Đôi chân chậm, nhưng khát vọng không già

Trong một buổi sáng như mọi ngày, người viết tình cờ gặp một Cụ ông 74 tuổi, thuộc Giáo xứ Thức Hóa, đến Đại Chủng viện Bùi Chu để vào thư viện mượn sách. Điểm đặc biệt không chỉ là quãng đường gần 20 km Cụ phải đi, mà còn là hình ảnh Cụ già tay chống gậy, bước đi khó khăn, vậy mà với một đôi chân đã không còn vững vàng, Cụ vẫn tìm đến thư viện, không phải để thi cử, không phải để cố lấy một tấm bằng, cũng chẳng phải vì một yêu cầu nào từ người khác, Cụ đến đơn giản vì muốn đọc, muốn học và muốn tiếp tục khám phá những điều mình chưa biết. Khi được hỏi tại sao Cụ vẫn say mê đọc sách đến vậy, Cụ chỉ nhẹ nhàng trả lời: “Sách vở là người thầy, người bạn soi sáng cho chúng ta.” Một câu nói thật giản dị, nhưng lại khiến bản thân phải dừng lại. Liệu chăng có những lúc điều làm con người trở nên nghèo nàn không phải là thiếu tiền bạc, mà là đánh mất khát vọng học hỏi? Phải chăng điều đáng tiếc nhất của tuổi trẻ không phải là chưa có nhiều, mà là đang có trong tay rất nhiều thời gian, cơ hội và khả năng, nhưng lại chưa biết dành chúng cho những điều thực sự có giá trị?

Người trẻ thường nói: “Không có thời gian.” Nhưng thật sự là không có thời gian, hay chỉ là thời gian đang bị chia nhỏ và tiêu hao bởi quá nhiều điều không cần thiết? Một ngày vẫn có hai mươi bốn giờ, có những khoảng thời gian được dành cho công việc, học tập và bổn phận; nhưng cũng có không ít giờ phút lặng lẽ trôi qua trước màn hình điện thoại, giữa những đoạn video ngắn hay những cuộc trò chuyện vụn vặt, vô bổ... Ta có thể dễ dàng dành hàng giờ để lang thang trên Mạng xã hội, nhưng lại thấy mười lăm phút đọc sách là quá lâu. Ta có thể hào hứng, thích thú về những điều được xem trên mạng, nhưng lại thiếu kiên nhẫn trước một trang sách đòi hỏi phải đọc chậm và suy nghĩ. Ta biết ngày hôm nay đang xảy ra điều gì, biết thế giới đang chuyển động ra sao; nhưng liệu bản thân có thật sự hiểu được những điều đó? Trở lại với câu chuyện của Cụ ông 74 tuổi, ở tuổi mà nhiều người có thể nghĩ rằng đã đến lúc nghỉ ngơi, Cụ vẫn muốn học. Khi đôi chân không còn thuận tiện, Cụ vẫn tìm cách đến thư viện. Khi sức khỏe không còn như thời trai trẻ, lòng ham hiểu biết nơi Cụ vẫn chưa cạn.

Nhìn ông cụ mà người viết ngẫm đến mình. Khi đôi chân còn khỏe, tôi đã đi được bao xa trên hành trình tìm kiếm tri thức? Khi có thời gian, tôi đã dành bao nhiêu cho việc đọc? Khi những cánh cửa học hỏi vẫn rộng mở, tôi có thực sự bước vào, hay vẫn thường tự nhủ: “Để lúc khác”? Tuổi trẻ thường mang theo một ảo tưởng rất đẹp: mình còn nhiều thời gian. Vì còn trẻ nên có thể chậm một chút, vì còn khỏe nên có thể để sau, vì còn nhiều cơ hội nên chưa cần vội. Nhưng thời gian không đứng lại để chờ một người trưởng thành. Những ngày đã qua không trở lại, những cơ hội bị bỏ lỡ không phải lúc nào cũng xuất hiện lần thứ hai. Và điều đáng sợ không hẳn là một ngày có quá ít thời gian; đáng sợ hơn là có rất nhiều thời gian nhưng lại để chúng trôi qua mà không làm cho tâm trí sâu hơn, trái tim rộng hơn và cuộc đời có ý nghĩa hơn.

Cụ ông trong câu chuyện đến Đại Chủng viện để mượn sách. Nhưng chính Cụ lại trở thành một “cuốn sách sống”. Tuổi tác có thể làm chậm bước chân, nhưng không thể ngăn một tâm hồn khao khát chân lý. Thân thể có thể yếu đi, nhưng trí tuệ vẫn có thể lớn lên. Thời gian có thể lấy đi sức lực, nhưng không thể lấy đi niềm say mê khám phá. Bởi điều làm nên sức trẻ của một con người không chỉ nằm ở độ tuổi, mà còn ở khả năng ngạc nhiên, lòng ham học hỏi và khát vọng không ngừng trở nên tốt hơn. Có những người còn rất trẻ nhưng tâm hồn đã trở nên cũ kỹ, bởi họ không còn muốn học điều gì mới, không còn muốn lắng nghe, không còn muốn thay đổi. Cũng có những người đã đi qua phần lớn cuộc đời nhưng tâm hồn vẫn trẻ trung, bởi mỗi ngày họ vẫn còn một điều muốn biết, một điều muốn đọc, một điều muốn khám phá.

Một ngày nào đó, đôi chân ta rồi cũng sẽ chậm. Đôi mắt có thể không còn tinh, trí nhớ có thể không còn như trước, và những con đường từng đi rất nhanh có thể trở nên xa xôi. Nhưng nếu trong tâm hồn vẫn còn một ngọn lửa muốn học hỏi, muốn hiểu biết, muốn tìm kiếm sự thật và sống một đời có ý nghĩa, thì con người vẫn chưa bao giờ già. Bởi vậy, câu chuyện về Cụ ông 74 tuổi có lẽ không chỉ là câu chuyện về một người già thích đọc sách. Đó còn là một lời nhắc dành cho những người đang còn trẻ: Đừng đợi đến khi đôi chân chậm lại mới bắt đầu đi tìm những điều có giá trị. Đừng đợi đến khi thời gian vơi đi, mới nhận ra mình đã từng có quá nhiều thời gian. Và đừng để tuổi trẻ trôi qua, trong khi khát vọng học hỏi lại già đi trước tuổi.

Có những người đi rất nhanh nhưng chẳng đi đến đâu. Lại có những người bước rất chậm, nhưng mỗi bước lại đưa họ đến gần hơn với chân lý, với chiều sâu và với chính con người mình. Đôi chân của Cụ có thể đã chậm, nhưng khát vọng thì không già. Và có lẽ, điều đáng tự hỏi nhất không phải là: “Mình còn trẻ hay đã già?”, mà là: “Trong lòng mình hôm nay, còn điều gì khiến mình muốn bước tiếp?”