Thánh Anphong Maria Ligori: Muối cho đời, ánh sáng...

Trong dòng chảy lịch sử cứu độ, Thiên Chúa không ngừng ban tặng cho Hội Thánh những gương mẫu nhân đức mới, những vị thánh vĩ đại đã sống trọn vẹn lời mời gọi của Đức Giê-su: “Chính anh em là muối cho đời… Chính anh em là ánh sáng cho trần gian.” Hôm nay, chúng ta cùng nhau suy niệm về cuộc đời và sứ điệp của một trong những vị thánh ấy – Thánh An-phong Ma-ri-a Li-gô-ri, Giám mục, Tiến sĩ Hội Thánh, Đấng sáng lập Dòng Chúa Cứu Thế. Cuộc đời Ngài là một minh chứng hùng hồn cho lời mời gọi của Chúa, một cuộc đời đã trở thành muối ướp mặn thế gian và ánh sáng chiếu soi cho trần thế trong một giai đoạn đầy biến động của lịch sử.

Sinh năm 1696 tại gần Naples, trong một gia đình quý tộc, An-phong Ma-ri-a Li-gô-ri đã sớm bộc lộ trí tuệ siêu việt. Mới mười bảy tuổi, Ngài đã đỗ tiến sĩ cả luật đời lẫn luật đạo, hứa hẹn một tương lai rạng rỡ trên con đường danh vọng. Tuy nhiên, Thiên Chúa có một kế hoạch khác cho cuộc đời Ngài. Năm 1723, một biến cố tại tòa án đã khiến Ngài nhận ra sự phù phiếm của thế gian và quyết định từ bỏ sự nghiệp luật sư, dấn thân vào con đường linh mục. Quyết định này không chỉ là một bước ngoặt cá nhân mà còn là dấu chỉ cho thấy Ngài đã chọn trở thành “muối” của Thiên Chúa, một thứ muối không bao giờ nhạt đi, sẵn sàng ướp mặn những tâm hồn khô cằn và mang lại hương vị thiêng liêng cho cuộc đời. Ngài được thụ phong linh mục vào năm 1726, bắt đầu một hành trình phục vụ đầy nhiệt huyết.

Ban đầu, Thánh An-phong dành tâm huyết để đào tạo các thừa sai sang Trung Quốc tại một chủng viện ở Naples, đồng thời phục vụ các bệnh nhân và giảng dạy giới bình dân. Chính trong những chuyến mục vụ đến các vùng quê miền Naples, Ngài đã khám phá ra một sự thật đau lòng: sự thiếu thốn trầm trọng trong vấn đề đạo đức của người dân. Giai đoạn này, chủ nghĩa duy lý đang thống trị, kéo theo sự lỏng lẻo về luân lý và sự nhặt nhiệm của phái Jansenius đã đẩy nhiều người vào tuyệt vọng. Nhận thấy nhu cầu cấp thiết này, Ngài được thúc đẩy bởi Chúa Thánh Thần để thành lập một hội dòng mới – Dòng Chúa Cứu Thế vào năm 1732. Mục đích cao cả của hội dòng là truyền giáo cho các miền quê, đặc biệt là cho giới bình dân, những người bị bỏ quên, và dạy dỗ họ về bí tích hòa giải, mang lòng thương xót của Thiên Chúa đến gần hơn với mọi người. Năm 1749, Đức Giáo Hoàng Bênêđíctô XIV đã chính thức phê chuẩn luật dòng mới này, mở ra một kỷ nguyên mới cho sứ mạng truyền giáo.

Trong bối cảnh thần học đầy thử thách của thời đại, với hai chủ trương lạc quan tôn giáo và nhặt nhiệm do Janséniste chủ xướng, Thánh An-phong đã xây dựng một hệ thống thần học luân lý độc đáo, được mệnh danh là “thuyết trung dung”. Hệ thống này dựa trên nguyên tắc lòng nhân từ vô biên của Chúa, đứng giữa hai thái cực nhặt nhiệm quá mức và thả lỏng của những người chủ trương “có thể”. Qua công trình của một nhà luân lý quân bình, Thánh An-phong đã đặc biệt có công trong việc giải phóng các giáo hữu đương thời khỏi chủ trương quá nhiệm nhặt của phái Jansenius, vốn gieo rắc nỗi sợ hãi và tuyệt vọng thay vì hy vọng vào lòng thương xót của Chúa. Ngài đã kiện toàn Lề Luật không phải bằng cách bãi bỏ, mà bằng cách làm cho nó trở nên sống động hơn, nhân ái hơn, như lời Chúa Giê-su đã phán: “Thầy đến không phải là để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn.” Ngài đã chỉ ra con đường trung dung, con đường của lòng thương xót và sự thật, giúp các tín hữu tìm thấy sự bình an trong bí tích hòa giải và tình yêu Thiên Chúa.

Không chỉ là một nhà giảng thuyết và nhà luân lý lớn, Thánh An-phong còn là một nghệ sĩ tài hoa. Ngài biết khai thác các tài năng thơ – nhạc của mình để phục vụ cho nhiệt tình truyền giáo. Ngài là một trong những tác giả thánh ca Giáng Sinh nổi tiếng, mà cho đến ngày nay vẫn còn vang vọng trong các nhà thờ và gia đình. Người ta gán cho Thánh An-phong một trăm sáu mươi tác phẩm thần học hoặc đạo đức, trong đó phải kể đến những kiệt tác như Viếng Mình Thánh Chúa (1745), Vinh quang của Đức Maria (1750), Phương pháp lớn là cầu nguyện (1759), Luận về tình yêu của Đức Giêsu Kitô và bộ Thần học luân lý (1753 – 1755). Những tác phẩm này không chỉ là di sản quý giá cho Hội Thánh mà còn là ánh sáng soi chiếu cho biết bao tâm hồn tìm kiếm chân lý và tình yêu Thiên Chúa.

Linh đạo của Thánh An-phong, như phụng vụ bài đọc trích dẫn từ bộ Luận về tình yêu của Đức Giêsu Kitô cho ta thấy, hoàn toàn dựa trên tình yêu: “Vì Chúa biết rằng con người thường bị các ân huệ chinh phục, Chúa đã muốn buộc nó yêu Chúa vì các ơn của Người. Chúa nói, Ta muốn lôi kéo chúng bằng những thứ lưới mà loài người mắc phải, để chúng yêu Ta, vì đó là những sợi dây yêu thương.” Đây chính là sự kiện toàn Lề Luật mà Đức Giê-su đã nói đến. Lề Luật không phải là gánh nặng, mà là con đường dẫn đến tình yêu. Tình yêu vô biên của Cha vĩnh cửu đối với nhân loại là nền tảng cho toàn bộ giáo lý của Ngài, bởi vì “Đấng đã không từ chối giao phó chính Con Một mình vì tất cả chúng ta, làm sao Chúa lại không ban tất cả cho chúng ta, cùng với Con của Người?” (Luận về tình yêu Đức Giêsu Kitô). Cuộc đời Ngài là một lời mời gọi sống tình yêu, để ánh sáng của chúng ta chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những công việc tốt đẹp chúng ta làm, mà tôn vinh Cha của chúng ta, Đấng ngự trên trời.

Lời nguyện trên lễ vật nhắc lại rằng Thánh An-phong đã tự dâng hiến chính mình “như một hy lễ thánh”. Điều này đặc biệt đúng khi Ngài đã lớn tuổi. Vị sáng lập Dòng Chúa Cứu Thế đã gặp phải bao thử thách do những đau khổ lớn lao, nhưng Ngài đã đón nhận tất cả với sự kiên nhẫn anh hùng: bệnh tật hành hạ, những ngờ vực từ bên ngoài, thậm chí cả sự xa lánh của chính gia đình dòng tu của mình, những cuộc tranh giành gây đối chọi giữa các thành viên hội dòng, kết cuộc đi đến chia rẽ, và sau hết, nỗi lo bị kết án đã hằn sâu những năm cuối đời thánh nhân. Trong những thử thách ấy, Ngài vẫn kiên vững, vẫn là ánh sáng không bị che giấu, vẫn là muối không bị nhạt đi, chứng tỏ sức mạnh của đức tin và tình yêu Thiên Chúa trong cuộc đời Ngài.

Thánh An-phong là “nhà giảng thuyết và tư tế trung thành của Thánh Thể”. Ngài luôn tận tâm với việc canh tân lòng tôn sùng Thánh Thể, đặc biệt là việc thực hiện các cuộc Viếng Mình Thánh Chúa, và Ngài đòi hỏi phải tôn kính Thánh Thể cách xứng đáng. Vị chủ chăn lớn thường nói: “Chính nhờ việc cầu nguyện mà các thánh nên thánh.” Chính vì ý thức rõ tính cách quan trọng của cầu nguyện mà bản thân Ngài luôn thực hành và rao giảng. Ngài cũng đã thành lập một ngành nữ của hội dòng Chúa Cứu Thế với hoạt động chủ yếu là thần vụ, suy gẫm và đọc sách thiêng liêng, để cầu nguyện liên lỉ cho sứ mạng của dòng và cho toàn thể Hội Thánh. Ngài đã sống trọn vẹn lời dạy của Chúa Giê-su về việc kiện toàn Lề Luật bằng tình yêu và lòng sùng kính, trở thành một tấm gương sáng ngời cho tất cả chúng ta.

Cuộc đời của Thánh An-phong Ma-ri-a Li-gô-ri là một bài học sâu sắc về việc sống ơn gọi Kitô hữu trong mọi hoàn cảnh. Ngài đã chọn từ bỏ danh vọng thế gian để trở thành muối ướp mặn và ánh sáng chiếu soi cho trần gian. Ngài đã kiện toàn Lề Luật bằng cách đặt tình yêu và lòng thương xót của Thiên Chúa làm trung tâm. Ngài đã kiên cường đối mặt với thử thách, và qua đó, chứng tỏ lòng trung thành tuyệt đối với Chúa.

Trong thế giới hôm nay, nơi mà chủ nghĩa duy lý vẫn còn ảnh hưởng sâu rộng, nơi mà sự thờ ơ và tuyệt vọng đôi khi lấn át niềm tin, chúng ta càng cần đến tinh thần của Thánh An-phong. Chúng ta được mời gọi trở thành muối cho đời, ướp mặn những giá trị Tin Mừng vào xã hội. Chúng ta được mời gọi trở thành ánh sáng cho trần gian, chiếu giãi những việc lành của mình để tôn vinh Cha trên trời. Và hơn hết, chúng ta được mời gọi sống Lề Luật của Chúa bằng tình yêu, bằng lòng thương xót, và bằng sự khiêm tốn phục vụ.

Xin Thánh An-phong Ma-ri-a Li-gô-ri, Giám mục, Tiến sĩ Hội Thánh, cầu bầu cho chúng ta, để chúng ta cũng biết sống trọn vẹn ơn gọi của mình, biết trở thành những chứng nhân đích thực của tình yêu Thiên Chúa, và góp phần kiện toàn Nước Trời ngay trên trần gian này. Amen.

Lm. Anmai, CSsR