Chiếc xe đạp và đời tu

Nhà bác học Albert Einstein từng có một triết lý khá sâu xa: “Cuộc sống như việc đạp một chiếc xe, để giữ thăng bằng, bạn phải tiến về phía trước”. Trong tư cách là một người sống đời thánh hiến và đang dấn thân giữa dòng đời đầy biến động, câu nói của Albert Einstein không chỉ là một nguyên lý vật lý, mà còn là một linh đạo sống động của đời tu trong thời đại mới.

Trong đời sống thánh hiến, “tiến về phía trước” không có nghĩa là chạy đua với thành tích thế gian, mà là một sự vận động không ngừng của con tim để hướng về Thiên Chúa – Đấng Tuyệt Đối. Để chiếc xe cuộc đời tu trì không bị đổ nhào giữa những cơn gió ngược của thời đại, người viết xin chia sẻ quan niệm về sự thăng bằng trong đời tu qua bốn phương diện sau đây:

Nếu linh hồn là trục bánh xe, thì lời cầu nguyện chính là dầu nhờn giúp mọi thứ vận hành êm ái. Giữa xã hội hiện đại đầy tiếng ồn, việc “tiến về phía trước” trong tâm linh thực ra không gì khác là hành trình khám phá và đi sâu vào nội tâm.

Hành trình ấy nhắc nhở chúng ta rằng: Tôi và bạn không thể đứng yên trong những thói quen đạo đức khô khan. Tiến lên là mỗi ngày tìm thấy một diện mạo mới của Thiên Chúa qua Lời của Ngài. Khi tâm linh vững, tôi nhìn biến động xã hội bằng đôi mắt đức tin chứ không bằng sự sợ hãi, khiếp đảm.

Một tu sĩ không phải là một người thuộc hành tinh khác. Tôi cần một nhân bản kiện toàn để chạm đến nỗi đau của con người hiện đại.

Tinh thần sống ấy nhắc nhở chúng ta phải giữ thăng bằng nhân bản. Điều này thực chất là hành trình điều tiết cảm xúc, sống hài hòa giữa kỷ luật tu trì và sự thấu cảm nhân văn. Tiến về phía trước ở đây là sự trưởng thành trong tự do: dám đối diện với những giới hạn của bản thân để trở nên nhã nhặn, bao dung và quân bình hơn trong đời sống thánh hiến và phục vụ mỗi ngày.

Xã hội 4.0 đòi hỏi người tu sĩ không được phép lạc hậu. Nếu ngừng học hỏi, chiếc xe của tôi sẽ lao vào hố thẳm của sự hẹp hòi và định kiến.

Quả thế, tri thức giúp tôi hiểu về thế giới, về tâm lý con người và những thách đố đạo đức sinh học, công nghệ hiện đại. “Tiến về phía trước” là tinh thần học tập suốt đời (Lifelong learning) để có thể đối thoại với trí tuệ nhân tạo AI (Artificial Intelligence) với những hệ tư tưởng mới, từ đó giới thiệu Tin Mừng một cách thuyết phục nhất.

Mục vụ chính là hành động đạp xe. Nếu chỉ ngồi trên xe mà không đạp, chiếc xe sẽ đổ sập. Nếu chỉ cầu nguyện mà không phục vụ, đời tu trở nên ích kỷ và vô giá trị.

Bởi thế, giữa dòng chảy xã hội, đời sống mục vụ tông đồ của người tu sĩ không chỉ là làm việc từ thiện, nhưng cao cả hơn chính là sự hiện diện. Tiến về phía trước là dám ra khỏi vùng an toàn của bốn bức tường Tu viện, can đảm ra đi, đến với những “vùng ngoại biên” – nơi có những người trẻ cô đơn, những gia đình đổ vỡ hay những người bị bỏ rơi bởi tốc độ của nền kinh tế.

Sự thăng bằng trong chuyển động

Trong đời sống thánh hiến, thăng bằng không phải là đứng yên (static), mà là một sự quân bình động (dynamic equilibrium). “Khi tôi cảm thấy mệt mỏi trong mục vụ, tôi biết mình cần đạp chậm lại để bồi dưỡng tâm linh. Khi tôi thấy mình quá khép kín trong nhà dòng, tôi biết mình cần nhấn bàn đạp để lao ra với tha nhân.”

Sống tinh thần của Einstein dưới góc nhìn đức tin, tôi hiểu rằng: Dừng lại là ngã. Nếu tôi ngừng yêu mến, ngừng học hỏi, hay ngừng phục vụ, tôi sẽ mất thăng bằng và đánh mất căn tính của mình.

Mỗi chúng ta đều đang đạp chiếc xe của riêng mình. Chiếc xe đời tu của tôi vẫn đang lăn bánh. Có những đoạn đường dốc đá của thử thách, có những đoạn bằng phẳng của an vui, nhưng chỉ cần tôi tiếp tục “đạp” bằng đôi chân của Tín thác và Dấn thân, tôi biết mình sẽ không bao giờ gục ngã.