Lòng tham và sự độc ác của con người

Chúng ta đang sống trong một thế giới ngập tràn ánh sáng văn minh giả tạo. Văn minh ấy, thay vì soi sáng, nhiều lúc che mờ lương tâm con người. Trong thứ ánh sáng huyền ảo ấy, đâu đó vẫn xuất hiện những góc khuất đáng sợ của sự tham lam. Không những thế, ẩn nấp dưới những vỏ bọc mỹ miều của những lợi ích, sự tham lam dung túng cho sự độc ác của con người, ngày càng trở nên tinh vi và khó lường. Hệ quả là “thế giới dù luôn đủ cho mọi người, nhưng không bao giờ có thể đủ cho lòng tham của một số người” (Albert Einstein). Vẫn còn đó cuộc chiến tranh không dứt, sự hận thù, tranh chấp, chia rẽ xung đột và chết chóc vẫn lan tràn và đe dọa sự bình an vốn đã mong manh của nhân loại. Một trong những nguyên nhân gây ra thực trạng đáng báo động ấy xuất phát từ chính lòng tham lam vô độ của con người, một thụ tạo vô cùng đáng yêu, nhưng vì tội lỗi, cũng có thể trở nên vô cùng độc ác. Lịch sử cứu độ và lịch sử nhân loại đã cho chúng ta những bài học, những bức tranh vẫn còn rất sống động về điều đó.

Phụng vụ Lời Chúa Chúa Nhật XXVII Thường Niên Năm A nổi bật với hình ảnh “Vườn nho”.

Theo đó, trong Bài đọc I, Ngôn sứ Isaia đã cất lên Bài ca về vườn nho. Trong đó, vị ngôn sứ đã vẽ lên cho chúng ta bức tranh về Vườn nho của Đức Chúa các đạo binh. Thế nhưng, những điều Ngài mong muốn lại chẳng được như ý. Nếu Ngài muốn nó sinh trái tốt, nó lại sinh quả dại. Vườn nho của Đức Chúa, với đại diện là Israel luôn bị lòng tham của một số người chiếm đoạt và làm cho ra ô uế. Thay vì sống công bình, họ gây đổ máu; thay vì làm điều chính trực, họ lại chọn đi lạc xa đường lối Chúa, để rồi, nơi ấy chỉ còn nghe vẳng tiếng khóc than (x. Is 5,7). Và kết quả là ông chủ cũng đã đối xử với vườn nho của ông theo chính những gì mà nó đáp lại mong đợi của ông – chặt phá, đập đổ, giày xéo và hoang vu (x. Is 5,5-6).

Đó cũng chính là dòng chảy lịch sử cứu độ ngang qua lịch sử dân tộc Israel – Vườn nho của Thiên Chúa các đạo binh. Nơi lịch sử đầy thăng trầm ấy, Thiên Chúa đã luôn can thiệp, đã gieo mầm hy vọng và đã kiên nhẫn trước sự bất trung của dân. Để rồi, khi thời gian tới hồi viên mãn, Ngài đã ban chính Con Một Ngài là Đức Giêsu Kitô đến để hoàn tất chương trình cứu độ yêu thương của Ngài. Đức Giêsu chính là hình ảnh “đứa thừa tự - người con duy nhất” của ông chủ vườn nho trong dụ ngôn Những tá điền sát nhân trong Bài Tin Mừng theo Thánh Mátthêu.

 Qua dụ ngôn, Chúa Giêsu đã lật tẩy bộ mặt tham lam và độc ác của con người, mà đâu đó là có chúng ta. Thật vậy, dụ ngôn Những tá điền sát nhân đã phác họa một bức tranh đẫm máu về sự tham lam và độc ác của những tá điền sát nhân, những người không chỉ muốn chiếm vườn nho của ông chủ, giết hại các tôi tớ, nhưng còn dập tắt luôn “niềm hy vọng – đứa thừa tự” duy nhất của ông. Đó là một tội ác thật khó có thể tưởng tượng và tha thứ. Để rồi, khi cả gan gây ra những tội ác đó, những tá điền ấy tưởng như sẽ được thỏa mãn với lòng tham của mình, đã bị trừng phạt đích đáng. 

Hẳn nhiên, hình ảnh các tá điền sát nhân ám chỉ các Thượng tế và kỳ mục trong dân, những người đang âm mưu để giết Chúa. Nhưng nếu nhìn dưới lăng kính đức tin, hình ảnh Vườn nho không sinh hoa lợi trong Bài đọc I và các tá điền sát nhân trong Bài Tin Mừng có thể là chính chúng ta, những người đã và đang được Chúa cho canh tác vườn nho trong Giáo hội của Ngài. Thật vậy, Thiên Chúa ban cho con người món quà cao quý là tự do và luôn mời gọi chúng ta biết dùng tự do mà phục vụ điều thiện, mà xây dựng hòa bình. Nói cách khác, Thiên Chúa ban cho con người những vườn nho để canh tác, để phục vụ và làm lợi cho Ngài. Những vườn nho mầu mỡ ấy là chính tâm hồn, gia đình, Giáo hội và thế giới.

Chúng ta đang đóng vai những tá điền tốt lành hay sát nhân độc ác hoàn toàn tùy thuộc vào tự do của chúng ta. Câu hỏi đặt ra là chúng ta đang canh tác vườn nho Chúa trao như thế nào? Nếu chúng ta canh tác và thu hoa màu vì Chúa và cho Giáo hội là các linh hồn, thì chúng ta đang là những gia nhân trung tín và tốt lành. Trái lại, nếu chúng ta cũng giống những sát nhân trong dụ ngôn, khi để lòng tham che mờ lương tâm và dắt díu cho sự độc ác, chắc chắn lúc đó, chúng ta không những không canh tác và làm hoa lợi cho vườn nho Giáo hội, nhưng còn đang làm cho vườn nho ấy bị mục ruỗng, xấu xí và cằn cỗi. Lúc đó, có lẽ Chúa cũng nói với chúng ta như Chúa Giêsu đã kết luận thật cay đắng về số phận của những tá điền độc ác ấy, đại diện cho các Thượng tế và kỳ mục: “Nước Thiên Chúa, Người sẽ lấy đi không cho các ông nữa, mà ban cho một dân biết làm cho Nước ấy sinh hoa lợi.” (Mt 21,43)

Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta phải nên những người xây dựng hòa bình và kiến tạo vườn nho cho Chúa. Để làm được điều đó, chúng ta hãy học nơi Thánh Phaolô Tông đồ, như trong Bài đọc II: “Thưa anh em, những gì là chân thật, cao quý, những gì là chính trực, tinh tuyền, những gì là đáng mến và đem lại danh thơm tiếng tốt, những gì là đức hạnh, đáng khen, thì xin anh em hãy để ý. Những gì anh em đã học hỏi, đã lãnh nhận, đã nghe, đã thấy ở nơi tôi, thì hãy đem ra thực hành, và Thiên Chúa là nguồn bình an sẽ ở với anh em”. (Pl 4,8-9)

Khi chúng ta sống đúng căn tính người Kitô hữu, nghĩa là sống và phục vụ Vườn nho của Chúa trong tư cách là các gia nhân hay những tá điền, chứ không phải ông chủ, chúng ta sẽ làm lợi cho Vườn nho của Ngài. Chỉ khi ấy, chúng ta mới được thừa hưởng phần hoa lợi xứng đáng mà ông chủ là Thiên Chúa luôn quảng đại ban thưởng.

Tắt một lời, thế giới đã quá nhiều tá điền sát nhân, tham lam và độc ác. Vì thế, là người Kitô hữu, chúng ta được mời gọi trở nên những tá điền tốt lành, những gia nhân trung tín. Đó là những người biết can đảm làm chứng cho Chúa trong vườn nho của Chúa, thậm chí đôi khi phải chấp nhận thiệt thòi và hy sinh, để bảo vệ vườn nho như các gia nhân trong dụ ngôn, đặc biệt theo mẫu gương hoàn hảo của Viên đá góc tường là chính Đức Giêsu Kitô.