Giữ trời ở lại

“Nếu nó chịu nghe anh, thì anh đã chinh phục được người anh em”.

Ít tuần sau khi làm giáo hoàng, Gioan XXIII đến thăm nhà tù Regina Coeli. Khi ngài sắp ra về, một tù nhân hỏi liệu những lời hy vọng của ngài có dành cho anh không. Vị giáo hoàng ôm người ấy và nói với các tù nhân: “Tôi đã đặt trái tim tôi gần trái tim anh em!”

Cái ôm của Gioan XXIII không xoá tội người tù, nhưng trả lại cho anh phẩm giá làm người. Tin Mừng hôm nay dạy chúng ta bước tới đủ gần người lầm lỗi để nói lời thật trong yêu thương; đó là cách chúng ta ‘giữ trời ở lại’.

Thoạt đầu, trình thuật Phúc Âm có vẻ như một tiến trình sửa lỗi; nhưng đích đến không phải là phân xử đúng sai. Bản Hy Lạp viết ekérdēsas - “đã chinh phục được”; một phiên bản khác dịch rất gợi: “đã được món lợi là người anh em mình”. Trước đó, Matthêu đã dùng chính động từ này khi hỏi: “Nếu người ta được cả thế giới mà phải thiệt mất mạng sống, thì nào có lợi gì?”. Bàn cân đã đảo: điều đáng “được” không phải cả thế giới, nhưng là một người anh em. Vì thế, mục đích cuối cùng không phải thắng lý, nhưng thắng tình: được lại người. Bằng không, chúng ta có thể đúng mọi điều mà vẫn sai Tin Mừng.

Lộ trình Chúa Giêsu vạch ra đi từ gặp riêng, thêm một hai người, rồi mới đến cộng đoàn. Vòng tròn rộng dần không để tăng người buộc tội, nhưng tăng người cùng cứu lấy một người. Đáng chú ý, “hai hoặc ba người” làm chứng ở đầu lộ trình lại trở thành “hai ba người” họp nhau nhân danh Chúa ở cuối trình thuật. Một cuộc gặp tưởng là toà án bỗng thành nơi Chúa ngự; bởi Ngài không đến như một chủ toạ, nhưng “ở giữa họ”. “Chúng ta nên thực hành bản giao hưởng này!” - Origen. Bao lâu còn chịu ngồi lại để khỏi mất nhau, bấy lâu chúng ta đang ‘giữ trời ở lại’.

Với Êzêkiel, trời đang rời đi dù Đền Thờ vẫn còn đó. Điều đáng sợ không chỉ vì sự dữ đã vào nơi thánh, nhưng vì nó đã trở nên bình thường đến mức hầu như không ai còn đau - bài đọc một. Vì thế, sửa lỗi anh em không phải là xoi bói hay kiểm soát, nhưng là từ chối dửng dưng khi tội lỗi đang huỷ hoại một người. Thánh Vịnh đáp ca cất lên: “Vinh quang Chúa vượt xa trời cao thẳm!”. Đấng vượt trời cao không được giữ lại bằng những bức tường, nhưng bằng những trái tim còn biết đau vì nhau.

Thứ Sáu Tuần Thánh, một phiên bản ngược của lộ trình này được thực hiện: đưa một người anh em ra trước hội đồng, tìm chứng nhân, rồi loại người ấy ra ngoài thành như một tội nhân - kẻ không còn thuộc về cộng đoàn. “Thiên Chúa để mình bị đẩy khỏi thế gian lên thập giá!” - Dietrich Bonhoeffer. Vậy mà Người Anh Em ấy chấp nhận mất tất cả để thu chúng ta về như “món lợi” của tình yêu; và khi phục sinh, Ngài lại “ở giữa” chính nhân loại đã loại trừ Ngài. Từ đó, vinh quang trở về và đất lại mở một chỗ cho trời.

“Lạy Chúa, xin ở giữa chúng con; cho con đủ yêu thương để bước tới; đủ khiêm tốn để nói lời thật; đủ kiên trì để cùng nhau ‘giữ trời ở lại’ trong gia đình, trong cộng đoàn!”, Amen.