Chúa không bỏ rơi ai, ngay cả kẻ bị loại trừ

Câu chuyện cảm động trong bài đọc trích sách Sáng Thế hôm nay đưa chúng ta về lại với mái lều đơn sơ của tổ phụ Áp-ra-ham, người được Thiên Chúa chọn làm cha của một dân tộc đông như sao trời, như cát biển. Dẫu là một người công chính và tràn đầy đức tin, Áp-ra-ham cũng đã trải qua biết bao thử thách, không chỉ về thể xác và hành trình, mà còn cả về tâm hồn và gia đình. Hôm nay, chúng ta chứng kiến một trong những thử thách đau lòng nhất của ông: buộc phải để người con trai đầu lòng của mình ra đi trong nước mắt.

I-xa-ác là con của Áp-ra-ham và Xa-ra, được sinh ra khi ông đã một trăm tuổi, sau một thời gian dài mong đợi trong nước mắt và lời cầu khẩn. Ngày cậu bé được cai sữa, một ngày vui mừng của gia đình, lại trở thành ngày khởi đầu cho cuộc chia ly đau đớn. Bà Xa-ra thấy Ít-ma-ên – con trai của Ha-ga, nữ tỳ Ai Cập – cười giỡn với I-xa-ác và liền sinh lòng ganh tỵ. Bà thẳng thừng yêu cầu ông Áp-ra-ham đuổi mẹ con Ha-ga ra khỏi nhà. Lòng người mẹ khi lo sợ cho tương lai của con, đôi khi trở nên quyết liệt và thiếu cảm thông với những đứa trẻ khác. Lòng người cha khi phải lựa chọn giữa các con, dù đứa nào cũng là máu thịt của mình, thì sẽ bị dằn vặt biết bao.

Thiên Chúa can thiệp. Ngài bảo Áp-ra-ham: “Đừng bận tâm vì chuyện đứa trẻ và người nữ tỳ của ngươi. Cứ nghe lời Xa-ra.” Nghe thì có vẻ như Thiên Chúa đang đồng thuận với một hành động bất công. Nhưng ngay sau đó, Ngài tiếp lời: “Con trai của người nữ tỳ, Ta cũng sẽ làm cho nó thành một dân tộc lớn, vì nó là dòng dõi ngươi.” Chính ở đây, chúng ta thấy một chân lý sâu xa và cảm động: Thiên Chúa không bỏ rơi ai, ngay cả kẻ bị loại trừ. Ít-ma-ên không có lỗi khi mình được sinh ra trong một hoàn cảnh không trọn vẹn. Ha-ga không có lỗi khi vâng lời chủ của mình. Và Thiên Chúa – Đấng nhìn thấy nước mắt và nỗi đau con người – đã không bỏ rơi hai mẹ con cô.

Khi Ha-ga đi lang thang trong sa mạc, nước cạn, sức cùng, cô đành để con nằm dưới bụi cây và quay mặt đi, không nỡ nhìn cảnh con chết khát. Đó là giây phút tột cùng của tuyệt vọng, giây phút dường như không còn gì để bám víu, không còn gì để hy vọng. Nhưng chính lúc đó, Thiên Chúa lên tiếng. “Thiên Chúa nghe thấy tiếng đứa trẻ.” Ngài sai sứ thần đến, mở mắt Ha-ga để cô thấy một giếng nước – giếng nước sự sống, giếng nước của hy vọng. Trong bóng tối dày đặc, một tia sáng đã bừng lên từ trời. Điều ấy vẫn luôn là sự thật cho đến hôm nay: nơi nào có nước mắt, nơi ấy có Chúa.

Chúa nghe được tiếng khóc của những ai không có tiếng nói. Chúa thấy được sự bất công dành cho những người bị loại bỏ. Chúa không bỏ rơi ai bao giờ.

Từ câu chuyện của Ha-ga và Ít-ma-ên, chúng ta bước sang Tin Mừng theo thánh Mát-thêu, nơi Chúa Giê-su đến vùng đất Ga-đa-ra và gặp hai người bị quỷ ám. Họ không còn sống với người khác. Họ trú ngụ nơi mồ mả – không gian của người chết, bị xem là ô uế, xa lánh. Họ không thể làm chủ thân mình. Họ là hiện thân của sự hủy hoại và kinh hoàng, khiến ai nấy đều tránh xa. Một cách nào đó, họ chính là những người bị xã hội loại trừ, bị xem như không đáng sống. Nhưng Chúa Giê-su không tránh họ. Người đến gần. Người đối diện với họ. Người giải thoát họ.

Cách Chúa Giê-su nói với lũ quỷ – chỉ đơn giản một lời “Đi đi!” – mà đủ để khiến quyền lực bóng tối rời bỏ thân xác con người – là lời mạc khải quyền năng Thiên Chúa đang hiện diện trong Đức Giê-su. Chúa không cần dùng vũ khí hay lễ nghi phức tạp. Ngài chỉ cần một lời quyền năng – “Đi đi!” – để biến đổi cuộc đời người bị ám, để trả lại tự do, phẩm giá và sự sống. Cái chết bị đánh bại. Sự dữ bị đẩy lui. Con người được phục hồi.

Thế nhưng, kết thúc đoạn Tin Mừng là một nghịch lý đau lòng: dân thành Ga-đa-ra – sau khi nghe biết mọi sự – lại xin Chúa Giê-su rời khỏi vùng đất của họ. Tại sao lại như thế? Thật là nghịch lý: thay vì vui mừng vì có người được cứu thoát, họ lại sợ hãi, và từ chối Người đã thực hiện phép lạ. Phải chăng vì họ tiếc của – bầy heo đông đúc đã lao xuống biển chết đuối? Phải chăng họ sợ một Đấng mà họ không thể kiểm soát? Phải chăng họ không muốn thay đổi lối sống?

Từ câu chuyện ấy, chúng ta nhận ra hai loại người có thể được tìm thấy trong thế giới hôm nay.

Một là những người như Ha-ga, như Ít-ma-ên, như hai người bị quỷ ám – những người bị xem thường, bị ruồng bỏ, bị gạt ra bên lề xã hội. Họ có thể là người nghèo khổ, những đứa trẻ lang thang, người mắc bệnh tâm thần, những người lao động nhập cư, hoặc những ai không có tiếng nói. Họ vẫn luôn ở đó – trong các khu xóm nghèo, các bệnh viện, trại giam, mái ấm. Họ vẫn khóc. Họ vẫn hy vọng. Và Thiên Chúa vẫn lắng nghe họ.

Hai là những người như dân Ga-đa-ra – sống ổn định, có tài sản, nhưng lại khép kín với điều lạ thường, sợ bị quấy rầy, và từ chối sự hiện diện của Đấng Thiêng Liêng. Đáng tiếc thay, nhiều khi chúng ta lại giống những người này – sợ Chúa làm đảo lộn đời sống tiện nghi của mình, sợ Ngài chạm vào vùng tối tâm hồn ta. Ta không muốn mất bầy heo – những thú vui trần thế, những tiện nghi vật chất, nên ta cũng khước từ Chúa.

Nhưng Chúa Giê-su không từ bỏ. Dù bị người ta đuổi đi, nhưng Người vẫn để lại trong lòng những người được giải thoát một ngọn lửa – lửa của sự sống, lửa của chứng nhân. Người từng bị từ chối ở vùng đất này, nhưng rồi chính vùng đất ấy sẽ đón nhận Tin Mừng, nhờ lời chứng của những người từng bị quỷ ám, giờ đã được lành.

Chúa Giê-su vẫn đến với thế giới hôm nay, nơi biết bao con người đang lang thang như Ha-ga, khóc than như Ít-ma-ên, la hét như hai người bị quỷ ám. Chúa vẫn lắng nghe, vẫn hành động, vẫn giải thoát. Vấn đề là chúng ta có nhận ra không? Chúng ta có dám để Người bước vào vùng đất đời mình không?

Có thể đời ta đã từng giống như sa mạc của Ha-ga – cạn khô, tuyệt vọng, chẳng còn giọt nước hy vọng nào. Nhưng chính lúc ấy, Thiên Chúa có thể mở mắt ta để thấy giếng nước sự sống.

Có thể đời ta đã từng giống như người dân Ga-đa-ra – sống ổn định nhưng thiếu vắng Thiên Chúa, sống theo ý riêng và khước từ sự hiện diện của Đấng Thánh. Nhưng cũng chính lúc ấy, nếu ta dám mời Chúa vào, Người sẽ thay đổi mọi sự – không bằng sức mạnh bạo lực, nhưng bằng quyền năng chữa lành, bằng tình yêu lớn hơn cả sợ hãi.

Có thể đời ta đã từng như hai người bị quỷ ám – bị đè nặng bởi những cám dỗ, những tội lỗi, những vết thương quá khứ, đến nỗi chẳng còn biết mình là ai. Nhưng Chúa Giê-su biết ta là ai. Và chỉ một lời của Ngài đủ để trả lại ta chính mình – nguyên vẹn, sống động, tự do.

Chúng ta hãy sống như Ha-ga, biết khóc với Chúa; như Ít-ma-ên, biết tin tưởng dù không thể nói; như hai người bị quỷ ám, để cho Chúa đến gần và hành động. Và đặc biệt, chúng ta hãy đừng giống dân Ga-đa-ra, xin Chúa rời xa, chỉ vì tiếc một bầy heo. Đừng vì bám víu vào điều trần thế mà đánh mất chính Đấng có thể cứu lấy cuộc đời mình.

Chúa không bỏ rơi ai bao giờ – dù là người bị đuổi khỏi nhà, bị gạt ra ngoài xã hội, bị xem là ô uế. Ngài là Thiên Chúa của những người bị loại trừ. Ngài là Đấng làm phép lạ trong hoang địa. Ngài là Đấng mở mắt ta để thấy giếng nước khi ta tưởng mọi hy vọng đã khô cạn.

Và Ngài cũng đang nói với ta hôm nay: “Đừng sợ. Hãy đứng dậy, và ôm lấy cuộc sống. Ta ở với con.”

Lm. Anmai, CSsR