Ta là ai sau màn hình?

Giữa thế giới ảo, liệu ta có còn là chính mình?

Mạng xã hội là nơi giúp mọi người ở mọi nơi có thể kết nối với nhau, chia sẻ những khoảnh khắc đáng nhớ và bày tỏ suy nghĩ của mình, nhưng giới trẻ ngày nay, đôi khi lại quá quan tâm đến cách người khác nhìn mình. Có một thói quen mà có lẽ đa số người trẻ từng trải qua: đăng một bức ảnh lên mạng rồi vài phút sau lại mở điện thoại lên xem có ai thích hay bình luận gì không. Có khi chỉ một vài lời khen cũng đủ làm mình vui cả ngày, nhưng cũng có lúc chỉ cần nhìn thấy người khác có cuộc sống dường như tốt đẹp hơn, lòng mình lại chùng xuống.

Là một người trẻ, tôi cũng từng như vậy. Tôi vẫn đăng ảnh, vẫn chia sẻ những điều vui, nhưng không phải lúc nào tôi cũng vui như những gì người khác thấy qua màn hình. Có những chuyện buồn tôi không muốn kể. Có những ngày tôi không ổn chút nào, nhưng tôi vẫn đăng một dòng trạng thái rất bình thường. Tôi không nghĩ rằng mình phải chia sẻ tất cả đời tư cho người khác vì ai cũng có quyền giữ lại cho mình một khoảng riêng. Điều khiến tôi suy nghĩ là liệu tôi đang sống chân thật, hay đang cố gắng trở thành một phiên bản để được mọi người yêu thích?

Có thời gian, những người thân của tôi cũng nhận ra tôi dường như đang sống khác trên mạng. Thỉnh thoảng bố mẹ hỏi tôi: “Ngoài đời con có vui như trên mạng không?”, còn bạn bè thì nói tôi “sống ảo”. Tôi hơi khó chịu vì nghĩ mọi người không hiểu mình, nhưng tôi cũng tự hỏi: “Tại sao họ lại có cảm giác như vậy? Có phải mình đã quá chú ý đến hình ảnh của mình trên mạng?”

Sau một thời gian cầu nguyện, xin Chúa soi sáng, tôi nhận ra một lượt thích không thể quyết định giá trị của mỗi người, một lời khen cũng chẳng làm tôi và bạn trở nên tốt đẹp hơn chỉ sau một đêm. Những gì tôi nhìn thấy trên mạng thường chỉ là một phần rất nhỏ trong cuộc sống của người khác cũng như những gì tôi đăng lên cũng không thể kể hết tôi là ai.

Qua những trải nghiệm ấy, tôi hiểu rằng mong muốn được mọi người yêu quý là điều rất bình thường, nhưng không vì thế mà tôi phải trở thành một người khác.

Nhìn sâu hơn, câu chuyện “ta là ai sau màn hình” không chỉ nằm ở hình ảnh mình đăng lên. Nó còn nằm trong cách ta đối xử với những người ở phía bên kia màn hình.

Sau mỗi tài khoản, đều là một con người có cảm xúc và những tổn thương riêng. Có những bình luận chỉ mất vài giây. Với người viết, có thể đó chỉ là một câu nói đùa; nhưng với người nhận, câu nói ấy có khi lại ở trong đầu rất lâu. Ấy vậy mà có những lúc xem một bài đăng, ta dễ dàng viết một bình luận thiếu suy nghĩ, đưa ra một lời nhận xét cay nghiệt hoặc hùa theo đám đông mà chưa thực sự hiểu sự việc. Chính tôi cũng từng cuốn vào dòng cảm xúc ấy. Thấy bài đăng đang ‘hot’, thấy đám đông xôn xao, tôi liền vào góp vui một câu, nhận xét vội vã khi chưa kịp hiểu rõ ngọn ngành câu chuyện. Tôi tự nhủ: “Mình đùa thôi mà, có gì đâu.”

Cho đến một lần, tôi nhận được một bình luận tương tự. Có lẽ đó là một dấu chỉ Chúa gửi đến cho tôi để tôi hiểu rõ cảm giác tôi đã từng đem tới cho người khác cách vô tình hay cố ý. Từ đó, tôi tập cho mình tính cẩn thận. Trước khi gửi một bình luận, tôi dừng lại vài phút suy nghĩ. Khi có ý định chia sẻ một thông tin, tôi kiểm tra lại cho kỹ xem thông tin đó có đúng không. Khi gặp một người có quan điểm khác mình, tôi tập chấp nhận thay vì công kích. Tôi nhớ lời mẹ dặn: “Hãy im lặng nếu lời nói của mình không đem lại điều gì tốt đẹp. Có những lúc, im lặng cũng là cách an ủi một người đang bị tổn thương.”

Tôi nghĩ sự tử tế không nên dừng lại ở những cuộc gặp mặt ngoài đời. Nó cũng cần có mặt trong cách chúng ta nhắn tin, bình luận, chia sẻ và nói về một người khi họ không có mặt ở đó.

Riêng với bản thân tôi, là một người trẻ Công giáo, tôi luôn vương vấn một điều Đức cố Giáo Hoàng Phanxicô đã nhắn nhủ: Mạng xã hội không phải là một không gian ảo tách biệt, mà là một phần của đời sống thật. Người Kitô hữu phải mang theo căn tính, sự tử tế và tình yêu thương của mình lên Internet chứ không thể sống “hai mặt”.

Tôi cũng như bạn, vẫn tham dự Thánh lễ, vẫn cầu nguyện và học hỏi Lời Chúa, nhưng nếu bước ra khỏi nhà thờ, ta lại nói những lời thiếu tôn trọng, chia sẻ những điều chưa được kiểm chứng hoặc dễ dàng làm tổn thương người khác chỉ vì họ không cùng quan điểm với mình, thì mọi người sẽ cảm nhận thế nào về một người Công giáo?

Đức Giêsu từng nói: “Chính anh em là ánh sáng cho trần gian” (Mt 5,14).  

Tôi nghĩ ánh sáng ấy trước hết là ở nhà thờ, trong những giờ cầu nguyện hay những việc đạo đức, nhưng càng suy nghĩ, tôi càng thấy ánh sáng của người Kitô hữu còn phải đi vào những điều rất bình thường của cuộc sống và mạng xã hội cũng là một phần của cuộc sống ấy. Tôi nghĩ không phải cứ lên mạng là phải đăng một câu Kinh Thánh hay biến mọi bài viết thành một bài giảng. Có khi làm chứng cho Tin Mừng chỉ đơn giản là: một lời nói chân thành, một bình luận đầy tôn trọng, một thông tin được chia sẻ có trách nhiệm hay một hành động nâng đỡ người đang gặp khó khăn.

Tôi biết, không phải lúc nào chúng ta cũng làm được điều đó. Bản thân tôi cũng vậy, tôi vẫn có những lúc nóng giận, tự ái và hành động thiếu suy nghĩ, nhưng tôi muốn học cách nhìn lại bản thân, nhận ra những điều chưa đúng và can đảm sửa đổi. Tôi tin rằng Thiên Chúa không chỉ yêu chúng ta vì chúng ta xây dựng được một hình ảnh hoàn hảo trước mặt mọi người, nhưng yêu ta ngay cả khi ta còn nhiều yếu đuối và giới hạn. Chính tình yêu ấy giúp ta có thêm can đảm để sống chân thật, trưởng thành và biết yêu thương hơn.

Có lẽ đôi khi chúng ta cần đặt điện thoại xuống không phải để ghét bỏ mạng xã hội hay cho rằng thế giới ảo chỉ toàn những điều xấu. Mạng xã hội vẫn có rất nhiều điều tốt. Nhờ nó, chúng ta có thể giữ liên lạc với những người ở xa, học thêm nhiều điều, gặp được những câu chuyện truyền cảm hứng và chia sẻ những điều có ích. Ta đặt điện thoại xuống để tự hỏi: Mình sử dụng mạng xã hội, hay mạng xã hội đang dần điều khiển mình? Mình có đang quá phụ thuộc vào sự công nhận của người khác không? Mình có đang làm tổn thương ai bằng những lời nói thiếu suy nghĩ không? Nhìn lại những gì mình đã đăng tải, mình có cảm thấy bình an khi đặt tất cả trước mặt Thiên Chúa không?

Tôi không muốn những câu hỏi ấy khiến chúng ta chìm trong mặc cảm, mà muốn chúng trở thành lời nhắc nhở giúp ta sống tốt hơn mỗi ngày, từ những điều bé nhỏ nhất.

Bởi điều quan trọng không phải là người khác nhìn thấy ta thế nào qua một tấm ảnh hay một dòng trạng thái, mà là sau màn hình cũng như trước mặt Thiên Chúa, ta đang trở thành người như thế nào.

Tôi muốn khi màn hình tắt đi, căn tính Kitô hữu của chúng ta vẫn còn đó. Khi điện thoại được đặt xuống, khi không còn lượt thích hay những lời khen, ta vẫn là chính mình. Lúc đó, cả bạn và tôi vẫn là một người trẻ biết sống thật, biết chịu trách nhiệm với lời nói của mình, biết yêu thương người khác và không quên mình đang sống trước mặt Thiên Chúa.