Thành bại tại tự do

Trong cuộc sống, nhiều khi đứng trước một sự chọn lựa, một đòi hỏi, câu trả lời có hay không có thể dẫn tới những kết cục khác nhau, thậm chí chỉ trong gang tấc. Chẳng hạn, khi một người rủ mình làm điều xấu, đầu tiên, chúng ta có thể trả lời đồng ý, nhưng rồi suy đi tính lại, lại không làm theo. Nhờ đó, chúng ta tránh được một điều xấu, thậm chí thoát được những hậu quả xấu do hành vi đó gây ra. Trái lại, có những lúc chúng ta đồng ý làm điều tốt, nhưng rồi vì một lý do nào đó, một quyền lợi trước mắt nào đó, chúng ta lại thay đổi và không làm điều tốt ấy nữa. Và thế là, chúng ta chẳng còn, thậm chí mất công phúc. 

Đó cũng chính là hình ảnh hai người con trong Bài Tin Mừng Chúa Nhật XXVI Thường Niên năm A. Trong đó, hai người con đều cùng được kêu gọi đi làm vườn nho, chỉ khác biệt ở cách đáp trả trước và sau lời mời gọi của người cha mà thôi. Người con đầu tiên đáp “không” nhưng lại “có” làm , trong khi người con thứ hai đáp “có” nhưng rồi lại “không” làm. Hệ quả là người con đáp không, nhưng có làm được coi là người “thi hành ý muốn của người cha” và đáng được hưởng phần thưởng. Điều đó cho thấy có một sự đối lập giữa lời nói và hành động. Từ đó, Chúa Giêsu đã có những lời kết án rất nặng đối với các thượng tế và kỳ mục, là những người đáp có mà không làm: “Tôi bảo thật các ông: những người thu thuế và những cô gái điếm vào Nước Thiên Chúa trước các ông.”

Lời kết án ấy có lẽ cũng nhắm tới những người mang danh Kitô hữu và đã đáp lời “có”, khi được kêu gọi trở thành công dân Nước Trời, ngang qua Bí tích Rửa tội, nhưng đã không sống đúng căn tính của mình. Trái lại, những người vì lý do nào đó, cố ý hay vô tình, mà ban đầu đã khước từ hay đáp “không”, nhưng sau đó lại hối hận, mà trở về thi hành ý muốn của Thiên Chúa, thì những người đó lại xứng đáng hưởng Nước Trời. Chính vì thế, Lời Chúa đã cảnh báo chúng ta qua miệng ngôn sứ Êdêkiel, như trong Bài đọc I: “Khi người công chính từ bỏ lẽ công chính của mình và làm điều bất chính mà chết, thì chính vì điều bất chính nó đã làm mà nó phải chết. Còn nếu kẻ gian ác từ bỏ điều dữ nó đã làm, mà thi hành điều chính trực công minh, thì nó sẽ cứu được mạng sống mình”.

Như thế, nếu trong Bài đọc I, ranh giới giữa sự sống với sự chết nằm ở hai chữ “từ bỏ” – từ bỏ điều ác hay từ bỏ lẽ công chính. Thì trong Bài Tin Mừng, ranh giới giữa thưởng và phạt, giữa Nước Trời và không được Nước Trời, nằm ở hai chữ “có và không”. Chính sự quyết định chọn từ bỏ hay “có hoặc không” mà kết quả hoàn toàn khác nhau.

Thật vậy, trong Tin Mừng, chúng ta thấy có hai nhân vật điển hình cho hình ảnh của hai sự lựa chọn nói trên mà dẫn tới hai kết cụ khác nhau. Đó là Giuđa Ítcariốt và tên trộm lành trên Thập giá. Nếu Giuđa cả đời theo Chúa Giêsu trong tư cách là Tông đồ của Ngài, nghĩa là đã đáp lời “có” khi được Chúa mời gọi, được kể vào hàng người công chính. Thế nhưng, vì sự ích kỷ và tham lam, Giu đa đã không thi hành ý muốn của Thiên Chúa, và trở thành kẻ gian ác, bán Chúa cho quân dữ giết để cuối cùng rơi vào sự tuyệt vọng. Trái lại, trên Thập giá, người trộm lành, đã biết tội mình mà trở về với Ngài. Để rồi, dù cả đời có thể không biết Chúa, hoặc có biết, mà không theo Ngài, nhưng rồi, nhờ lòng sám hối, lòng tin và niềm hy vọng, anh ta đã thưa “có” trong những giây phút cuộc đời. Nhờ đó, Chúa Giêsu đã ân thưởng Nước Trời cho anh ta “ngay hôm nay”.

Sứ điệp Lời Chúa trong Chúa Nhật Thường Niên hôm nay giúp chúng ta khám phá ra lòng thương xót của Thiên Chúa và tự do của con người. Theo đó, lòng thương xót và ơn cứu độ của Thiên Chúa thì vô cùng. Ngài mời gọi mọi người vào làm vườn nho cho Ngài, nghĩa là thi hành ý muốn của Thiên Chúa để được ơn cứu độ. Nhưng câu trả lời và việc đáp trả không chỉ trong lời nói, nhưng quan trọng là bằng hành động, tùy thuộc hoàn toàn vào tự do lựa chọn và quyết định của mỗi người chúng ta. Để rồi, ngang qua lời đáp trả và những hành động cụ thể “có hay không”, chính chúng ta góp phần quyết định để trở nên những người xứng đáng hay không xứng đáng hưởng hạnh phúc Nước Trời.