Chu toàn Luật Chúa

Trong Cựu Ước, Thiên Chúa ban cho dân lề luật của Ngài để dân Chúa bước đi trong điều ngay nẻo chính mà đạt tới sự công chính và hạnh phúc. Các lề luật ấy thường được gọi là Luật (Torah) hay Luật Môsê, cô đọng trong Thập Điều (Mười Điều Răn, Decalogo).
Chu toàn Luật Chúa
CHÚA NHẬT VI THƯỜNG NIÊN NĂM A
Hc 15,15-20; Tv 118,1-2, 4-5, 17-18, 33-34; 1 Cr 2,6-10; Mt 5,17-37.
 

Để bảo đảm sự công minh, bình đẳng và trật tự xã hội, những luật lệ đã được hình thành. Đó là hệ thống những tập tục và quy ước được cả cộng đồng chấp nhận như là điều lệ chung cho mọi người trong tương quan hướng thượng (với Đấng siêu nhiên, thần linh, tín ngưỡng, tôn giáo), hướng nội (với chính mình, tu dưỡng nhân cách, đạo đức), hướng tha (với tha nhân, đối nhân xử thế) và hướng ngoại (với vạn vật).

Trong Cựu Ước, Thiên Chúa ban cho dân lề luật của Ngài để dân Chúa bước đi trong điều ngay nẻo chính mà đạt tới sự công chính và hạnh phúc. Các lề luật ấy thường được gọi là Luật (Torah) hay Luật Môsê, cô đọng trong Thập Điều (Mười Điều Răn, Decalogo). Sang thời Tân Ước, Chúa Giêsu kiện toàn Luật Môsê bằng Luật của Giao Ước mới và vĩnh cửu, được ký kết bằng Máu Thánh của Ngài[1]. Chúng ta được mời gọi hãy yêu mến và thi hành Luật của Chúa để được hạnh phúc và sự sống đời đời: “hãy giữ các điều răn mà trung tín làm điều đẹp ý Người” (Hc 15,15, Bài đọc I).

Mười điều răn

Theo Kinh Thánh, Thiên Chúa đã ban Luật cho dân qua ông Môsê trên núi Sinai. Đó là Thập Điều (Decalogo: Mười Điều Răn, Mười Lời, Xh 20,2-17; Đnl 5,6-21). Đây là những điều luật quan trọng đối với Thiên Chúa giáo, liên quan đến các mối liên hệ giữa con người với Thiên Chúa (ba điều răn đầu) và với tha nhân (thảo kính cha mẹ, tôn trọng sự sống, phẩm giá và tài sản của người khác).

Hội Thánh nhìn nhận Mười Điều Răn có “tầm quan trọng và ý nghĩa hàng đầu”, vì nêu ra các đòi hỏi của lòng mến Chúa yêu người. Công đồng Trentô và Vaticanô II đều nhìn nhận việc giảng dạy và tuân giữ Mười Điều Răn: “Các Kitô hữu buộc phải giữ Mười Điều Răn, và người đã được công chính hóa cũng có bổn phận phải tuân giữ các điều răn ấy […] Các Giám mục vì là những vị kế nhiệm các Tông Đồ, nhận từ nơi Chúa... sứ vụ dạy dỗ muôn dân và rao giảng Tin Mừng cho mọi thụ tạo, để mọi người được cứu độ nhờ đức tin, Phép Rửa và việc chu toàn các Điều Răn”[2].

Kiện toàn Lề Luật

Mặc dù rất tôn trọng Lề Luật, tới mức một chấm một phết cũng không được bỏ đi, nhưng Chúa Giêsu vẫn cho thấy Lề Luật ấy cần được kiện toàn: “Tôi đến không phải để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn”. Luật (cũ) cần được kiện toàn là vì “mới chỉ diễn tả các chân lý mà lý trí tự nhiên có thể đạt tới”, mới là “cấp độ đầu tiên của Lề Luật được mặc khải”, “mặc dù thánh thiện, thiêng liêng, tốt lành, nhưng chưa trọn hảo” và là “sự chuẩn bị nào đó cho Tin Mừng”[3].

Chúa Giêsu đã thực hiện việc kiện toàn qua việc đi vào chiều kích nội tâm của Luật là giúp hoán cải nội tâm và hướng tới một mối tương giao tình yêu chân thành sâu xa với Thiên Chúa, với bản thân, với tha nhân và với vạn vật. Luật phải giúp con người sống với nhau chân thành hơn, sâu sắc hơn, đẹp ý Chúa hơn. Luật không còn chỉ là những nghi thức bề ngoài nhưng xuất phát từ tâm hồn yêu mến từ tận bên trong.

Nội tâm hóa

Việc tuân giữ Lề Luật đôi khi trở thành gánh nặng, hệ quả là giữ luật miễn cưỡng, thiếu cố gắng hoặc xao lãng, bỏ bê… Lý do sâu xa là do chưa hiểu được ý nghĩa của Lề Luật.

Trước hết, Luật không chỉ nhằm mục đích “cấm” (tiêu cực) mà còn hướng tới giá trị tích cực. Chẳng hạn, không chỉ cấm giết người, nhưng còn vươn tới tôn trọng sự sống và yêu người như chính mình hoặc hơn nữa như Chúa yêu ta; không chỉ cấm ngoại tình mà còn hướng tới việc tôn trọng thân xác, tôn trọng phẩm giá của tha nhân; không chỉ cấm thề gian mà còn cổ võ việc tôn trọng sự thật, tôn trọng danh dự…

Thứ đến, Luật không dừng lại ở bề ngoài mà còn nhằm biến đổi bên trong tâm hồn: đó là một trái tim tinh tuyền, chân thành, đầy lòng mến Chúa, hết dạ yêu người, bao dung, quảng đại, vị tha…

Tiếp đến, Luật không dừng lại ở cái tối thiểu mà vươn tới cái tối đa. Những gì Luật đưa ra không phải là cái khung đóng cũi con người mà chỉ là biển báo, lá chắn để con người khỏi lao xuống vực và là khung vòm để nâng đỡ tòa nhà tâm hồn vươn lên tới tuyệt đối.

Sau nữa, nội tâm hóa Luật là nhận thức được ý nghĩa sâu xa và thánh ý Chúa nằm sâu dưới bề mặt chữ viết. Thánh vịnh đáp ca nhắn nhủ chúng ta điều đó: “Phúc cho những ai bước đi theo luật pháp của Chúa, ăn ở theo đường lối của Người” (x. Tv. 118,1-2, 4-5, 17-18, 33-34).

***
 
Như vậy, Phụng vụ Lời Chúa hôm nay giúp chúng ta ý thức về tầm quan trọng của việc tuân giữ Luật Chúa. Lề Luật quan trọng vì giúp chúng ta nhận ra thánh ý Chúa và nhờ thi hành ý Chúa mà được nên công chính. Chúa Giêsu kiện toàn Lề Luật qua việc ban Thần Khí của Ngài cho chúng ta, để chúng ta có sự khôn ngoan của Thần Khí, hầu không còn sống theo xác thịt, mà sống theo Thần Khí của Chúa hướng dẫn (x. Bài đọc II).

Thư Chung của HĐGM 2025 cảnh báo các Kitô hữu về tình trạng các “Kitô hữu nửa mùa” và nhắn nhủ chúng ta “hãy tập thói quen đọc Kinh Thánh và suy niệm Lời Chúa hằng ngày, để Lời Chúa thấm vào tâm trí và trở thành ánh sáng soi dẫn tư tưởng, lời nói, việc làm của chúng ta. Hãy nhiệt thành làm chứng cho Tin Mừng bằng cách sống Lời Chúa trong gia đình, nơi làm việc, cũng như trong mọi môi trường xã hội.”[4]

Lạy Chúa, Lạy Chúa, xin hãy nói, vì tôi tớ Chúa đang nghe; Chúa có lời ban sự sống đời đời. Xin gia ân cho tôi tớ Chúa được sống, để tuân giữ những lời Chúa răn. Xin mở rộng tâm hồn con mắt của con, để quân chiêm những điều kỳ diệu trong Luật Chúa.

Lạy Chúa, xin tỏ cho tôi biết đường lối thánh chỉ Ngài, để cho con được hoàn toàn tuân giữ. Xin giáo huấn con, để con tuân cứ luật pháp của Ngài, và để con hết lòng vâng theo luật đó. Amen.
[1] X. GLHTCG, số 1962t.
[2] X. GLHTCG, số 2064-2068.
[3] X. GLHTCG, số 1962-1964.
 

Tác giả: Lm. Đaminh Trần Ngọc Đăng