Khi Thái sơn ngả bóng cuối trời

Có những giai điệu không chỉ để nghe, mà để chạm vào phần ký ức sâu thẳm nhất của tâm hồn. Khi nghe ca khúc “Khi Thái Sơn ngả bóng cuối trời” của Nhạc sĩ Trầm Hương, lòng tôi chợt chùng xuống trong một nỗi xúc động nghẹn ngào. Người ta vẫn thường ví công cha như núi Thái Sơn, bởi trong tâm thức của mỗi người con, cha luôn là ngọn núi sừng sững, vững chãi và bất biến giữa cuộc đời đầy biến động. Tôi chọn tựa đề ấy cho những dòng viết vội này, bởi đó là khoảnh khắc bàng hoàng nhất của một đời người: khi nhận ra ngọn núi tưởng chừng không bao giờ ngã xuống ấy cũng có ngày lặng lẽ khuất bóng nơi chân trời xa. Những lời ca da diết như thay lời muốn nói của bao người con đang đứng trước khoảng trống mênh mông khi thiếu vắng bàn tay cha, vừa xót xa trước sự hữu hạn của kiếp người, vừa dạt dào lòng biết ơn trước một tình phụ tử bao la.

Có lẽ, điều kỳ diệu của tình cha nằm ở chỗ: ngay cả khi bóng dáng cha đã ngả về phía hoàng hôn, tình yêu của cha vẫn không hề tan biến. Nó hóa thân vào từng kỷ niệm nhỏ bé, từng nếp nhà bình yên, để mỗi lần ngoái nhìn lại, ta vẫn thấy cha đang hiện diện, dịu dàng và ấm áp vô ngần.

***

Trong ký ức tuổi thơ ở một làng quê bình yên, người cha thường hiện lên qua những buổi trưa hè đi làm đồng về mệt nhoài, tiếng ngáy nhè nhẹ vang lên đều đặn từ gian nhà trên sau những giờ lao động vất vả. Cha ít khi nói lời âu yếm, nhưng sự dịu dàng của cha lại ẩn giấu trong từng món đồ chơi mộc mạc mà cha tranh thủ đẽo gọt cho con. 

Tôi vẫn nhớ cái buổi chiều năm ấy, khi nắng hạ sớm vàng ươm như mật gõ cửa xóm nhỏ, mấy anh em dắt nhau ra bờ ao nhà xứ xem thả cá. Giữa lớp bùn đen sâu thẫm của mùa đông vừa qua, một búp sen hồng phấn sớm bất ngờ xé bùn ngoi lên, nhọn xoe và ngập ngùng đón nắng. Đứa em nhỏ ngồi bệt trên vạt cỏ mật, đôi mắt đen tròn ngơ ngác ngắm nhìn búp hoa mỏng manh rồi bất giác thốt lên: “Nhìn búp sen này giống chú chim gỗ ba đẽo anh nhỉ? Vừa nhỏ vừa xinh”. 

Một câu nói ngây thơ của con trẻ, nhưng lại gói trọn cả một bầu trời thương nhớ về cha. Phải yêu cha và nâng niu những gì cha làm đến nhường nào, đứa trẻ mới có thể nhìn thấy bóng dáng món đồ chơi cha đẽo trong một búp sen đầu mùa tinh khôi đến thế. Chú chim gỗ ấy được gọt nên từ những khúc gỗ thừa, bằng đôi bàn tay thô ráp quanh năm lấm lem bùn đất, nhưng lại được mài giũa bằng tất cả sự kiên nhẫn của một người cha muốn mang lại niềm vui cho con giữa những tháng ngày còn nhiều thiếu thốn.

Rồi cũng chính đôi bàn tay ấy, vào những chiều gió nam lồng lộng thổi từ phía bờ sông lên chân đê, lại tỉ mẩn vót từng thanh tre già, uốn cong làm khung, dán bằng giấy báo cũ để làm cho con chiếc diều cánh cốc. Chiếc diều của cha chẳng có màu sắc sặc sỡ như diều mua ngoài chợ, nhưng khung tre chắc chắn, đuôi diều dài thượt, chỉ cần gặp gió là vút thẳng lên không trung bao la, bay cao vượt qua cả đỉnh tháp chuông cổ kính. 

Cha trong cuộc đời này cũng giống như người thợ làm diều thầm lặng ấy. Cha không bao giờ bay lên trời cao để khoe sắc, cha chỉ đứng dưới mặt đất, dùng kinh nghiệm, sự tảo tần và đôi tay vững chãi của mình để tạo nên bộ khung chắc chắn nhất cho cuộc đời con. Để rồi khi gió đời thổi tới, con có thể kiêu hãnh sải cánh bay cao, vươn tới những chân trời mới.

***

Nếu tình mẹ là dòng suối ngọt ngào vỗ về, thì tình cha là mạch nước ngầm mát lành, lặng lẽ nuôi dưỡng những mầm cây nhân cách trong tâm hồn con cái. Nhiều khi, ta chỉ nhớ những lời dạy bảo trực tiếp, mà quên mất rằng chính sự vất vả của cha là bài học lớn nhất dạy ta biết yêu thương và sẻ chia.

Nhớ những trưa hè nắng chói chang như đổ lửa xuống con đường rải đá dăm, tiếng ve rên rỉ trên vòm cây bàng cổ thụ. Mẹ ở nhà nấu một nồi nước lá vối tươi đỏ thẫm, tỏa mùi thơm ngai ngái nhưng uống vào thì ngọt lịm cổ họng. Nồi nước ấy, mẹ đã cẩn thận múc ra chiếc gầu sòng để mang ra đồng cho cha giải nhiệt giữa cái nắng gắt gao của đồng ruộng. Trong nồi ở hiên nhà chỉ còn lại đúng một bát duy nhất. 

Mấy đứa trẻ đi chơi ngoài bãi bồi về, khát khô cổ họng, suýt chút nữa đã tranh giành nhau bát nước cuối cùng ấy. Nhưng rồi, trước ánh mắt trong veo của đứa em nhỏ và lời dặn dò về tình ruột thịt, người anh đã kìm lại cái tính ích kỷ bốc đồng của mình để nhường cho em, và đứa em cũng chẳng uống một mình mà cẩn thận chia lại cho anh đúng một nửa. 

Sự trưởng thành của những đứa con trong một gia đình không tự nhiên mà có. Nó được ươm mầm từ chính những giọt mồ hôi của cha ngoài cánh đồng nắng cháy, từ sự tảo tần của mẹ nơi gian bếp nhỏ. Khi con cái nhìn thấy cha dãi dầu mưa nắng để lo cho gia đình, tự khắc trong lòng chúng nảy nở một thứ hạt giống của lòng biết ơn, của sự bao dung và tình anh em gắn bó. Những lúc cha mẹ vắng nhà để đi họp việc giáo khu hay lo toan mưu sinh, ngọn đèn được thắp lên trên chiếc đôn gỗ, soi sáng cho hai anh em nằm trên chiếc chõng tre ngoài hiên nhà tâm sự dưới dải sao đêm. Chính nếp nhà nề nếp, đầm ấm mà cha mẹ dày công vun đắp đã trở thành chiếc ô khổng lồ, che chở cho tâm hồn con cái trước mọi thói hư tật xấu của cuộc đời. 

***

Có những kỷ niệm về cha chỉ là những mảnh ghép rất nhỏ, nhỏ như cặp tăm xỉa răng bằng trúc mà cha ngồi vót dở trên hiên nhà. Với người lớn, đó chỉ là một vật dụng bình thường sau bữa cơm, nhưng trong thế giới tuổi thơ của con, cặp tăm trúc của cha lại trở thành cột buồm vững chãi để con xỏ qua cuống lá bàng, tết thành những con thuyền kiêu hãnh thả trôi trên dòng sông sau cơn mưa thu. 

Và cũng chính từ nếp sống giản dị, cần kiệm của cha, con cái học được cách trân trọng từng điều nhỏ bé. Như cái cách đứa em nhỏ cặm cụi ngồi dưới gầm giường, gom góp từng vệt sáp nến thừa dính đầy than đen trong chiếc cối đất nướng, chỉ để dành thắp sáng cho anh trai chép bài Giáo lý những tối trời giông bão mất điện. 

Ngọn nến chắp vá ấy tuy nhỏ bé và lem luốc, nhưng ánh sáng của nó lại ấm áp vô cùng. Cuộc đời của cha cũng vậy. Có thể cha không để lại cho con những gia tài kếch xù hay những danh vọng lẫy lừng, nhưng cha đã dành cả cuộc đời mình để gom góp từng chút ánh sáng của đức tin, của lòng trung thực và sự hy sinh thầm lặng, thắp lên ngọn lửa sưởi ấm cho cả gia đình qua những đêm đông lạnh giá và những cơn dông bão của cuộc đời.

Có những lúc trong đời, ta từng giận dỗi, từng thấy cha nghiêm khắc, từng nghĩ rằng những nguyên tắc của cha thật khắt khe và xa cách, giống như cảm giác của đứa trẻ ngày nào khi ngước nhìn gác tháp chuông cổ kính bằng đá hộc của nhà thờ, từng nghĩ nơi ấy quá cao xa và lạnh lẽo. Nhưng rồi, khi lớn khôn hơn, khi tự mình bước lên những bậc cầu thang gỗ lim cọt kẹt để chạm tới chiếu nghỉ của cuộc đời, ta mới bàng hoàng nhận ra: gác tháp chuông ấy chưa bao giờ lạnh lẽo. Nó đứng đó sừng sững qua bao mùa mưa nắng gắt gao, phủ đầy rêu xanh mịn màng, như một người bảo vệ thầm lặng, gõ những nhịp trầm đục cảnh báo mỗi khi giông bão tràn về, và ngân vang những hồi chuông mừng vui trong ngày đại lễ. 

Cha chính là cây tháp của gia đình. Cả một đời đứng mũi chịu sào, gánh vác mọi nhọc nhằn để giữ cho mái nhà bên dưới luôn được bình yên.

***

Rồi đến một ngày, quy luật của thời gian và cõi tạm cũng chạm đến ngọn núi ấy. “Con cứ ngỡ rằng núi Thái Sơn không bao giờ ngã xuống, con cứ ngỡ rằng bàn tay Cha mãi mãi bên con…” Khi bóng dáng cha khuất xa, núi Thái Sơn ngả bóng cuối trời, lòng người con chợt chùng xuống trong một nỗi đơn côi thăm thẳm, gọi thầm hai tiếng “Cha ơi” trong niềm xót xa nghẹn ngào. Nỗi đau lớn nhất không chỉ là sự mất mát hiện hữu, mà là cảm giác hụt hẫng khi nhận ra những dự định báo hiếu mai đây bỗng dưng dang dở, và bàn tay chai sần từng che chở ta suốt cả tuổi thơ nay đã bình yên khép lại.

Thế nhưng, trong tận cùng của nỗi buồn tiễn biệt, ta vẫn tìm thấy một ánh sáng dịu dàng của niềm hy vọng. Cũng như búp sen hồng dưới đáy ao bùn lạnh lẽo suốt cả mùa đông, phải trải qua sự vùi lấp của bùn sâu mới có thể vươn mình tỏa hương thơm ngát khi nắng ấm trở về. Hương sen thơm nhất là nhờ vươn lên từ bùn lầy, và đức tin của con người cũng tỏa sáng nhất khi đi qua thung lũng của nỗi đau và sự mất mát. 

Sự ra đi của cha không phải là dấu chấm hết cho một cuộc đời, mà là sự hoàn tất một hành trình đức tin và yêu thương. Cha đã đi hết con đường trần thế với tất cả sự tận tụy của một người chồng, người cha mẫu mực. Giờ đây, thân xác mệt mỏi sau bao năm tháng tảo tần được trở về với cát bụi bình yên, còn linh hồn cha đã tìm về với cội nguồn yêu thương vĩnh cửu, nơi không còn đau đớn, bệnh tật hay những lo toan thường nhật. Từ nơi bình yên ấy, cha vẫn đang dõi theo từng bước chân của con cháu, giống như ánh mắt hiền từ của người cha năm nào đứng dưới chân đồi nhìn theo cánh diều của con bay cao giữa bầu trời xanh thẳm. 

Núi Thái Sơn đã ngả bóng cuối trời, nhưng ngọn núi ấy không hề biến mất. Nó đã hóa thân thành điểm tựa tinh thần vững chãi nhất ở sâu trong trái tim mỗi người con. Những bài học về lòng vị tha, sự kiên cường, tình yêu thương gia đình và niềm tin vào sự quan phòng của Thiên Chúa mà cha để lại sẽ mãi là dòng nước mát lành, nâng bước chúng ta vượt qua những chặng đường phía trước.

Sau những giọt nước mắt tiễn biệt, bầu trời sau cơn mưa rào sẽ lại xanh trong, và một dải cầu vồng của niềm hy vọng sẽ bắc qua đỉnh tháp chuông năm cũ. Bởi vì cha vẫn ở đây, trong từng nhịp thở, trong nếp nhà ấm êm, và trong chính cuộc đời tử tế mà chúng ta đang tiếp tục viết nên mỗi ngày.