Nhìn lại cách sống đạo

Thứ Bảy tuần 13 TN
St 27,1-5.15-29; Mt 9,14-17

Anh chị em thân mến,
Lời Chúa trong phụng vụ hôm nay mở ra cho chúng ta một cái nhìn vừa thực tế, vừa sâu sắc về đời sống đức tin, về ơn gọi, về mối tương quan giữa con người và Thiên Chúa. Bài đọc thứ nhất là một trình thuật rất nhân bản, thấm đẫm yếu tố gia đình, tình mẫu tử và cả sự tranh giành lẫn lừa dối. Tin Mừng thì lại đưa ta về với khuôn mặt Chúa Giêsu – Đấng Cứu Thế, đang trả lời một câu hỏi của các môn đệ Gioan Tẩy Giả, hé mở cho chúng ta thấy sự khác biệt giữa đạo mới và những gì cũ kỹ của lối giữ đạo hình thức. Cả hai bài đọc đều gặp nhau ở điểm cốt lõi: Ơn phúc và tình yêu Thiên Chúa không thể bị giới hạn bởi những khuôn mẫu xưa cũ hay bởi lý luận của con người, nhưng cần được đón nhận bằng một con tim mới mẻ và rộng mở.

Trước tiên, chúng ta dừng lại ở câu chuyện khá kịch tính trong Sách Sáng Thế về việc ông Gia-cóp – với sự giúp sức của mẹ là bà Rê-bê-ca – đã lừa người cha mù lòa là ông I-xa-ác, để giành lấy lời chúc phúc vốn dành cho người anh cả Ê-xau. Có lẽ nhiều người cảm thấy khó hiểu và khó chấp nhận việc một người mẹ lại thiên vị đứa con thứ, và đứa con đó lại dám đóng giả để cướp lấy ơn phúc. Câu chuyện này không đơn thuần là một mánh khóe gia đình, mà là mặc khải về một thực tại lớn hơn: Ơn phúc của Thiên Chúa không tùy thuộc vào chuẩn mực luân lý của con người, mà là hành động của một kế hoạch thần linh vượt trên mọi tính toán.

Chính Gia-cóp – người sau này sẽ trở thành tổ phụ của mười hai chi tộc Israel – lại là người có quá khứ “không mấy đẹp”. Nhưng chính nơi con người đầy mưu mẹo đó, Thiên Chúa lại có thể thực hiện chương trình cứu độ. Từ đây, ta hiểu rằng: không phải kẻ mạnh, kẻ lớn hay kẻ trước luôn là người được Thiên Chúa chọn; mà là ai biết mở lòng đón nhận và để Chúa hành động nơi mình, dù yếu hèn, bất xứng, người đó sẽ là dụng cụ trong tay Chúa.

Chuyển sang Tin Mừng theo thánh Mát-thêu, ta nghe các môn đệ Gioan đến chất vấn Chúa Giêsu: “Tại sao chúng tôi và người Pha-ri-sêu ăn chay, mà môn đệ ông lại không ăn chay?” Đây không phải là một thắc mắc vô cớ, mà phản ánh một não trạng phổ biến thời bấy giờ: đạo đức là chuyện giữ luật, giữ hình thức, tuân thủ nghi thức. Ăn chay là dấu hiệu của lòng đạo, và nếu không ăn chay, thì bị xem là thiếu đạo đức.

Nhưng Chúa Giêsu đã đưa ra một câu trả lời vừa nhẹ nhàng, vừa sâu xa: “Chẳng lẽ khách dự tiệc cưới lại có thể than khóc khi chàng rể còn ở với họ?” Chúa tự ví mình là chàng rể, còn các môn đệ là khách dự tiệc cưới. Khi có Chúa hiện diện, đó là lúc của hân hoan, chứ không phải của sầu muộn. Người không phủ nhận giá trị của ăn chay, nhưng nhấn mạnh rằng mọi việc đạo đức phải phát xuất từ tương quan sống động với Thiên Chúa, chứ không phải từ thói quen hình thức hay sự phô trương.

Để làm rõ hơn nữa sự mới mẻ trong mối tương quan ấy, Chúa nói đến việc không thể lấy vải mới mà vá áo cũ, không thể đổ rượu mới vào bầu da cũ. Bởi lẽ, cả miếng vá mới lẫn rượu mới đều mang năng lực làm bung vỡ, rách toạc nếu bị ép buộc sống trong những khuôn mẫu không còn phù hợp. Đây chính là lời mời gọi người nghe hãy canh tân tâm hồn, làm mới lại đức tin, cởi bỏ những định kiến và sự khô cứng trong cách sống đạo.

Anh chị em thân mến,
Câu chuyện Gia-cóp – Ê-xau cho thấy: ơn phúc không dành cho ai chỉ vì địa vị hay thứ tự, mà cho ai biết khát khao và tìm kiếm điều đó, dù đôi khi hành trình tìm kiếm ấy thiếu trọn lành. Tin Mừng hôm nay thì chỉ cho ta thấy rằng: sống đạo không thể chỉ là bắt chước người khác hay giữ những điều cũ kỹ theo thói quen, mà là một đời sống luôn sinh động, luôn mới mẻ trong tình yêu với Thiên Chúa. Chúa Giêsu là rượu mới. Tin Mừng của Người là lời mời gọi bước vào tương quan mới với Thiên Chúa – không bằng việc giữ luật lệ bên ngoài, mà bằng lòng khao khát nội tâm.

Vấn đề là: ta đang sống với rượu cũ hay rượu mới? Ta đang sống trong tương quan với Chúa như đang đi dự tiệc cưới, hay như đang chịu đựng những bổn phận nặng nề? Ta có đang mượn những chiếc “bầu da cũ” của thành kiến, định kiến, lề thói khắt khe để chứa đựng Tin Mừng, để rồi làm rách toạc cả đời sống đức tin? Hay ta đã biết cởi mở, khiêm tốn, thay đổi để trở thành chiếc “bầu da mới” – nghĩa là một tâm hồn sẵn sàng đón nhận ánh sáng và tình yêu từ Chúa?

Người Kitô hữu không sống đạo như một gánh nặng, mà như đang tham dự một tiệc cưới. Vì Chúa không muốn ta cúi gằm mặt sợ hãi, mà muốn ta hân hoan đón nhận ơn cứu độ. Nhưng để niềm vui ấy là thật, để rượu mới không bị hư mất, ta cần đổi mới tâm hồn, cần làm sạch “chiếc bầu da” của chính mình. Bỏ đi sự giả hình, bỏ đi lối giữ đạo cứng nhắc, bỏ đi thói quen sống đạo chỉ vì áp lực xã hội, để thay vào đó là lòng yêu mến thật sự, sự hoán cải không ngừng và niềm vui của người đang được Chúa đồng hành.

Cuối cùng, trở lại với câu chuyện ông Gia-cóp, chúng ta cũng thấy được một điều rất quan trọng: Lời chúc phúc của người cha I-xa-ác đã phát sinh hiệu lực thiêng liêng không chỉ vì ông là cha, mà vì ông là người đặt mình trước mặt Thiên Chúa để chuyển trao ơn lành. Mỗi người chúng ta cũng đang có một sứ mạng như vậy trong đời sống gia đình: cha mẹ chúc lành cho con cái, người chồng người vợ cầu nguyện cho nhau, bạn bè nâng đỡ nhau bằng lời cầu và sự cảm thông. Lời chúc lành là một năng lực từ Trời, và chúng ta được mời gọi để ban phát nó bằng cả lòng chân thành.

Anh chị em thân mến,
Ước gì bài đọc hôm nay giúp ta nhìn lại cách sống đạo: Đạo có còn là niềm vui của mình không? Tin Mừng có còn là rượu mới trong lòng mình không? Chúa Giêsu có thật sự là chàng rể đang ở với mình, hay Người đã bị mình quên lãng? Và nếu ta nhận ra đời mình đã trở thành “bầu da cũ”, thì xin Chúa giúp ta canh tân, làm mới lại con tim, để xứng đáng chứa đựng rượu mới Tin Mừng – là chính sự sống và tình yêu của Người. Amen.