Truyện ngắn: Trăn trở giấc mộng còn dở dang

Ánh lửa bập bùng, chàng thanh niên ngồi đó, ánh mắt lơ đãng nhìn vào không gian vô tận. Những tàn lửa lách tách bật ra, hiện lên khuôn mặt điển trai, nhưng mệt mỏi. Trên bầu trời đen ngòm, không trăng, lốm đốm vài vì sao leo lét. Không gian tĩnh lặng càng thêm hoang vắng. Tiếng gió xào xạc, thổi từng chiếc lá khô, thoảng hương rừng. 

Không khí hào hứng của buổi cắm trại cuối khóa nguội dần. Bạn bè đã rút về lều của mình, sau một ngày dài với nhiều hoạt động đậm chất sinh viên: đi phượt, khám phá thiên nhiên, nhất là hoạt động thiện nguyện ý nghĩa nơi bản làng. Nơi đó, cậu được thấy, được gặp, được tiếp xúc, được vui và được bước xuống, để sờ, chạm thật nhất những phận người mà cậu từng ước sẽ phục vụ… Sau cuộc vui bên ánh lửa, chỉ còn sót lại một mình, chàng thanh niên tên Hải ngồi lặng lẽ, đượm buồn. Giữa mối tơ vò của tâm trí, Hải đang suy tính điều mà chính cậu cũng không rõ.

 Hải đã từng ấp ủ ước mơ trở thành linh mục, một nhà truyền giáo, để có thể làm vơi đi nỗi đau, cả thể xác lẫn tâm hồn của những con người mà anh gặp gỡ, nhất là những con người tại những vùng ngoại biên xa xôi. Ước mơ thật đẹp, nhưng vẫn chỉ là giấc mơ, vì cậu đã quyết định chọn con đường khác. Vậy mà, giấc mơ tưởng như dang dở ấy, bỗng ùa về. Chàng thanh niên trước ngã ba đường, hướng nhìn xa xăm.

***

Sinh ra trong gia đình khá giả, nhưng từ nhỏ, Hải được hấp thụ một nền giáo dục chuẩn của con nhà gia giáo, có đạo. Bố mẹ có điều kiện, nhưng đạo đức, chăm lo cho con cái cả về học văn hóa và đời sống đức tin. Được thấm nhuần bầu khí đạo đức từ bố mẹ, lại gần nhà thờ, tuổi thơ của Hải được tắm gội trong dòng suối mát của những câu kinh, những Thánh lễ và các việc đạo đức, cùng những trò chơi với đám bạn quanh nhà thờ.

Thấy Hải chăm chỉ, lại hiền lành, cha xứ cho vào hội lễ sinh. Thi thoảng, cha cũng nửa đùa nửa thật: “Đi tu đi, làm cha cho nó sướng”. Lúc ấy, Hải chỉ cười cười, gãi đầu rồi cho qua, vì cũng chẳng hiểu mô tê gì. Với suy nghĩ non nớt của trẻ thơ thời ấy, cậu thấy làm cha đúng là sướng thật: ăn ngon, mặc đẹp, giỏi giang, uy quyền, lúc nào cũng vui vẻ, gần gũi…

Thế rồi, cha xứ mở lớp ơn gọi, Hải cũng đăng ký đi cho vui, theo kiểu phong trào, đám đông, chứ cũng chưa nghĩ tới ý định đi tu. Vậy mà, vui thật, thích thật! Nhờ những buổi học, buổi sinh hoạt hay những đại hội ơn gọi, nhìn các cha, các thầy, các sơ lúc nào cũng vui tươi và hiểu biết nhiều, tâm hồn đơn sơ của Hải cảm thấy phấn khích, bắt đầu nhen nhóm ước muốn đi tu, với câu hỏi rất ngây ngô: “Hay… mình cũng đi tu nhỉ?”.

Ước mơ lớn lên theo thời gian. Dù chưa một lần ngỏ lời với cha xứ hay với bố mẹ, nhưng Hải thích đi tu hơn, thích được dâng lễ, thích dạy Giáo lý, thích đọc sách đạo, thích vào nhà xứ chơi… Vì thế, cậu âm thầm tìm hiểu về đời sống tu, qua việc “hóng” các cha các sơ kể chuyện, hay tự mình đọc sách trong tủ sách của nhà xứ. Từ ước muốn làm một cha xứ tốt lành, cậu gieo ước mơ trở thành một nhà truyền giáo, đi tới các vùng ngoại biên, nơi những con người đau khổ cần lắm những bàn tay và trái tim. 

Thời gian nhẹ nhàng làm nhiệm vụ của nó. Từ một cậu giúp lễ, Hải lớn dần và trưởng thành hơn. Vượt qua các kỳ thi, cậu rời xa vòng tay bố mẹ, bước ra khỏi sự bao bọc của bầu khí đạo đức, vốn nuôi dưỡng ước mơ đi tu, trở thành cậu sinh viên giữa Hà Thành. Thời gian đầu, cậu đăng ký dự tu và sinh hoạt cùng những anh em đồng chí hướng, chung lý tưởng linh mục. 

Thấy cậu sinh viên chăm chỉ đi lễ, về sau biết là dự tu, cha xứ nơi Hải sinh hoạt, mời cậu vào ở trong nhà xứ, để vừa đỡ chi phí, vừa để giữ ơn gọi cho cậu. Hải vui vẻ đồng ý và thế là cậu trở thành “người nhà chung”. Thời gian đầu sống với cha xứ, theo nhịp sống “nhà xứ”, cậu thấy thật hạnh phúc và quyết tâm hơn trong việc theo đuổi lý tưởng linh mục, nhất là qua mẫu gương và những chia sẻ của cha xứ hay của những anh em cùng lý tưởng.

Thế nhưng, thời gian thật nghiệt ngã. Nó có thể nuôi dưỡng mọi ước mơ, nhưng cũng có thể giết chết bất cứ ước mơ nào, dù đẹp đến mấy. Cuộc sống có thăng có trầm thì đời linh mục cũng vậy. Cùng với những giây phút bình an vui vẻ, Hải cũng chứng kiến những khó khăn của cha xứ trong việc giải quyết các công việc mục vụ. Những bữa cơm không một tiếng nói, những Thánh lễ mà Hải chỉ thấy nơi cha xứ sự mệt mỏi. Có những ngày, vì gánh nặng mục vụ không suôn sẻ, bầu khí nhà xứ nặng nề đến khó thở. 

Sống trong nhà chung, điều Hải sợ hơn, đó là sự cô đơn, sự buồn tẻ của vòng lặp, đôi khi nhàm chán của đời tu. Những tuần cha xứ đi vắng hay đi tĩnh tâm năm, Hải cảm nhận sâu sắc sự cô đơn và sự buồn chán của một linh mục coi xứ. Có những khoảng khắc, chính mắt Hải chứng kiến sau những lời ca tụng, sau ánh hào quang mà nhiều người lầm tưởng, là bóng ma của sự cô đơn, mà chỉ cha xứ mới trải qua và cảm nghiệm được cách thật nhất. 

Trong góc “nhà chung”, Hải từng thoáng thấy những giây phút cha xứ bâng khuâng khi thấy đàn chiên mà Chúa trao phó đau yếu; những đêm cha choàng dậy trong đêm để đi xức dầu; những lúc cha như người mất hồn, bởi những khó khăn, thất bại, cùng nỗi buồn không thể sẻ chia; những giờ cầu nguyện nặng nề, nơi một mình cha chỉ biết thở dài, đối diện với Đấng mà Ngài tận hiến. Sau tiếng chốt cửa là căn phòng riêng tư, nhưng chật hẹp của vật lý. Căn phòng ấy, thường là một nơi ấm áp, bình yên để nghỉ ngơi, nhưng đôi khi nó lại mở ra một không gian mênh mông của sự cô quạnh, điều mà Hải thấy ngộp thở khi nghĩ tới.

Dẫu những thời điểm ấy cũng qua, bởi có lẽ cha đã quen với việc đối diện và trải qua những giây phút ấy, để lấy lại cân bằng và niềm vui linh mục. Bầu khí nhà xứ lại vui vẻ như thường. Nhưng với Hải, nỗi sợ âm thầm nhen nhúm và dần choán tâm hồn cậu. 

Hải rất cảm phục và yêu mến người sống đời tu, nhất là các cha xứ. Nơi đời tu, Hải cảm nhận rất rõ sự bình an và niềm vui của những người có Chúa. Nhưng đối diện với thực tại ấy, cậu lại sợ mình không thể theo được lối sống ấy. Vốn quen với đời sống gia đình đông người, nhiều bạn bè, quen với bầu khí náo nhiệt, cùng sự ồn ào, tấp nập và năng động nơi những người bạn, Hải dần cảm thấy mình đuối trong việc tiếp tục lý tưởng làm cha…

Có những giờ cầu nguyện riêng, tâm trí Hải bị phân tán, không thể tập trung. Nhiều lúc, muốn đọc câu kinh quen thuộc, mà chẳng thốt thành tiếng, bởi tâm trí cậu lại bị ám ảnh bởi căn phòng lạnh lẽo và trống vắng. Lúc ấy, cậu chỉ biết lạnh lẽo nhìn lên Thập giá với tiếng thì thầm: “Chúa ơi, con sợ. Con… con không thể tiếp tục lý tưởng này. Con không hợp, Chúa ơi. Con muốn dừng lại, con mệt mỏi quá. Chúa muốn gì ở con?”. Đôi tay buông thõng. Sự tĩnh lặng khiến Hải thấy rợn người. 

Ước mơ trở thành linh mục nguội dần, việc cầu nguyện cũng trở nên máy móc, không còn hồn sống. Sau hơn hai năm sống trong nhà xứ, Hải suy nghĩ rất nhiều và cố gắng tìm ra ý Chúa muốn trên cuộc đời mình. Cuối cùng, Hải quyết định quay xe, rẽ lối, chuyển hướng.

• Cha ơi… con... con có chuyện muốn thưa? Hải ấp úng.

• Sao đấy, hôm nay nhìn chú có vẻ lạ? Cha đưa ánh mắt hiền hòa.

• Dạ, con... con muốn xin cha chuyển ra ngoài sống ạ. Lấy hết can đảm, cậu lên tiếng. Tiếng ngực đập loạn nhịp.

• Có chuyện gì không ổn sao? Cha xứ đăm chiêu, như hiểu ra chuyện gì đó.

• Dạ, con... con muốn thay đổi không gian sống một chút cha ạ. Hải lí nhí, hơi thở dồn dập.

• Sao? Ở đây có gì gây khó dễ cho chú sao? Cha xứ hơi bất ngờ.

• Dạ không phải ạ. Con... con thấy mình không hợp với ơn gọi nữa. Con muốn chuyển hướng cha ạ.

• Vậy sao? Cha im lặng. Bầu khí trở nên nặng nề. Sau thoáng suy tính, cha lên tiếng. Ừ, con suy nghĩ thật kỹ, đi tu phải tự do. Đời linh mục cũng không phải lúc nào cũng màu hồng và lung linh. Đó là một chọn lựa và dấn thân suốt đời, chỉ khi có Chúa, một người mới có thể sống trọn lý tưởng này.

• Dạ con hiểu. Con đã cầu nguyện và suy nghĩ kỹ rồi cha ạ. Con sợ sự cô đơn và những gánh nặng của đời tu. Con sợ. Hải cúi mặt, hai tay siết lại, run run.

• Vậy thì… Cha thở dài. Cha tôn trọng quyết định của con. Hy vọng con tìm đúng ơn gọi của mình và hạnh phúc. Cánh cửa nhà xứ luôn sẵn sàng chào đón con dù con có đi tu nữa hay không. Cha mỉm cười, nhìn Hải với ánh mắt hiền từ.

• Dạ, con cảm ơn cha. Con vẫn đi lễ và tới thăm cha thường xuyên. Như giải tỏa gánh nặng, cậu cũng cười, miệng hơi mếu máo.

***

Thời gian vẫn làm nhiệm vụ của nó và đẩy Hải tới những bước mới trong tuổi thanh xuân, của thời sinh viên cuối khóa. Thế nhưng, những tưởng thoát khỏi cảnh “nhà chung”, Hải sẽ tìm thấy bình an và hạnh phúc, nhưng sự thật không phải thế. Bên trong lớp vỏ của sự vui vẻ, năng động, của một người trẻ tràn đầy sức sống hay nơi việc học tập thi cử, trong tâm khảm Hải vẫn đập rộn lên một khát vọng sâu thẳm không tên, mà Hải muốn chôn chặt, nhưng chẳng gì có thể khỏa lấp.

Hải không mất đức tin, nhưng mất động lực ơn gọi. Cậu vẫn giữ đạo, vẫn sống đạo cách nghiêm túc. Cậu cố hướng sự tập trung vào việc học và đề ra những mục tiêu mới cho tương lai. Cuối cùng, cậu cũng hoàn thành chương trình đại học với tấm bằng, cùng những cơ hội mở ra. Cậu muốn trở thành người có ích cho xã hội và cho người khác, dù không đi tu. 

Thế nhưng, chính trong chuyến cắm trại và trải nghiệm cuối khóa, ước nguyện thuở ban đầu lại vang lên rất tha thiết và rất thật. Những nụ cười, ánh mắt của những phận người, mà cậu từng khát khao phục vụ, dâng hiến làm cậu thổn thức. Khi Hải đang đứng quan sát, một cô bé lon ton chạy lại chỗ Hải. Khuôn mặt em lấm lem, gầy guộc và đói khát, nhưng miệng vẫn nhoẻn cười hồn nhiên. Hải sững người khi bàn tay cô bé khẽ chạm, rồi nắm lấy và kéo cậu ra chơi cùng bọn chúng. Đột nhiên, một tiếng gọi mãnh liệt thọc thẳng vào tâm hồn cậu. Tim Hải thắt lại, lòng cậu chết lặng...

Trước đống củi cháy đang tàn, hướng tới tương lai, Hải lại thấy mình đứng ở ngã ba đường. Đêm tàn! Đống lửa tí tách, hơi ấm vẫn còn nhưng sao lòng lạnh ngắt. Hải khẽ buông tiếng thở mệt mỏi, lòng vò xé khó tả. Tiếng gà rừng vang vọng, trời trở sáng!