Bình an của Chúa: Lựa chọn dứt khoát giữa 2 con đường

Bình an – một khát vọng muôn thuở của nhân loại, một lời chúc phổ biến trong mọi nền văn hóa. Nhưng bình an thật sự là gì? Và làm thế nào để đạt được nó? Bài suy niệm hôm nay, dựa trên những lời giảng dạy sâu sắc của Đức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt, sẽ dẫn chúng ta đi tìm câu trả lời, khám phá một chân lý cơ bản: Chúa Giêsu đến khiến người ta phải dứt khoát chọn lựa. Hoặc Chúa hoặc ma quỷ. Hoặc trần gian hoặc Nước Trời. Lựa chọn đó dẫn đến hai con đường khác nhau, và kết quả là hai loại bình an hoàn toàn đối lập.

Thế giới này luôn mời gọi chúng ta đi theo một con đường riêng, một con đường dường như đầy hứa hẹn về hạnh phúc và bình an, nhưng thực chất lại dẫn đến bất an và hỗn loạn. Con đường đó là con đường của sự thu tích, vun quén cho riêng mình.

Con đường thứ nhất của trần gian được thể hiện rõ nét qua hình ảnh Pharaon trong Cựu Ước. Để bảo vệ quyền lực tuyệt đối và làm giàu cho bản thân, Pharaon đã không ngần ngại ra lệnh giết hại những bé trai Do Thái mới sinh và bắt toàn dân Do Thái làm nô lệ. Đây là một điển hình của sự bóc lột, áp bức tàn bạo, nơi luật rừng “mạnh được yếu thua” ngự trị. Quyền lực được xây dựng trên nỗi sợ hãi, tài sản được tích lũy bằng máu và nước mắt của người khác.

Một xã hội được xây dựng trên nền tảng này chắc chắn sẽ tạo ra chiến tranh và bất bình. Người giàu thì vơ vét, người nghèo thì bị chà đạp. Sự công bằng bị bóp méo, lòng bác ái bị chôn vùi. Những người theo đuổi lối sống này, dù có vẻ nắm giữ mọi thứ trong tay, nhưng lại không bao giờ có được bình an thực sự. Tâm hồn họ luôn bị ám ảnh bởi sự lo sợ và nghi ngờ. Pharaon, dù là một vị vua quyền lực, cũng phải sống trong nỗi ám ảnh về sự phản loạn, về việc mất đi những gì mình đang có. Những nhà độc tài, dù kiên cố hóa mọi thứ, vẫn luôn hoài nghi những kẻ xung quanh, tự giam mình trong một ngục tù của sự bất an và nỗi lo bị lật đổ. Chính dục vọng không đáy làm cho tâm hồn con người không bao giờ an nghỉ. Sự thèm muốn không giới hạn, khát khao chiếm hữu liên tục đốt cháy, khiến trái tim mãi mãi không thể tìm thấy điểm dừng, không bao giờ được bình an.

Con đường thứ hai của trần gian tinh vi hơn, ghê gớm hơn khi nó ngụy trang dưới một lớp vỏ đạo đức và sùng đạo. Lối sống này được thể hiện rõ nét qua một số người Do Thái thời Chúa Giêsu, và cả những thời kỳ xa xưa hơn, như lời cảnh báo của tiên tri I-sa-i-a.

Một mặt, người Do Thái thờ kính Chúa rất sốt sắng. Họ dâng rất nhiều lễ vật trong Đền Thờ, tuân giữ nghiêm ngặt các luật lệ bên ngoài, và tỏ ra là những người tin đạo gương mẫu. Họ khoác lên mình chiếc áo choàng của sự thánh thiện, của lòng mộ đạo.

Nhưng mặt khác, họ lại không ngừng phạm tội ác. Họ áp bức, bóc lột đồng loại, bất chấp những giới răn về tình yêu thương và công bằng mà chính Thiên Chúa đã ban cho họ. Họ thờ kính Chúa bằng môi miệng nhưng lại xa cách Ngài bằng hành động. Chúa đã dùng ngôn sứ I-sa-i-a để cảnh báo họ rằng đó là lối sống đạo không đẹp lòng Chúa, một sự giả hình đáng ghê tởm. Thiên Chúa không cần những lễ vật vô tri nếu trái tim con người chai đá và bàn tay vấy bẩn vì tội lỗi. Ngài không tìm kiếm những hình thức bên ngoài nếu bên trong tâm hồn là sự ích kỷ, tham lam và bất công.

Những người đi theo con đường này cũng không có được bình an. Họ sống trong sự mâu thuẫn nội tâm, một bên là khao khát được công nhận là người công chính, một bên là hành động trái với lương tâm. Sự giả dối này tạo nên một áp lực khủng khiếp, một sự bất an thường trực. Họ cố gắng che đậy tội lỗi, cố gắng duy trì vẻ bề ngoài hoàn hảo, nhưng sâu thẳm bên trong, họ biết rằng mình không thực sự sống trong chân lý. Bình an của họ chỉ là một vỏ bọc mỏng manh, có thể vỡ tan bất cứ lúc nào.

Trái lại, con đường mà Chúa Giêsu mời gọi chúng ta đi là một con đường hoàn toàn khác biệt, một con đường đòi hỏi sự từ bỏ nhưng lại dẫn đến bình an thật, bình an sâu thẳm.

Người đi theo Chúa phải luôn từ bỏ tất cả những gì ngăn cản ta đến với Chúa. Đây là một đòi hỏi triệt để, không khoan nhượng. Chúa Giêsu nói: “Ai yêu cha hay mẹ hơn Thầy thì không xứng đáng với Thầy; ai yêu con trai hay con gái hơn Thầy thì không xứng đáng với Thầy” (Mt 10,37). Lời này không có nghĩa là chúng ta phải ghét bỏ cha mẹ, anh em, con cái, mà là đặt tình yêu Thiên Chúa lên trên hết mọi tình cảm khác, dù là thiêng liêng và tự nhiên đến mấy. Nếu bất cứ điều gì, dù là người thân yêu nhất, trở thành thần tượng, trở thành rào cản ngăn cách chúng ta với Thiên Chúa, chúng ta phải dám từ bỏ.

Thậm chí, Chúa còn đòi hỏi chúng ta phải bỏ chính mình, bỏ cả mạng sống mình nữa. “Ai muốn cứu mạng sống mình thì sẽ mất; còn ai liều mất mạng sống mình vì Thầy và vì Tin Mừng thì sẽ cứu được” (Mc 8,35). Đây là một sự từ bỏ triệt để cái tôi ích kỷ, những ham muốn cá nhân, và cả sự bám víu vào sinh mạng tạm bợ này để dấn thân trọn vẹn cho Nước Trời. Đây là lời mời gọi chết đi cho cái tôi cũ để sống lại một đời sống mới trong Chúa Kitô.

Nhưng kết quả của sự từ bỏ này thật khác xa. Trái lại, những người theo Chúa, những người dám từ bỏ mình, lại luôn được bình an. Một niềm bình an không giống như bình an của thế gian. Đó là một niềm bình an sâu thẳm vì họ đã thoát được tất cả những dục vọng, thèm muốn, chiếm đoạt vốn trói buộc con người vào vòng luẩn quẩn của lo âu và bất an. Khi con người không còn bị chi phối bởi những ham muốn vật chất, quyền lực hay danh vọng, tâm hồn họ sẽ trở nên tự do, thanh thoát.

Niềm bình an này còn sâu thẳm hơn nữa vì họ đã được chính Chúa làm phần thưởng. Thiên Chúa là nguồn mạch của mọi bình an, mọi an ủi. Khi con người chọn Chúa làm gia nghiệp duy nhất, họ tìm thấy sự viên mãn tuyệt đối trong Ngài. Mối tương quan thân mật với Đấng Tạo Hóa, niềm tin vào sự quan phòng yêu thương của Ngài, và hy vọng vào cuộc sống vĩnh cửu trong Ngài là nền tảng vững chắc cho một bình an không gì lay chuyển nổi. Dù gặp gian nan thử thách, dù phải đối mặt với đau khổ hay cái chết, họ vẫn giữ được sự bình thản trong tâm hồn, bởi họ biết rằng Chúa luôn ở cùng và là chỗ dựa vững chắc cho họ.

Lời Chúa không chỉ dừng lại ở kết quả trước mắt mà còn mở ra tầm nhìn cánh chung, tức là kết cục cuối cùng của hai con đường này.

Những người chỉ lo thu tích, chiếm đoạt bằng áp bức bóc lột người khác sẽ mất tất cả khi bước vào đời sau. Điều này là một sự thật khắc nghiệt nhưng công bằng. Tất cả của cải vật chất, quyền lực trần gian mà họ đã tích lũy bằng mọi giá sẽ tan biến như bọt biển. Khi linh hồn lìa khỏi xác, họ sẽ không mang theo được gì ngoài những hành động đã làm, những lựa chọn đã thực hiện.

Tệ hơn thế, họ còn bị xét xử, kết án và bị trừng phạt. Lời Chúa đã cảnh báo rõ ràng về việc mỗi người sẽ phải trả lời trước Tòa án Chúa về những việc mình đã làm khi còn sống. Sự trừng phạt không chỉ là sự mất mát vĩnh viễn những gì họ đã bám víu, mà còn là sự xa lìa Thiên Chúa, nguồn mạch của sự sống và bình an, một nỗi đau không gì sánh bằng.

Trái lại, những người đã biết cho đi, quên mình vì tình yêu Thiên Chúa và tha nhân sẽ được phần thưởng trọng hậu. Ngay cả những cử chỉ bác ái quên mình bé nhỏ nhất, như cho một ly nước lã thôi, Chúa cũng ghi nhớ và thưởng công xứng đáng. Điều này nhấn mạnh rằng Thiên Chúa không chỉ nhìn vào những hành động vĩ đại mà còn nhìn vào tấm lòng, vào tình yêu ẩn chứa trong từng cử chỉ nhỏ bé.

Khi sống quên mình và biết nghĩ đến người khác, người môn đệ của Chúa Giêsu không chỉ đạt được bình an cho chính mình mà còn kiến tạo hòa bình trên thế giới. Đó không phải là nền hòa bình dựa trên sự thỏa hiệp chính trị, hay sự cân bằng quân sự, mà là nền hòa bình chân thực phát xuất từ tâm hồn. Đây chính là bình an của Chúa, một bình an có sức mạnh lan tỏa, biến đổi môi trường xung quanh. Khi mỗi cá nhân sống bác ái, sẻ chia, yêu thương, họ sẽ góp phần kiến tạo một xã hội công bằng, huynh đệ, nơi mọi người đều được tôn trọng và được sống trong an lạc.

Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta một lần nữa nhìn lại cuộc đời mình và đưa ra một lựa chọn dứt khoát. Chúng ta có chọn con đường của trần gian, nơi tìm kiếm sự giàu có, quyền lực bằng mọi giá, để rồi sống trong lo sợ và bất an, và cuối cùng là mất tất cả? Hay chúng ta sẽ chọn con đường của Chúa Giêsu, con đường của sự từ bỏ cái tôi, của việc cho đi và phục vụ, để rồi nhận được bình an sâu thẳm trong tâm hồn và phần thưởng vĩnh cửu trong Nước Trời?

Bình an của Chúa không phải là sự vắng bóng của vấn đề, mà là sự hiện diện của Thiên Chúa giữa mọi vấn đề. Nó là một trạng thái của tâm hồn khi chúng ta tin tưởng tuyệt đối vào sự quan phòng của Ngài, khi chúng ta sống bác ái, quên mình vì người khác.

Ước mong mỗi người chúng ta, trong hành trình đức tin của mình, luôn biết từ bỏ những gì ngăn cản chúng ta đến với Chúa, sống trọn vẹn giới răn yêu thương, để có thể trải nghiệm bình an đích thực của Chúa ngay từ bây giờ và được hưởng sự sống đời đời trong Ngài. Amen.

Lm. Anmai, CSsR