Yêu ảo hay yêu thật?

Con người là một hữu thể tương quan, tương quan vơi Thượng đế, với vũ trụ thiên nhiên và với nhau (trong đó có với chính mình). Để duy trì cách hài hòa những mối tương quan tốt đẹp ấy, con người cần đến một thực tại cao quý xuất phát từ bản tính Thiên Chúa, đó là tình yêu. Không có tình yêu, mọi tương quan đều bị phá hủy và trở nên đứt gãy hay suy thoái. Thiên Chúa là Tình Yêu (1Ga 4,8.16) và Ngài ban cho con người được thông dự vào Tình Yêu ấy để duy trì và làm triển nở các mối tương quan. Nhưng vì tội lỗi, tình yêu của con người bị tổn thương. Hệ quả là, vì tội lỗi mà mối tương quan vốn rất tốt đẹp được duy trì bởi tình yêu bị đổ gãy và tổn thương, dẫn tới ích kỷ, bạo lực, hận thù, nghi kỵ, giận hờn, ghen ghét, độc ác và vô số những tội ác khác chống lại tình yêu. Từ đó, thay vì sống tình yêu tận hiến vô điều kiện (agape), con người chỉ còn sống thứ tình yêu chiếm hữu, vị kỷ (eros), hoặc có chăng là tình yêu bằng hữu, có điều kiện (filia).

Tuy nhiên, Thiên Chúa không bỏ mặc con người hư nát. Trái lại, để tái thiết các mối tương quan ấy, Thiên Chúa đã tuyển chọn và ban cho Dân Riêng Giao Ước trên Núi Sinai qua ông Môsê, là Mười Điều Răn. Nhờ việc sống các điều răn mà con người có thể duy trì trật tự tình yêu với Chúa và với nhau. Dẫu vậy, con người trong lịch sử, cách riêng lịch sử cứu độ không thể chu toàn cách trọn vẹn và tuyệt đối mệnh lệnh ấy. Để rồi chính Thiên Chúa đã khiển trách Dân Riêng cách nặng nề: “Dân này tôn kính ta bằng môi, bằng miệng, còn lòng chúng thì lại xa ta” (Is 29,13). 

Khi thời gian tới hồi viên mãn, Đức Giêsu Kitô, mạc khải trọn vẹn của Thiên Chúa nhập thể làm người, Ngài đã kiện toàn Giao Ước Cũ hay Luật Cũ cách trọn vẹn bằng Giao Ước Mới là Luật Mới, xoay quanh một chữ duy nhất đó là “Yêu” – yêu Chúa và yêu người, môt tình yêu vô điều kiện và cho đến cùng (agape). 

Đó cũng chính là sứ điệp Lời Chúa trong Chúa Nhật XXX Thương niên Năm A. Trong Bài Tin Mừng, khi được hỏi về điều nào là điều răn quan trọng nhất trong Thập Điều, Chúa Giêsu đã trả lời cách dứt khoát, đó là yêu Chúa và yêu người (x. Mt 22,36-39). Câu trả lời ấy không chỉ là một câu trả đơn thuần mang tính thông tin, nhưng còn là một sự kiện toàn Mười Điều Răn bằng Luật Mới, đó là Luật Yêu Thương, Luật mà chính Chúa Giêsu đã ký kết với toàn thể nhân loại trong Giáo Ước Mới trên Thập Giá.

Hơn nữa, chính Chúa Giêsu đã sống trọn hảo điều răn yêu thương (agape) ấy ngang qua sự vâng phục tuyệt đối Thánh Ý Chúa Cha và trao hiến cho đến tận cùng cho con người để yêu thương và cứu độ con người. Để rồi, sống yêu thương vẫn luôn là lời mời gọi tha thiết mà Chúa Giêsu muốn Giáo hội thể hiện trong cuộc sống đức tin hằng ngày: “Anh em hãy yêu thương nhau, như Thầy yêu thương anh em” (Ga 13,34). 

Tuy nhiên, trong một xã hội đang bị tục hóa bởi những thứ chủ nghĩa độc hại và những não trạng nguy hiểm, đôi khi hay nhiều lúc, nơi này nơi kia, nhất là nơi những góc khuất của một thế giới tự cho mình là văn minh, tình yêu lại là một thứ bị rẻ rúng và lạm dụng nhiều nhất. Con người ta có thể nhân danh và lạm dụng tình yêu để gây chiến tranh, tạo xung đột. Nhiều người còn nhân danh tình yêu để lừa dối nhau, để trục lợi bằng những thứ tình yêu giả tạo và rẻ tiền hay những hành động phi nhân; và còn nhiều hoạt động đội lốt tình yêu để gây đau khổ thay vì mang tới sự bình an cho nhau. 

Nhất là trong thời đại thế giới thật ngày càng bị lấn sân bởi thế giới ảo, nơi những tương quan ảo lấn át các tương quan thật, tình yêu đôi khi cũng trở nên “ảo” hơn là “thật”. Chúng ta không phủ nhận những tiện ích mà kỹ nghệ mang lại. Chúng giúp kết nối nhanh hơn, tiện hơn và giúp khoảng cách về không gian và thời gian ngắn lại để có thể yêu thương nhiều hơn. Thế nhưng, khi bị lạc trôi và mất phương hướng trong những tương quan ảo, họ lại đánh mất dần tương quan thật giữa con người với Thiên Chúa, với vạn vật và với nhau. Khi ấy, Thiên Chúa cũng chỉ là ảo, con người cũng là ảo và lẽ dĩ niên, thế giới họ sống cũng là ảo. Trong đó, họ xây dựng các tương quan ảo dựa trên những thứ tình yêu ảo, hời hợt và chóng phôi pha. Hệ qua là, nhiều người để mình bị chôn vùi cuộc đời trong những thứ tình yêu đáng sợ ấy. Nếu trong thế giới thật, nhiều lúc việc thực hành tnhf yêu chỉ dừng lại trên môi trên miệng, như lời Chúa khiển trách Dân Riêng qua lời ngôn sứ Isaia, thì trong thế giới ảo, tình yêu đôi khi hay nhiều lúc cũng chỉ dừng lại ở những “thao tác” vô cảm: những lượt “like”, lượt “share”, những lượt “thả tim” hay những lời comment mùi mẫn, ỉ ôi, nhưng hoàn toàn vô hồn mà không dẫn tới hành động.

Chúng ta biết, “Đức tin không có hành động là đức tin chết” (Gc 2,17). Cũng vậy, tình yêu không có hành động cũng là tình yêu chết. Do đó, nếu tình yêu chỉ đọng trên đầu môi chóp lưỡi hay chỉ dùng lại ở những “cái click” vô hồn, mà không dẫn tới hành động cụ thể, tình yêu ấy chỉ là “tình yêu ảo”. Đó không phải là tình yêu mà Chúa muốn và kêu mời chúng ta thực hiện. Cũng vậy, nếu tình yêu chỉ dừng lại ở thứ tình yêu chiếm hữu, trục lợi và có điều kiên, thì tình yêu ấy vẫn chưa phải là tình yêu thật mà Chúa mời gọi chúng ta thực thi.

Tóm lại, trong Bài Tin Mừng Chúa nhật XXX, Chúa Giêsu chỉ ra điều cốt lõi của đạo công giáo – “Yêu” và yêu cho đến cùng bằng một tình yêu thật. Đó là một tình yêu mang tính hai chiều: con người với Chúa và con người với nhau. Nếu thiếu một trong hai chiều kích, đó không còn là tình yêu. Bởi như thánh Gioan Tông đồ đã nói: “Nếu ai nói: ‘Tôi yêu mến Thiên Chúa, mà lại ghét anh em mình, người ấy là kẻ nói dối; vì ai không yêu thương người anh em mà họ trông thấy, thì không thể yêu mến Thiên Chúa mà họ không trông thấy’” (1Ga 4,20). Tình yêu đích thực với Thiên Chúa phải được thể hiện cách cụ thể qua việc cầu nguyện, tham dự Thánh lễ, lãnh nhận các Bí tích, nhất là Rước lễ. Cùng với đó, tình yêu với Chúa phải được thể hiện cách cụ thể với nhau, qua việc sống bác ái yêu thương không chỉ với những người thân yêu, nhưng còn với cả những con người bé mọn, những khác ngoại kiều (di dân), những mẹ góa, con côi và những người nghèo khổ như được Thiên Chúa là Đấng Nhân Từ yêu cầu trong Bài đọc I (x. Xh 20,22-26). Để rồi, nhờ việc thực hành tình yêu trong tương quan hai chiều và sống tình yêu thật mà Luật Chúa đòi hỏi, chúng ta mỗi ngày nên giống Chúa hơn và thế giới mà chúng ta sống mỗi ngày nên tốt đẹp hơn nhờ văn minh tình yêu mà chúng ta sống và lan tỏa mỗi ngày.