Nhà thờ Công giáo theo Giáo Luật

Phần lớn các tôn giáo hay tín ngưỡng trên thế giới đều có những nơi để các tín đồ thực thi các hành vi tôn giáo hay tín ngưỡng của họ. Giáo Hội Công Giáo cũng có nhiều nơi chốn để các tín hữu thể hiện các hoạt động tôn giáo của mình. Những nơi đó người Công Giáo dành riêng để thờ phượng Thiên Chúa; để tôn kính Đức Trinh Nữ Maria và các thánh; để kính nhớ các anh hùng tử đạo hay các tín hữu đã qua đời; hoặc là nơi lưu các thánh tích, tức những vật được xem là linh thiêng. Ở đây, xin được trình bày một số điều Giáo luật quy định về Nhà Thờ công giáo. 

Khái niệm nhà thờ

Nhà thờ được hiểu là một tòa nhà thánh dành riêng cho việc thờ phượng Thiên Chúa, nhà thờ là nơi các tín hữu có quyền vào để thi hành việc thờ phượng Thiên Chúa, nhất là việc thờ phượng công (Gl 1214).

Việc xây dựng hay sửa chữa

Giáo Hội quy định: không được xây dựng nhà thờ, nếu không có sự chấp nhận minh nhiên bằng văn bản của Giám Mục giáo phận. Giám Mục giáo phận chỉ nên chấp thuận, nếu sau khi đã tham khảo ý kiến của hội đồng linh mục và các vị quản nhiệm nhà thờ lân cận, ngài xét thấy là nhà thờ có thể đem lại lợi ích cho các tín hữu, và sẽ không thiếu những phương tiện cần thiết để xây dựng nhà thờ cũng như để thi hành việc thờ phượng Thiên Chúa.

Ngay cả các hội dòng dù đã được Giám Mục giáo phận chấp thuận cho phép thiết lập nhà mới trong giáo phận hay trong thành phố của ngài, các hội dòng cũng phải có phép của ngài trước khi xây dựng nhà thờ ở một nơi đích xác và nhất định (x. Gl 1215).

Một khi đã bắt tay xây dựng hay sửa chữa nhà thờ, ngoài việc hỏi ý kiến các chuyên viên, phải giữ những nguyên tắc và quy tắc phụng vụ và nghệ thuật thánh (Gl 1216).

Việc cung hiến hay làm phép

Khi đã được xây dựng xong, nhà thờ mới phải được cung hiến sớm hết sức, hoặc ít là phải được làm phép, theo luật phụng vụ thánh. Các nhà thờ, nhất là nhà thờ giáo xứ, đặc biệt là nhà thờ chính tòa, phải được cung hiến cách trọng thể (Gl 1217).

Mỗi nhà thờ phải có một tước hiệu riêng và một khi đã được cung hiến thì không được thay đổi tước hiệu này nữa. Trong một nhà thờ đã được cung hiến hay đã được làm phép một cách hợp pháp, thì có thể cử hành tất cả mọi hành vi thờ phượng Thiên Chúa, miễn là vẫn tôn trọng các quyền lợi của giáo xứ (Gl 1218-1219).

Việc bảo quản nhà thờ

Giáo luật quy định: Các nhà thờ phải được chăm lo, gìn giữ, an toàn, sạch sẽ và mỹ quan, xứng đáng là nhà Thiên Chúa, và loại bỏ những gì không thích hợp với sự thánh thiện của nhà thờ thuộc về tất cả những người có trách nhiệm coi sóc nhà thờ.

Để gìn giữ những đồ thánh quý giá, phải thường xuyên quan tâm đến việc bảo quản và phải sử dụng những phương tiện an toàn thích hợp (x. Gl. 1220).

Việc chuyển đổi công dụng nhà thờ

Nếu một nhà thờ không thể sử dụng vào việc thờ phượng Thiên Chúa bằng bất cứ cách nào và cũng không thể tu bổ được nữa, Giám Mục giáo phận có thể sử dụng nhà thờ đó vào mục đích khác tương hợp.

Nơi nào có những lý do nghiêm trọng khác khuyên không nên sử dụng một nhà thờ nào đó, vào việc thờ phượng Thiên Chúa nữa, thì Giám Mục giáo phận sau khi đã tham khảo ý kiến của hội đồng linh mục, có thể cho sử dụng vào nhà thờ ấy vào một việc phàm tục tương hợp, với sự đồng ý của những người yêu sách quyền lợi của họ trên nhà thờ ấy cách hợp lệ, và miễn là không làm thiệt hại đến lợi ích  của các tín hữu (Gl. 1222).

Lm. Giuse Trần Thiện Tĩnh