Lời Totus Tuus Ego Sum của thánh Gioan Phaolô II
- Thứ ba - 21/10/2025 22:09
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Gioan Phaolô II đã phó thác triều đại giáo hoàng của ngài cho Đức Maria bằng những lời này: “Totus tuus ego sum!” – “Mọi sự của con là của Mẹ”.
Gioan Phaolô II đã phó thác triều đại giáo hoàng của ngài cho Đức Maria bằng những lời này: “Totus tuus ego sum!” – “Mọi sự của con là của Mẹ”. Ngày 17/10/1978, trong thánh lễ khai mạc sứ vụ của người kế vị thánh Phêrô, Đức Gioan Phaolô II đã khẳng định điều này: “Trong giờ phút này, chúng ta không thể không hướng lòng trí chúng ta, với tình con thảo, về Mẹ Maria, lập lại những lời ngọt ngào Totus tuus mà chúng ta đã ghi khắc trong tim chúng ta trong ngày tấn phong Giám mục.” Do đó, thật đẹp khi ta nhắc lại những lời trên trong Tháng Mười, Tháng mà chúng ta dành để tôn vinh Mẹ.Sự táo bạo của Đức Maria
Cầm trên tay tác phẩm “Đức Maria – niềm hy vọng của Thiên Chúa”, tôi đọc thấy ý tưởng này về Thiên Chúa : Thiên Chúa mang những đặc điểm “như nhân” khi “táo bạo” tự phó mình cho con người, khi “núp mình” trong lòng Đức Maria để muốn được sinh ra trong kiếp phàm nhân. Thiên Chúa, Đấng dù biết những yếu đuối của chúng ta, vẫn coi con người có khả năng hành động và hiện diện thay cho Người. Tuy nhiên, sự táo bạo của Thiên Chúa không phải là việc bất chấp mọi nguy hiểm và không biết kết quả thế nào, nhưng là sự táo bạo mà Người biết chắc hoa trái sẽ là gì. Biến cố truyền tin cho Đức Maria chính là kiểu táo bạo như vậy. Chúng ta nên hiểu điều đó như thế nào? Có nhiều cách giải thích về tên gọi “Maria”, nhưng cách lý giải dựa trên nguyên ngữ Ai Cập lại có sức hút đặc biệt với tôi. Theo đó, “Maria” gần với từ “Myriam”, nghĩa là “Người yêu dấu của Thiên Chúa” (“Myr” – Người dấu yêu, “Yam” – của Thiên Chúa). Nhờ Đức Maria, “Ngôi Lời đã trở nên người phàm và cư ngụ giữa chúng ta” (Ga 1,14). Mặt khác, nếu chỉ một mình Thiên Chúa táo bạo thì công trình cứu độ sẽ không được thực hiện, Người cần sự cộng tác của con người. Chính Đức Maria là người tiên phong cộng tác vào công trình cứu độ đó. Nếu Thiên Chúa táo bạo “tỏ tình” với nhân loại qua Đức Maria, thì Mẹ cũng táo bạo đón nhận lời “tỏ tình” ấy, để tình yêu của Chúa được lan tỏa.
Thánh Gioan Phaolô II xác tín: “Totus tuus ego sum”. Điều này có nghĩa, nếu Đức Maria là “người tình” của Thiên Chúa, thì thánh nhân cũng muốn được táo bạo bước vào nơi thẳm sâu con người Đức Maria, trở nên như một Đức Maria khác, trở nên “người tình” của Thiên Chúa. Ngài đã táo bạo và vui vẻ sống với những người đau khổ, nghèo túng, bất công – đây là những người mà ngài gọi là nạn nhân của “văn hóa sự chết”[1]. Ngài đã táo bạo đối mặt với nhiều thứ chủ nghĩa, chủ thuyết để bảo vệ phẩm giá con người. Ngài đã táo bạo ngồi xuống, và tha thứ cho Ali Agca.
“Rosarium Virginis Mariae”
Ngày 16/10/2002, ÐTC Gioan Phaolô II công bố Tông thư Rosarium Virginis Mariae về Kinh Mân Côi. Trong Tông thư này, ÐTC thêm vào 15 Mầu nhiệm (Vui, Thương, Mừng) 5 Mầu nhiệm Sự Sáng, gồm các chặng chính của cuộc đời công khai của Chúa Giêsu: Phép Rửa tại sông Giođan, Tiệc cưới Cana, Hành trình loan báo Nước Thiên Chúa, Biến cố hiển dung, và Việc thiết lập Bí tích Thánh Thể. Lời kinh Mân Côi được người tín hữu đọc mỗi ngày, chất chứa toàn bộ chiều sâu của Tin Mừng. Qua kinh Mân Côi, lời của Đức Maria được vang vọng lại, qua đó, mỗi Kitô hữu như được dẫn đến chiêm ngưỡng và cảm nhận cách sâu sắc vẻ đẹp tình yêu Thiên Chúa.
Thánh Gioan Phaolô II chia sẻ:
“Từ thuở niên thiếu, lời kinh này đã có
chỗ đứng quan trọng trong đời sống thiêng liêng của tôi. Tôi đã được gợi nhớ cách mãnh liệt về điều đó qua chuyến công du mới đây về Ba Lan, nhất là tại Đền thánh Kalwaria. Kinh Mân Côi đã đồng hành với tôi trong những lúc vui sướng, cũng như trong những giai đoạn khó khăn. Tôi đã giao phó cho lời kinh ấy biết bao lo âu; nơi lời kinh ấy, tôi đã tìm được sự nâng đỡ.”[2]
ĐTC Gioan Phaolô II, qua Tông thư này, còn khuyên nhủ người tín hữu hãy siêng năng lần chuỗi Mân Côi. Trong hành trình “chiến đấu” tiến về Thiên Quốc, người tín hữu không thể thiếu một vũ khí quan trọng, là kinh Mân Côi. Đây là vũ khí mang lại sức mạnh cho những người yếu đuối, mang lại bình an cho những người đang đau buồn và đem lại lòng mến cho những người đang sống trong lãnh đạm. Nhờ lời kinh Mân Côi, người Kitô hữu được sống chiều kích chiêm niệm mỗi ngày, nghĩa là đặt đời sống mình, “được ẩn giấu nơi Đức Kitô” (Cl 3,3), vào sự quan phòng của Thiên Chúa, trở nên hình ảnh của tình yêu vô điều kiện của Thiên Chúa, như chính Đức Kitô, người chiêm niệm đầu tiên. Trong sự chiêm niệm, chúng ta thấy được vẻ đẹp chói lọi của Đức Kitô, “giữa thế nhân, Ngài vô song tuyệt mỹ” (Tv 45,3), và vẻ đẹp ấy hiện diện ở trung tâm thế giới và Giáo hội.
“Mẹ”
Trong tư cách là người kế vị thánh Phêrô, thánh nhân không chỉ chăm sóc và hướng dẫn đời sống đức tin của các tín hữu, mà còn muốn mọi người, đặc biệt là hàng giáo sĩ, nên duy trì tương quan tốt đẹp với giới khoa học gia. Đồng thời, sự quan tâm này còn là một lời nhắc nhở giới trí thức về bổn phận phục vụ chân lý và thiện ích cộng đồng.[3]
Bên cạnh việc tận tụy với Mẹ Giáo hội trong tư cách người kế vị thánh Phêrô, Ngài còn là một thi sĩ, và một kịch tác gia. Một trong những công việc mà Ngài rất yêu thích là sáng tác thơ. Chủ đề nổi bật các tác phẩm thơ của Ngài là tình yêu. Trong đó, bài thơ “Mẹ” (viết năm 1939)[4] là một tác phẩm đặc sắc.
Trên nấm mộ trắng của người
Những bông hoa cuộc đời nở trắng
Ôi, bao năm đã qua mẹ ơi
Vắng mẹ, con mất đi đôi cánh!
[…]
Trên nấm mộ trắng của người
Sự yên lặng sáng bừng chiếu rọi
Như có cái gì đó luôn bay lên cao
Như củng cố một niềm hi vọng.
[…]
Trên nấm mộ trắng của người
Mẹ ơi! Còn đâu tình yêu bao la ngày ấy
– Mẹ hãy yên nghỉ ngàn đời
Đôi môi con tháng ngày cầu nguyện.
Với nhan đề bằng một từ “Mẹ” ngắn gọn, bài thơ là tấm lòng của người con dành cho người mẹ đã qua đời khi cậu chỉ mới lên 9 tuổi. Nếu đánh giá tác phẩm này dưới góc nhìn của Kitô giáo, chúng ta dễ nhận ra rằng, người mẹ trong tác phẩm còn là Đức Maria. Sau khi mẹ Emilia qua đời, Ngài nhận Đức Maria làm mẹ mình. Ngài để cho Mẹ dìu dắt, để cho Mẹ chiếm trọn trái tim. Chính trong tình yêu này mà cậu bé Karol sẽ được ở với mẹ Emilia mãi mãi. Mỗi lần nhớ đến mẹ Emilia, mỗi lần ở cạnh ngôi mộ trắng, Ngài lại thấy “Sự yên lặng sáng bừng chiếu rọi – Như có cái gì đó luôn bay lên cao – như củng cố một niềm hi vọng…” Đó là sự bình yên thực sự của cậu, vì cậu đã phó dâng “ngôi mộ trắng”, “đôi cánh” bị mất cho Chúa. Chính vì thế, lời “Totus tuus ego sum” mà thánh nhân tuyên bố sau này như là sự tái cam kết sống trọn tình mẫu tử với Mẹ. “Sống cũng như chết, totus tuus, trọn cả con thuộc về Mẹ, trọn cả con nhờ qua Ðấng Vô Nhiễm”[5].
Noi gương Mẹ, thánh Gioan Phaolô II, suốt cuộc đời của ngài, đặc biệt trong triều đại Giáo hoàng kéo dài hơn 26 năm (16/10/1978 – 2/4/2005), đã thưa “Fiat” bằng “sự vâng phục của đức tin”[6] trước lời mời gọi của Thiên Chúa. Ngài thưa “Fiat”, khi sẵn sàng mang Đức Giêsu và tình yêu của Thiên Chúa đến viếng thăm hơn 140 quốc gia và vùng lãnh thổ; khi lên tiếng phản đối chiến tranh và kêu gọi hòa bình; khi miệt mài trong công việc đào sâu khoa học cũng như tri thức thánh khoa; khi phản đối các chế độ độc tài, nhiều loại chủ nghĩa và chủ thuyết, các phương pháp phá thai và cho chết êm dịu; khi tha thứ cho Ali Agca, kẻ ám sát mình… Với những lời “Fiat” này, thánh nhân còn tuyên bố: “Hãy trở thành hiện thực”. Chiến tranh hãy chấm dứt! Sự phân biệt hãy chấm dứt! Hãy loại bỏ các chủ thuyết! Và hãy để cho tình yêu Thiên Chúa được loan tỏa. Chính nhờ như thế mà Giáo hội, Nhiệm thể Chúa Kitô, gặt hái được biết bao hoa trái. Điều quan trọng hơn, nhờ lời “Fiat”, rất nhiều người trong cộng đồng nhân loại này đã noi theo, thưa lên tiếng “Fiat” của riêng mình trước lời mời gọi của Thiên Chúa.
“Thưa Bà, đây là con của Bà” (Ga 19,26)
Ðây là lời Chúa Giêsu đã nói khi trao phó Gioan cho Ðức Mẹ. Trong ngày truyền tin, Chúa nói với ông Giuse: “Này ông Giuse, con cháu Đavít, đừng ngại đón bà Maria vợ ông về” (Mt 1,20). Giờ đây, trên đỉnh đồi Calvario, Thiên Chúa lại yêu cầu Gioan đem người nữ Sion ấy về nhà mình. Từ khi thưa “Fiat”, Đức Maria nương tựa vào Thiên Chúa, và luôn để Thiên Chúa quyết định cuộc đời mình. Đối với thánh Gioan Phaolô II, từng giây từng phút trong hành trình lữ thứ trần gian của ngài là những phút giây nương tựa trọn vẹn vào Chúa, và cuộc đời Ngài là một bài ca trọn vẹn trong bản giao hưởng bất tận về tình yêu Thiên Chúa.
Với chúng ta, chúng ta có dám để Thiên Chúa hành động như thế trên cuộc đời mình chăng? Quả thật không dễ để thưa với Chúa lời “Fiat” trong thời đại này. Nhiều khi mỗi chúng ta, bất kể đang sống trong bậc sống nào, cũng mang trong mình nỗi băn khoăn như người thanh niên giàu có: “Tôi phải làm gì để được hưởng sự sống đời đời” (Mc 10,17). Ta băn khoăn bởi lẽ trong lời mời gọi ấy, Chúa muốn ta bỏ những điều mà với nhãn quan nhân loại lại không thể thiếu. Tuy nhiên, nhờ ánh sáng Tin Mừng, cách riêng, nhờ hoa trái của việc chiêm niệm nơi lời kinh Mân Côi, chúng ta sẽ khám phá ra một cách sâu sắc sự táo bạo của Thiên Chúa trong chương trình cứu độ của Người, từ đó, ta đủ can đảm để như Mẹ Maria thưa lên tiếng “Fiat”. Nhờ “Fiat” với trọn tâm tình, chúng ta dám táo bạo để lên đường loan báo Tin Mừng trong tư thế “ba không”: không “túi tiền, bao bị, giày dép” (x. Lc 10,4b). Mặt khác, khi lên đường bằng hành trang “ba không”, ta hiểu được sự từ bỏ ấy không làm mất đi bản ngã, mà nhờ ân sủng, ta được giải thoát khỏi chính mình, được gắn bó với Đức Kitô. Nhờ đó, ta nhận ra được cái “lợi gấp trăm” trong tình yêu mãnh liệt của Thiên Chúa tới mức “Dầu cha mẹ có bỏ con đi nữa, thì hãy còn có Chúa đón nhận con” (Tv 27,10). Mỗi tín hữu được mời gọi noi gương Đức Mẹ, luôn sống nhẫn nại và bền đỗ trong mọi thử thách của cuộc sống, và hằng tin tưởng Thiên Chúa: Một lần Xin Vâng, Xin Vâng trọn vẹn, Xin Vâng mãi mãi.
[1] Thuật ngữ ĐGH Gioan Phaolô II đề cập trong thông điệp Evangelium Vitae ở các số 12, 21, 24, 26, 28, 50.
[2] Rosarium Virginis Mariae, số 2.
[3] x. Gioan Phaolô II, “Hãy đứng dậy! Chúng ta đi!” – Hồi ký Đức Gioan Phaolô II (1958 – 2004), Đức tin & Văn hóa, 2004, tr. 76.
[4] Bản dịch tiếng Việt của Nguyễn Chí Thuật, in trong tạp chí Viết & Đọc – Chuyên đề mùa đông 2018 của Hội Nhà văn Việt Nam, tr.217. Trong Viết & Đọc – Chuyên đề mùa đông 2018, Ban Biên tập giới thiệu một chùm thơ gồm 19 tác phẩm của Đức Gioan Phaolô II.
[5] Di chúc Thánh Gioan Phaolô II
[6] x. GLHTCG số 144.