Từ dụ ngôn đến trách nhiệm sống đạo giữa đời

Chúa nhật 27 Thường niên - Năm A

Hằng năm, khi mùa gặt hái đến gần, bà con nông dân làng trên xóm dưới lại tất bật ra đồng để thu hoạch những thành quả sau bao tháng ngày dãi nắng dầm mưa. Đổ mồ hôi sôi nước mắt nhặt cỏ, bới đất, tưới tiêu chăm bón cho từng thửa ruộng, chẳng một ai lại đi mong nhận về một bãi đất hoang hóa, cỏ dại hay toàn những hạt lép đắng cay. Thế nhưng, trong Kinh Thánh hôm nay, qua bài đọc I và đoạn Tin Mừng Chúa nhật 27 Thường niên năm A, hình ảnh vườn nho lại phơi bày một nghịch cảnh phũ phàng khi chủ nhà chờ đợi những chùm nho chín ngọt sau khi trao cho các nông phu chăm sóc và các tá điền trông coi, nhưng cuối cùng chỉ nhận toàn “trái chua cay, đắng ngắt”. 

Thiên Chúa đã dựng nên con người, ban cho ta một cuộc đời trọn vẹn với biết bao ơn lành và sự tự do, nhưng con người lại đáp trả bằng sự bất tuân và lòng tham. Những người tá điền được trao quyền quản lý khu vườn đã trở mặt, đánh đập và nhẫn tâm sát hại cả những người đại diện cùng người con trai thừa tự của chủ nhà. Câu chuyện ngụ ngôn ấy không nằm lại trong lịch sử xa xôi, mà chính là tấm gương soi thẳng vào thực trạng đời sống của mỗi người chúng ta hôm nay.

1. Vườn nho và thái độ của các tá điền dưới cái nhìn luân lý và đức tin

Dưới ánh sáng đức tin, vườn nho biểu trưng cho chính tâm hồn con người và cộng đoàn Hội Thánh được đặt để trong giao ước thánh thiêng. Thiên Chúa tôn trọng tự do của con người đến mức trao phó trọn vẹn “khu vườn” cho ta quản lý với đầy đủ lề luật và ơn thánh. Tuy nhiên, bi kịch bắt đầu khi con người lạm dụng chính tự do ấy để chống lại Đấng Tạo Hóa. Những người tá điền trong dụ ngôn không hề bị ép buộc đi vào con đường phản bội; nhưng họ tự do lựa chọn hành vi tội ác vì họ nuôi dưỡng một ảo tưởng tai hại rằng nắm giữ tài sản lâu ngày thì tài sản ấy sẽ thuộc về mình. Họ muốn loại trừ Thiên Chúa để tự xưng làm chủ tuyệt đối trên cuộc đời. Dưới lăng kính cứu độ, việc người con trai bị quăng ra ngoài vườn và bị sát hại tiên báo chính cuộc thương khó của Chúa Giêsu trên thập giá. Ngài bị loại trừ bởi những toan tính ích kỷ của thế gian, nhưng qua mầu nhiệm thập giá, Thiên Chúa đã biến sự dữ tột cùng của con người thành viên đá góc tường cho một giao ước mới. Thiên Chúa không tiêu diệt con người bằng cơn thịnh nộ, mà dùng chính sự kiên nhẫn và lòng xót thương để mời gọi ta quay trở lại đàng nẻo chính chuyên.

2. Thực trạng đời sống luân lý của người Kitô hữu

Nhìn vào đời sống hằng ngày, chúng ta dễ dàng nhận ra thái độ vô ơn của những người tá điền năm xưa đang lặp lại chính trong cách sống của mình. Thiên Chúa ban cho ta sự sống, thời gian và khả năng lao động, nhưng ta lại quen xem đó là tài sản riêng để thỏa mãn lòng tham và sự ích kỷ cá nhân. Ta dùng sức lực và trí khôn mà Chúa ban để toan tính thiệt hơn, giành giật lợi lộc cho bản thân mà quên mất bổn phận sống công chính. Sự phản bội ấy không phải là điều gì lớn lao xa vời, mà hiện diện ngay trong những lúc ta lơ là giới răn Chúa, cố tình bóp méo sự thật trong công việc làm ăn, hoặc dùng sự gian dối để qua mặt người khác vì sợ thiệt thòi.

3. Thực hành đời sống đức tin và luân lý trong gia đình

Sống đạo trong đời thực không cần tìm kiếm những việc làm siêu việt, mà phải bắt đầu từ trách nhiệm giữ gìn nền nếp gia phong và sự ngay thẳng trong từng việc nhỏ. Ông bà ta từ xưa đã dạy "Ăn quả nhớ kẻ trồng cây", nhắc nhở con cháu phải biết sống có trước có sau, biết ơn Đấng Tạo Hóa và những người đã sinh thành dưỡng dục. Cụ thể trong mái ấm hằng ngày, vợ chồng phải biết tôn trọng lời thề hứa thủy chung, gác lại cái tôi ích kỷ để cùng nhau gánh vác việc gia đình thay vì buông xuôi trách nhiệm. Trong quan hệ xóm giềng và công việc, phải giữ trọn chữ tín, tuyệt đối không lừa lọc hay chiếm đoạt của người khác để làm giàu cho mình. Khi gặp trắc trở hay thất bại, thay vì oán trách số phận hay buông lung chán nản, ta phải khiêm tốn nhìn nhận lại bản thân để sửa đổi, từ đó vững vàng cậy trông vào ơn Chúa mà làm lại từ đầu.

Tóm lại, dụ ngôn vườn nho là lời cảnh tỉnh nghiêm khắc của luân lý Kitô giáo đối với thái độ lạm dụng tự do của con người, nhưng đồng thời cũng là niềm hy vọng lớn lao vào lòng thương xót kiên nhẫn của Thiên Chúa. Ngài vẫn đang chờ đợi những hoa trái chân thật từ cõi lòng mỗi chúng ta.

Lạy Chúa, xin tha thứ cho những lần chúng con lạm dụng tự do để chạy theo ích kỷ và vô ơn. Xin ban ơn Thánh Thần để uốn nắn ý chí cứng cỏi của chúng con, giúp chúng con biết sống ngay thẳng, gìn giữ giao ước tình yêu với Chúa, và làm trọn bổn phận người môn đệ giữa đời thường. Amen.