòi hỏi sự nhiệt thành mới, phương pháp mới và cách diễn tả mới; thì thiết tưởng dùng nghệ thuật để loan báo Tin Mừng là một trong những phương pháp mới và cách diễn tả mới ấy. Nhưng cho đến nay, rõ ràng nghệ thuật là một trong những nguồn chưa được khai thác đúng mức trong công cuộc loan báo Tin Mừng cho con người thời hiện đại [4].

Tuy vậy, muốn góp phần hữu hiệu vào công cuộc truyền giáo, nghệ thuật phải đạt cả giá trị thẩm mỹ lẫn giá trị tâm linh. Nói cách khác, nghệ thuật chân chính phải chứa đựng nơi mình sự thật và sự thiện. Sáng 13/12/2025, trong lời chào các nhà tổ chức và các nghệ sĩ tham gia Buổi Hoà nhạc Giáng Sinh truyền thống lần thứ 33 tại Vatican chiều ngày 12/12/2025, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã kêu gọi mọi người suy ngẫm về trách nhiệm đạo đức của nghệ thuật: “Vẻ đẹp, khi chân thật, không tự khép kín, nhưng tạo ra những lựa chọn trách nhiệm trong việc chăm sóc thế giới” [5].

Ra Khơi số 34 tập hợp những suy tư khiêm tốn của các tác giả về vai trò của nghệ thuật trong sứ mạng truyền giáo. Cùng với đó là khá nhiều tác phẩm nghệ thuật đơn sơ diễn tả thao thức loan báo Tin Mừng luôn cháy bỏng. Vượt lên trên những giới hạn về khả năng và chuyên môn, tất cả đều nghiệm ra rằng truyền giáo chính là nguồn suối canh tân chính bản thân các “môn đệ thừa sai”, cách riêng là những người hoạt động trong lãnh vực nghệ thuật. Để rồi không chỉ các tác phẩm nghệ thuật mà chính đời sống của mỗi văn nghệ sĩ cũng phản ánh Chúa Kitô và Tin Mừng của Ngài.

Nguyện xin Chúa ban cho cánh đồng truyền giáo của Giáo Hội nhiều “môn đệ thừa sai” làm việc trong lãnh vực nghệ thuật, luôn trung thành với ơn gọi và đầy nhiệt thành với sứ mạng.

Quý độc giả có thể tìm đọc các nội dung trong Ra Khơi số 34 tại:
Ra Khơi số 34 - Truyền giáo qua nghệ thuật

* Tập san Ra Khơi - Bộ Mới là một ấn phẩm định kỳ của Đại Chủng viện Đức Mẹ Vô Nhiễm Bùi Chu, phát hành theo chủ đề, 2-3 số trong năm.

Ra Khơi số 35 với chủ đề: ĐỐI THOẠI TRONG THÁNH THẦN, dự kiến phát hành ngày 01/11/2026.

Bài viết xin gửi về: BAN RA KHƠI, Đại Chủng viện Đức Mẹ Vô Nhiễm Bùi Chu, thôn Bùi Chu, xã Xuân Trường, tỉnh Ninh Bình.
Email: rakhoibuichu@gmail.com

[1] x. Công Đồng Vaticanô II, Hiến chế Sacrosanctum Concilium (04/12/1963), số 122; Hiến chế Gaudium et Spes (07/12/1965), số 57.
[2] x. Sứ điệp của Công đồng Vaticanô II gửi đến tất cả mọi người, phần Gửi giới Văn nghệ sĩ do Đức Hồng y L. Suénens tuyên đọc, theo WGPĐL (03/01/2023): https://giaophandalat.com/su-diep-cua-cong-dong-vaticano-ii-gui-den-tat-ca-moi-nguoi.html, truy cập ngày 02/3/2026.
[3] x. GLHTCG, số 1160 và 1192; x. Thượng Hội Đồng Giám Mục Thế Giới Thứ XIII, Sứ điệp gửi Cộng đoàn Dân Chúa (2012), số 10; x. ĐGH. Phanxicô, Tông huấn Evangelii Gaudium (24/11/2013), số 167.
[4] x. Gm. Matthêô Nguyễn Văn Khôi, Nghệ thuật và Đức tin dưới ánh sáng của Công đồng Vatican II và Sách Giáo lý của Hội Thánh Công giáo, trích Bản tin Hiệp Thông / HĐGMVN số 77 (tháng 7 & 8 năm 2013).
[5] x. Đức Thánh Cha Lêô XIV: Âm nhạc Giáng Sinh là “kim chỉ nam” và “hơi thở” cho phẩm giá con người, theo Vatican News (13/12/2025): https://www.vaticannews.va/vi/pope/news/2025-12/dtc-leo-xiv-am-nhac-giang-sinh-la-kim-chi-nam-va-hoi-tho.html, truy cập ngày 02/3/2026.