Sống đức tin giữa thế gian giả dối

Câu chuyện của ông Áp-ram trong Sách Sáng Thế là một hành trình sống đức tin cách anh hùng và trọn vẹn, giữa một thế giới mờ tối và những thực tại tưởng chừng bất khả. Thiên Chúa đã nói với ông: “Hỡi Áp-ram, đừng sợ, Ta là khiên che thuẫn đỡ cho ngươi; phần thưởng của ngươi sẽ rất lớn.” Nhưng Áp-ram là người thực tế, ông dám đối thoại và đặt vấn đề với Thiên Chúa: “Chúa sẽ ban cho con cái gì? Con ra đi mà không con cái…” Và lời hứa của Thiên Chúa không những không bị lay chuyển bởi sự chất vấn ấy, mà còn trở nên cụ thể và rực sáng hơn: “Hãy ngước mắt lên trời, và thử đếm các vì sao… Dòng dõi ngươi sẽ như thế đó.” Một người cao niên, không con nối dõi, lại được hứa ban một dòng tộc đông như sao trời. Vậy mà Áp-ram tin. Tin một điều vượt khỏi lý trí. Tin nơi một Đấng không dối lừa. Và chính vì ông đã tin, mà ông được kể là người công chính. Đức công chính của ông không đến từ việc ông làm được điều gì to tát, nhưng đến từ việc ông tin Thiên Chúa là Đấng trung tín.

Đó cũng là điểm khởi đầu của mối tương quan Giao ước giữa Thiên Chúa và nhân loại. Lịch sử cứu độ, về cốt lõi, là lịch sử giữa một Thiên Chúa tín thành và những con người được mời gọi sống đức tin. Đức tin là khởi đầu của mọi phúc lành, là chiếc chìa khóa mở cửa cho Thiên Chúa bước vào đời sống ta. Nhưng đức tin ấy không thể sống trong một thế giới ảo tưởng, gian trá, giả hình và giả hiệu. Tin là bước đi trên đất thật, sống giữa lòng cuộc đời, và chọn lựa mỗi ngày đi theo ánh sáng của Thiên Chúa thay vì những cám dỗ hào nhoáng của thế gian. Tin là nhận ra đâu là cây lành sinh trái tốt, đâu là cây độc sinh quả hư, như chính lời Chúa Giêsu dạy trong Tin Mừng hôm nay: “Cứ xem họ sinh hoa quả nào thì biết họ là ai.”

Câu nói ấy không đơn thuần chỉ là lời khuyên để phân biệt người tốt – kẻ xấu, nhưng là nguyên tắc căn bản cho đời sống đức tin Kitô hữu. Giữa một thế giới nơi các ngôn sứ giả vẫn xuất hiện đều đặn, nơi danh nghĩa Kitô hữu có thể trở thành một chiếc áo đẹp để che đậy lòng tham, sự gian dối, thì Chúa Giêsu dạy chúng ta đừng chỉ nghe lời lẽ hoa mỹ, đừng chỉ nhìn dáng vẻ hiền lành bên ngoài, mà hãy nhìn kết quả – hoa trái – cuộc sống của một người. Một người sống đức tin thật sự thì không thể không để lại dấu tích của sự thiện lành: lòng bác ái, công bình, khiêm nhường, trung tín, hy sinh, phục vụ, tha thứ. Những ai mang danh là “ngôn sứ”, “người của Chúa”, nhưng lại sống đầy hận thù, ích kỷ, ganh ghét, vụ lợi, thì chắc chắn chỉ là “sói dữ đội lốt chiên”.

Trong bài đọc thứ nhất, ông Áp-ram được mời gọi không chỉ tin, mà còn dâng hiến. Khi ông dâng các lễ vật để lập giao ước, ông đã phải bảo vệ những của lễ ấy khỏi loài chim trời, tức là bảo vệ những gì thiêng liêng khỏi bị xâm phạm, từ chính tay mình. Đức tin đòi hỏi chúng ta canh giữ những giá trị thánh thiêng giữa cuộc sống bị vây quanh bởi những thế lực muốn xâm chiếm và biến mọi sự thành phàm tục. Một ngọn đuốc cháy rực đi qua giữa các con vật xẻ đôi, là hình ảnh đầy thiêng liêng cho việc Thiên Chúa bước vào trong giao ước – một Thiên Chúa không xa cách, không đứng ngoài, nhưng Ngài đi vào giữa hiến tế của lòng tin, để xác lập một mối dây không thể phá hủy.

Và như thế, bài đọc hôm nay nói với chúng ta rằng: nếu muốn nhận lãnh lời hứa của Thiên Chúa, nếu muốn thuộc về dòng dõi của Áp-ra-ham, thì phải bước đi bằng chính đức tin của ông – một đức tin sống động, cụ thể, bền vững, biết đối thoại với Thiên Chúa, biết trung tín và biết dâng hiến. Đức tin ấy sẽ giúp ta nhận diện và vượt qua được các hình thức giả trá trong đời sống đạo: giả hình trong việc thờ phượng, giả danh trong sứ vụ, giả nghĩa trong lòng bác ái. Một người đức tin thật không thể sống hai mặt, không thể một đằng tuyên xưng Chúa mà một đằng lại theo thế gian.

Chúa Giêsu cảnh báo rõ ràng: “Cây nào không sinh quả tốt thì bị chặt đi và quăng vào lửa.” Đó là một cảnh báo mạnh mẽ cho mọi Kitô hữu hôm nay – đặc biệt là những ai đang có ảnh hưởng trong cộng đoàn, trong xã hội, trong Giáo Hội. Không thể chỉ dựa vào những lời nói đạo đức, những hình thức bên ngoài, những danh phận được gán, mà cho rằng mình thuộc về Thiên Chúa. Sự thật không nằm ở lời nói mà ở đời sống. Ai sống ngay lành thì tự nhiên hoa trái họ sinh ra sẽ lành. Ai sống giả trá thì sớm hay muộn, hoa trái của họ cũng sẽ lộ ra thối rữa, và kết cục chỉ còn lửa trừng phạt.

Nhìn lại xã hội hôm nay, chúng ta thấy đầy rẫy những “ngôn sứ giả”, những người nhân danh Chúa để trục lợi, nhân danh tôn giáo để làm giàu, nhân danh tình yêu để lừa gạt. Nhưng chúng ta cũng được thấy những con người bình dị, âm thầm, hy sinh từng ngày, gieo hạt giống yêu thương, sống khiêm nhu phục vụ trong âm thầm. Họ không nói nhiều, nhưng đời sống của họ là một bài giảng sống động. Đó là “cây tốt sinh quả tốt”, là “những vì sao trên trời” trong dòng dõi của Áp-ram hôm nay.

Còn chúng ta, ta đang sống đức tin thế nào? Đời sống của chúng ta đang sinh ra hoa trái gì? Chúng ta là những cành nho gắn liền với Thân Nho là Chúa Giêsu, hay chỉ là những nhánh nho khô đang tách lìa khỏi nguồn sống thật? Hãy xét mình cách chân thật: ta có đang sống thật không, hay đang giả bộ làm người tốt? Đức tin của ta có phải là đức tin như của Áp-ram không, hay chỉ là đức tin hình thức, lễ nghi, hời hợt và không dẫn đến hoa trái yêu thương?

Lời Chúa hôm nay mời gọi ta hãy sống đức tin cách thật lòng, cách rõ ràng, không nước đôi, không quanh co, không ngụy trang. Hãy sống đức tin ấy bằng lòng tin như tổ phụ Áp-ram, bằng sự quảng đại hiến dâng những gì quý giá, bằng sự can đảm bảo vệ điều thiêng liêng khỏi những mối đe dọa, bằng cách nhận ra ai là sói đội lốt chiên để tránh xa, và bằng việc sinh hoa trái lành trong đời sống hằng ngày. Hoa trái ấy là sự hiền hậu, là công chính, là tha thứ, là từ tâm, là bác ái, là lòng trung tín, là sự dấn thân phục vụ.

Trong phụng vụ, chúng ta không chỉ nghe Lời Chúa, mà còn được mời bước vào Giao ước Thánh Thể – nơi chính Chúa Kitô hiến mình làm lễ tế, lập nên giao ước mới bằng Máu Ngài. Như tổ phụ Áp-ram xưa, chúng ta cũng dâng hiến và được mời gọi bước vào giao ước yêu thương với một Thiên Chúa trung thành. Nhưng nếu chúng ta lãnh nhận Giao ước này mà không sinh hoa trái tốt, thì ta sẽ bị kết án như cây xấu bị quăng vào lửa. Trái lại, nếu chúng ta sống lời hứa bằng một đời sống đức tin chân thật, thì phần thưởng của chúng ta sẽ rất lớn, như chính lời Thiên Chúa nói với Áp-ram: “Ta là khiên che thuẫn đỡ cho ngươi.”

Vậy chúng ta hãy xin ơn Chúa cho mình biết sống đức tin như Áp-ram: dám tin vào điều không thể, dám sống điều Chúa mời gọi, dám kiên trì trong bóng tối thử thách, và dám sinh hoa trái của sự thật, sự thiện, sự sống – trong một thế giới đang đầy rẫy sự giả trá, gian tà, và chết chóc. Khi ấy, đời sống chúng ta sẽ không chỉ là một cây lành, mà còn là một dấu chỉ sống động của Giao ước tình yêu Thiên Chúa đang tiếp tục nơi trần gian. Amen.