Đừng xét đoán, hãy nhìn với ánh mắt của Chúa

“Anh em đừng xét đoán, để khỏi bị Thiên Chúa xét đoán. Vì anh em xét đoán thế nào, thì anh em cũng sẽ bị Thiên Chúa xét đoán như vậy; và anh em đong bằng đấu nào, thì Thiên Chúa cũng sẽ đong cho anh em bằng đấu ấy.” (Mt 7,1-2). Những lời dạy thẳng thắn và sắc bén của Đức Giêsu trong đoạn Tin Mừng hôm nay không chỉ là lời khuyên đạo đức đơn thuần, nhưng là lời cảnh tỉnh, một tiếng chuông cảnh báo mạnh mẽ về thói quen cố hữu trong con người: thói quen xét đoán người khác, mà không nhìn lại chính mình. Chúng ta thường dễ dàng nhận ra lỗi của người khác, nhưng lại mù lòa trước khuyết điểm của bản thân. Lời Chúa hôm nay mời gọi ta một hành trình hoán cải sâu xa, bắt đầu từ việc khiêm tốn nhìn vào con mắt mình để nhận ra cái đà – là kiêu ngạo, thành kiến, hẹp hòi, vô cảm – đang làm lệch lạc mọi cái nhìn.

Trong cuộc sống thường ngày, thật dễ để phán xét người khác chỉ qua một hành vi, một câu nói, một biểu hiện bên ngoài. Dễ để vội vàng kết luận ai đó là người “không tốt”, “giả hình”, “thiếu đạo đức”, chỉ vì một hành động chưa phù hợp với chuẩn mực của ta. Nhưng thật ra, ta đâu hiểu hết bối cảnh, hoàn cảnh, nội tâm, hay động cơ của họ. Ta xét đoán người khác bằng cái nhìn phiến diện, chủ quan và thường đầy thiên kiến. Và thật trớ trêu, khi ta khắt khe với tha nhân thì cũng chính là lúc ta khoan dung với bản thân, biện minh cho lỗi lầm của mình bằng đủ lý do. Chính vì sự lệch lạc trong cái nhìn đó mà Chúa Giêsu đã dùng một hình ảnh hết sức sống động để cảnh tỉnh: “Sao anh thấy cái rác trong con mắt người anh em, mà cái xà trong con mắt của mình thì lại không để ý tới?” Cái rác là biểu tượng cho lỗi lầm nhỏ bé, cái xà là hình ảnh của những khuyết điểm lớn lao nơi chính mình. Một lời quở trách mà cũng là một sự chấn động thiêng liêng, mời gọi ta phải thật lòng quay về với mình, trước khi vội vàng phê phán người khác.

Thật vậy, xét đoán là một hình thức bày tỏ sự kiêu ngạo. Khi xét đoán người khác, ta mặc nhiên cho mình quyền đứng trên họ. Ta quên rằng chỉ mình Thiên Chúa mới có thể thấy thấu tận tâm can, chỉ Ngài mới biết rõ ai thiện, ai ác, ai yếu đuối, ai thực sự cần nâng đỡ. Xét đoán cũng có thể là một hình thức ngụy trang khuyết điểm bản thân. Có những người càng lớn tiếng lên án người khác, thì càng vô thức che đậy vết thương, tội lỗi, sự bất toàn của chính họ. Vì vậy, khi Đức Giêsu mời gọi đừng xét đoán, Ngài không dừng lại ở một lời khuyên nhân đức, nhưng đòi hỏi một cuộc hoán cải nội tâm tận căn: từ cái nhìn chỉ trích thành cái nhìn nhân ái; từ thói quen phê bình thành sự cảm thông chân thành.

Nhưng “đừng xét đoán” không có nghĩa là ta làm ngơ trước sai trái, không có nghĩa là bỏ qua việc xây dựng, chỉnh đốn cộng đoàn. Chúa Giêsu không cổ vũ sự dửng dưng trước tội lỗi. Ngài chỉ dạy cách ta phải sửa lỗi cho nhau trong tinh thần bác ái, khiêm nhường, vị tha. Trước khi sửa người khác, ta phải nhìn lại mình. Trước khi lên tiếng với ai đó về lỗi lầm của họ, ta phải thành thật với chính mình và xin ơn Chúa thanh tẩy đôi mắt nội tâm của mình khỏi thành kiến, khỏi cái nhìn cao ngạo. Nếu mỗi người trong chúng ta thành tâm nhận ra cái xà trong mắt mình, tức là nhận ra chính những lỗi lầm đang tồn tại nơi bản thân – sự nóng giận, kiêu căng, ích kỷ, lười biếng, hay thiếu bác ái – thì chắc chắn ta sẽ hiểu và thông cảm hơn với những yếu đuối của anh chị em mình.

Sửa đổi bản thân là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong hành trình sống yêu thương như Đức Kitô. Khi ta hoán cải thật sự, khi ta có đôi mắt trong sáng hơn, ta mới có thể giúp anh em mình lấy cái rác trong mắt họ ra bằng sự tế nhị, yêu thương, như một người bạn, chứ không phải như một thẩm phán. Như vậy, hành động sửa lỗi không còn mang tính kết án, nhưng trở thành một nghĩa cử yêu thương giúp nhau nên thánh.

Một điều rất đáng suy ngẫm mà Chúa Giêsu dạy trong Tin Mừng hôm nay là: cách ta xét đoán người khác, chính là thước đo mà Thiên Chúa sẽ dùng để xét xử ta. “Anh em đong bằng đấu nào, thì Thiên Chúa cũng sẽ đong cho anh em bằng đấu ấy.” Đây là một quy luật công bằng nhưng cũng đầy yêu thương. Nếu ta muốn được Chúa tha thứ, ta hãy học tha thứ. Nếu ta mong Chúa nhân hậu với mình, ta cũng phải nhân hậu với người khác. Nếu ta khao khát lòng thương xót, ta cũng phải sống lòng thương xót. Hãy nhớ rằng mọi lời nói, mọi suy nghĩ, mọi phán đoán của ta không rơi vào khoảng không, nhưng đều được Thiên Chúa ghi nhận. Và đến ngày sau hết, những gì ta đã sống sẽ trở thành bản án cho chính mình: bản án của lòng nhân từ nếu ta biết xót thương; hoặc bản án của sự cứng lòng nếu ta từng xét đoán, kết án không thương tiếc.

Lạy Chúa Giêsu, Ngài đã sống cả một đời không xét đoán, mà chỉ yêu thương. Ngài ngồi ăn với người tội lỗi, bênh vực người phụ nữ ngoại tình, chữa lành người phong cùi, tha thứ cho kẻ đóng đinh Ngài, và tha cả cho Phêrô khi ông chối Chúa ba lần. Cái nhìn của Chúa luôn là cái nhìn thấu suốt nhưng đầy xót thương. Xin ban cho con đôi mắt của Chúa, để con biết nhìn anh chị em mình bằng ánh mắt nhân từ. Xin ban cho con một con tim mới, biết rung động trước nỗi đau của người khác, biết nâng đỡ thay vì xét xử, biết chia sẻ thay vì kết án. Xin Chúa thanh luyện tâm hồn con khỏi những thành kiến, khỏi cái tôi hẹp hòi, khỏi thói quen tự cho mình là đúng, để con được sống như một người môn đệ chân thật của Chúa.

Thưa anh chị em, trong đời sống Kitô hữu, việc sửa lỗi cho nhau là một trách nhiệm và một sứ mạng. Nhưng phải sửa lỗi với tình yêu, với lòng bao dung. Đừng bao giờ để sự sửa lỗi trở thành cái cớ để hạ thấp, để thỏa mãn cái tôi, để gián tiếp tự nâng mình lên. Hãy nhớ rằng, mỗi lần ta nói điều không tốt về người khác mà không giúp họ trở nên tốt hơn, thì ta đã làm điều không tốt cho chính mình. Và nếu lời nói của ta không góp phần chữa lành, thì nó đang góp phần gây thương tích.

Lạy Chúa, con vẫn thường hay lẩm bẩm xét đoán người khác, trong lòng con vẫn không ngừng kết án những ai không giống con, không sống theo cách con mong muốn. Con nhiều lần đã mượn danh công lý để nuôi dưỡng thói kiêu căng. Con đã quên rằng con cũng là người yếu đuối, từng sa ngã, từng cần sự cảm thông của người khác. Xin giúp con nhìn thấy cái xà trong mắt con, để con hoán cải thật sự. Xin cho con đừng chỉ biết vạch rác nơi mắt anh em, nhưng hãy biết quỳ gối trước Thánh Thể, xin Chúa thanh tẩy đôi mắt tâm hồn con.

Khi ta biết sửa mình trước, chính sự khiêm tốn đó sẽ dạy cho người khác cách sửa mình. Khi ta sống nhân hậu, chính lòng nhân ấy sẽ lay động lương tâm người tội lỗi. Và khi ta không xét đoán, chính thái độ đó sẽ mở ra con đường cho anh em mình trở lại với sự thật trong bình an. Tình yêu bao giờ cũng mạnh hơn mọi lời kết án. Lòng thương xót luôn là nhịp cầu nối con người với nhau, và với Thiên Chúa.

Anh chị em thân mến, sống giữa một thế giới đầy rẫy những lời chỉ trích, kết án, xuyên tạc và thành kiến, người Kitô hữu được mời gọi sống ngược dòng: sống bao dung, nhẹ nhàng, khoan dung và đầy yêu thương. Người môn đệ của Đức Giêsu không thể là người nhanh miệng xét đoán, mà phải là người chậm nói, chậm giận, và mau mắn tha thứ. Đừng để môi miệng chúng ta trở thành cái búa kết án người khác. Đừng để trái tim chúng ta trở thành thước đo lạnh lùng cho lỗi lầm tha nhân. Nhưng hãy để lời Chúa hôm nay trở thành ánh đèn soi rọi tâm hồn ta, giúp ta sống hiền lành, khiêm tốn, yêu thương như chính Thầy Giêsu.

Hãy nhớ: cái đà trong mắt mình lớn lắm, nặng lắm, đáng sợ lắm. Nhưng khi ta thành tâm lấy nó ra, cũng chính là lúc ta được chữa lành, được biến đổi và được tha thứ. Khi ấy, ta không còn muốn xét đoán ai nữa, mà chỉ muốn sống một cuộc đời quảng đại, nhân hậu, và yêu thương như Thầy mình. Và như vậy, chính ta cũng sẽ được Thiên Chúa xét xử bằng lòng thương xót vô biên của Ngài.