Đúng luật, chưa chắc đúng

“Ông coi, các môn đệ ông làm điều không được phép làm ngày Sabbat!”.

“Yêu người lân cận trong sự viên mãn của nó đơn giản là có thể nói: ‘Bạn đang phải trải qua điều gì?’” - Simone Weil.

Tin Mừng hôm nay lại vang lên một câu hỏi trái ngược: “Điều đó có được phép không?”. Một câu hỏi hướng về con người; một câu hỏi dừng ở lề luật. Giữa khoảng cách ấy, Chúa Giêsu dẫn chúng ta đến một nghịch lý: ‘đúng luật, chưa chắc đúng!’.

Trước cáo buộc của những người Pharisêu về việc các môn đệ bứt lúa ngày Sabbat, Chúa Giêsu trích ngôn sứ Hôsê: “Ta muốn lòng nhân chứ đâu cần lễ tế!”. Bản Hy Lạp viết ouk exestin - “không được phép”. Ngài không phủ nhận lề luật; Ngài đưa nó trở về nền tảng: eleos - “lòng thương xót”. Chỉ khi được lòng thương xót soi sáng, lề luật mới phản ánh đúng ý muốn của Thiên Chúa. Quả thế, như Đức Phanxicô nói, “Thiên Chúa không phủ nhận công lý; Ngài bao bọc và vượt trên công lý bằng lòng thương xót!”.

Không chỉ nhắc đến Hôsê, Chúa Giêsu còn nhắc việc Đavít ăn bánh tiến và các tư tế làm việc trong Đền Thờ ngày Sabbat mà không mắc tội. Không phải để tìm ngoại lệ, nhưng Ngài cho thấy Luật chưa bao giờ là cứu cánh, nhưng luôn phục vụ điều lớn hơn chính nó. Khi không còn phục vụ sự sống, Luật đã bị đọc sai; khi không còn mở ra cho con người, Luật đã đánh mất chính linh hồn mình. ‘Đúng luật, chưa chắc đúng!’.

Điều người Pharisêu mắc phải cũng là cám dỗ của chúng ta. Điều đáng sợ không phải là con người không có luật, nhưng lấy luật làm chỗ núp để khỏi phải yêu. Khi đó, điều đúng trở thành cái cớ để từ chối lòng thương xót; nguyên tắc trở thành nơi trú ẩn của dửng dưng; và trái tim dần khép lại trước người anh em. Đó là lúc Luật vẫn đúng, nhưng trái tim con người đã lệch nhịp với trái tim của Thiên Chúa.

Isaia cho thấy một nguyên tắc xuyên suốt nơi Thiên Chúa: Ngài luôn hành động để cứu chữa. Khítkigia không hát mừng vì đã giữ luật, nhưng vì đã được Ngài kéo khỏi “hố tử vong” - bài đọc một. Vì thế, Hội Thánh mới thưa lên: “Lạy Chúa, chính Ngài đã cứu con khỏi hố diệt vong!” - Thánh Vịnh đáp ca. Nếu Luật phát xuất từ chính Thiên Chúa, nó phải được đọc trong cùng hướng ấy: không để kết án, nhưng để cứu chữa; không để đè nặng, nhưng để nâng con người lên. “Khi tình yêu nguội lạnh, lề luật nở rộ!” - Hans Urs von Balthasar.

Đức Kitô không đến để nới lỏng Lề Luật, nhưng để đưa Lề Luật về đúng trái tim của Thiên Chúa. Trên thập giá, Ngài đã làm điều không một ai buộc phải làm: hiến mạng sống mình cho những kẻ tội lỗi. Chiêm ngắm thập giá, chúng ta mới hiểu: có những điều không cấm, nhưng chưa chắc đúng; có những điều hợp lẽ, nhưng chưa chắc đẹp lòng Chúa; và có những điều không một bổn phận nào đòi hỏi, nhưng tình yêu không thể bỏ qua. Chỉ khi mang lấy trái tim của Chúa Kitô, chúng ta mới thật sự hiểu thế nào là ‘đúng luật, chưa chắc đúng!’.

“Lạy Chúa, cho con một trái tim biết đập nhịp xót thương như tim Chúa; một lương tâm biết chọn điều đẹp lòng Chúa; và một tình yêu luôn dám bước thêm một bước vì anh em!”, Amen.