Đức tin trung kiên

Uy linh Thánh trên pháp trường Bảy Mẫu

Tấm gương trung ngời sáng cùng anh em

Cộng đoàn tri ân Người đã quên mình

Cho đức tin vững bền cùng tuế nguyệt.

(Kiều Dư)

“Đất có kim cương không bằng quê hương có Thánh”. Câu nói đơn sơ diễn tả niềm vui, niềm tự hào, vì quê hương được chúc phúc bởi sự xuất hiện của một vị Thánh. Người Trung Kiên (Trung Lễ ngày nay) luôn tự hào vì mình thuộc dòng máu anh hùng của các chứng nhân đức tin, nhất là Thầy Thánh Phanxicô Đỗ Văn Chiểu vang danh.

Ngài quả là người con của làng Trung Kiên, đã nhất dạ trung thành và kiên tâm phụng sự Thiên Chúa qua ơn gọi và sứ vụ được giao phó. Ngài để lại cho con cháu của Trung Kiên muôn đời sau tấm gương đức tin vàng đá sắt son.

Từ gốc tổ Trung Kiên¹

Làng Trung Lễ xưa có tên là Trung Kiên được lập năm 1362 (Nhâm Dần) bởi ba Cụ Thủy Tổ của ba dòng họ Đỗ - Đào – Vũ: cụ Đỗ Mạnh Lập, cụ Đào Xuân Từ và cụ Vũ Đình Dũng. 

Năm 1370 (Canh Tuất) làng được đổi tên thành làng Trung Lễ như hiện nay. Nghề nghiệp chính ngày xưa là chài lưới và trồng lúa, vì xung quanh làng có sông bao bọc, giữa làng có nhiều ao hồ, trước và sau làng có những cánh đồng mênh mông bát ngát. 

Năm 1533 (Quý Tỵ) , theo Khâm Định Việt Sử, có dương nhân tên là Inikhu đến giảng đạo tại làng Trà Lũ, ngay cạnh làng Trung Lễ, nên có lẽ ánh sáng Tin Mừng cũng đã le lói từ đây.

Tuy nhiên, việc chính thức gia nhập Đạo Giatô (Đạo Chúa Giêsu, Công Giáo) được khởi sự từ năm 1553 (Quý Sửu). Năm 1650 (Canh Dần) ba họ trong làng đã bàn bạc thống nhất xin thành lập Giáo họ Trung Lễ, nhận Đức Mẹ Dâng Con làm quan thầy, lễ kính 02/02 hằng năm.

Năm 1719, giáo xứ Liên Thủy (Lục Thủy hạ) được thành lập, Trung Lễ thành giáo họ trực thuộc xứ Liên Thủy cùng với ba họ khác là họ Nhà xứ, Liên Thượng và Hạ Linh.

Đất lành sinh trái ngọt²

Trung Lễ trở thành mảnh đất tốt tươi cho hạt giống Phúc Âm nảy mầm vươn cao, đơm bông kết trái. Chín vị tử đạo xuất thân từ đây đã minh chứng sự trưởng thành đức tin nơi mảnh đất này. Tám vị anh hùng tử đạo gồm:

1. Ông Phêrô Đỗ Văn Báu             - 21 tuổi

2. Ông Phêrô Đỗ Văn Trực            - 41 tuổi

3. Ông Tôma Đào Văn Chấn         - 30 tuổi

4. Ông Giuse Đỗ Văn Tiếp            - 21 tuổi

5. Ông Giuse Đỗ Văn Khoa           - 30 tuổi

6. Ông Phêrô Đỗ Đức Bình            - 20 tuổi

7. Ông Giuse Đỗ Văn Khanh         - 20 tuổi

8. Cha xứ Tôma Vũ Đức Dụ          - 62 tuổi, quê gốc Trung Lao

Đặc biệt, trong số các chứng nhân, thầy thánh Phanxicô Đỗ Văn Chiểu được vinh danh giữa đoàn 117 Hiển Thánh tử vì đạo Việt Nam từ năm 1988.

Trung Lễ cũng là mảnh đất tốt lành trở thành chiếc nôi cho Nhà Phước Đaminh (1927-1951, nay là Dòng Nữ Đaminh Bùi Chu) và Dòng Đồng Công (1941-1954, nay là Dòng Mẹ Chúa Cứu Chuộc). 

Ngoài ra, Trung Lễ còn là vườn ươm ơn gọi linh mục, tu sĩ, khi dâng hiến cho Giáo hội  7 cha quê nội, 7 cha quê ngoại, 10 tu sĩ nam nữ…

Một chồi non đã mọc lên³

Từ gốc tổ Trung Kiên đã mọc lên một chồi non vĩ đại: Thầy Thánh Phanxicô Đỗ Văn Chiểu. Ngài là vì sao sáng của bầu trời quê hương, là niềm tự hào và cậy trông của con dân Trung Lễ khắp nơi, từ Bắc tới Nam, từ trong nước tới hải ngoại. 

Thầy sinh năm 1797 tại làng Trung Lễ, giáo họ Trung Lễ, giáo xứ Liên Thủy (Lục Thủy hạ), địa phận Đông Đàng Ngoài (nay thuộc giáo phận Bùi Chu). Song thân phụ mẫu là ông bà cố Phanxicô và Maria Đỗ Văn Siêu, làm nghề nông. 

Từ thời niên thiếu, Thầy đã theo đuổi ơn gọi tu trì, dâng mình vào Nhà Đức Chúa Trời. Sau ba năm học Latinh, bốn năm học Thần học (lý đoán) và gia nhập Dòng Đaminh, Thầy trở thành thầy giảng và được cử đi phục vụ Đức Cha Hénarés Minh, Giám mục phó địa phận Đông Đàng Ngoài. 

Thầy bị bắt cùng với Đức Cha Minh tại Cẩm Hà (Hà Quang) thuộc xứ Trung Thành, bị đóng gông gửi về Nam Định ngày 11/6/1838, chịu nhiều cực hình đau đớn. Ngày 26/6/1838, Thầy đã được lãnh phúc tử đạo tại pháp trường Bảy Mẫu (Nam Định) cùng với Đức Cha Minh.

Tấm gương trung kiên⁴

Thầy Thánh Chiểu để lại cho chúng ta mẫu gương trung kiên trong đời sống đức tin và ơn gọi.

Trước hết là tấm gương trung kiên trong đời sống tu trì. Từ niên thiếu Thầy đã dâng mình vào Nhà Chúa, chịu thương chịu khó, nết na đạo hạnh. Lớn lên chăm chỉ học hành, tu thân tích đức, nên được tuyển chọn làm thầy phòng bộ, tháp tùng Đức Cha Minh. Thầy được nhận xét là người đạo đức, siêng năng, tuân giữ kỷ luật nhiệm nhặt, bền đỗ đến cùng.

Thứ đến là tấm gương trung kiên trong đời sống đức tin. Sự trung kiên ấy được chứng minh qua nhiều lần tuyên xưng đức tin trước công đường: “Đức Chúa Trời là Chúa thật, là căn nguyên mọi sự, mọi người phải thờ phượng kính mến làm tôi Chúa, vì thế tôi không dám bước qua ảnh, dù phải chết tôi cũng vui lòng. Không bao giờ tôi khóa quá”. Sự trung kiên ấy cũng được chứng tỏ qua những lần vui chịu cực hình vì đức tin: đeo gông nặng vẫn cúi xuống hôn kính Thánh Giá, trận đòn 30 roi, 15 ngày lao tù đại cực hình “cực khổ không thể nào tả được”, trận đòn nhừ tử hôm trước ngày chịu nạn. Sự trung kiên ấy sáng ngời rực rỡ qua cuộc tử đạo anh hùng với việc quỳ gối lãnh nhận Bí tích Giải tội, ba lần kêu tên cực trọng Giêsu và lời nguyện phó dâng: “Lạy Chúa! Con phó linh hồn con trong tay Chúa!”

Sau cùng là tấm gương trung kiên trong sứ vụ tông đồ. Trước khi bị bắt, thấy tình hình bách hại đạo gắt gao, Đức Cha Minh khuyên Thầy lánh đi, nhưng Thầy đã một lòng quyết chí theo chân Đức Cha: “Tôi đã nhất định theo chân Đức Cha cho đến chết, nên Đức Cha chịu khó thế nào, tôi cũng chịu khó như vậy, ước gì tôi được phúc tử đạo cùng với Người”. Vì thế, Thầy được mệnh danh là “Laurensô Việt Nam”, vì có lòng trung thành với Vị Chủ Chăn và sứ mạng phục vụ được trao phó. Chúa đã cho Thầy được toại nguyện chịu tử đạo cùng với Người Thầy đáng kính của mình. Hình ảnh thật cảm động khi chính Đức Cha Minh ẵm thủ cấp đẫm máu của người đồ đệ yêu quý của mình mà dâng lên Thiên Chúa như của lễ toàn thiêu. 

Ngoài ra, tấm lòng trung kiên với sứ vụ cũng được thể hiện qua lòng đạo đức sốt sắng, thương giúp linh hồn người ta. Sau đây là hai việc làm chứng: được tin người em phải bắt vì đạo, Thầy vội đến xin Cha Fernandez (Hiền) hai lễ cầu cho em được sức mạnh xưng đạo vững vàng. Lại một hôm có người lính đến làng Kiên Lao tìm linh mục để được xưng tội chịu lễ trước khi phải chuyển vào kinh đô, vì sợ vào đó mình sẽ yếu đuổi bỏ đạo, Thầy tỏ lòng thương khuyên bảo anh sốt sắng và xin anh cương quyết thà chết chẳng thà chối Chúa.

***

Trên đường ra pháp trường, các giáo hữu khóc lóc thảm thương, Thầy Chiểu bình tĩnh yên ủi và khích lệ họ: “Anh chị em đừng khóc nữa. Nhưng hãy vui mừng cảm tạ Chúa thay cho hai thầy trò chúng tôi. Hôm nay chúng tôi được về quê thật trên Trời rồi”⁵. Thật là một chứng tích đức tin hào hùng, cảm nhận mối phúc thứ tám: “Phúc cho ai bị bách hại vì chính đạo, vì Nước Trời là của họ”. Phần thưởng thật cao quý cho chứng nhân đức tin trung kiên vàng đá. 

Con dân làng Trung Kiên/Trung Lễ muôn đời cảm tạ hồng ân và quyết tâm noi gương Thầy Thánh quê hương, sống và làm chứng đức tin giữa lòng thế giới hôm nay.

Hát mừng Thiên Chúa Ba Ngôi

Cùng muôn thần thánh ngàn đời ca vang

Chúng con Trung Lễ đôi hàng

Dâng lên cảm tạ hồng ân cao vời

Từ nay xin Thánh Quan Thầy

Luôn luôn phù giúp rạng ngời Đức Tin.

(Cha già Giuse Vũ Năng Tĩnh)⁶

Mừng lễ Thánh Chiểu 26/6/2024

KINH KHẤN

THẦY THÁNH PHANXICÔ ĐỖ VĂN CHIỂU

Kính lạy Thầy Thánh Phanxicô Đỗ Văn Chiểu,

Chúng con xin hiệp ý với Ngài để tạ ơn Chúa

đã ban cho Ngài được sắt son giữ vững niềm tin, 

trung kiên làm chứng Tin Mừng, 

và nhiệt thành phục vụ Hội Thánh.

Dù gặp khó khăn thử thách trăm bề, 

Ngài vẫn một lòng trung thành với Chúa, 

trọn niềm theo sát Đức Cha Minh, 

ra đi rao truyền chân lý Tin Mừng.

Với tình yêu cao vời, 

Ngài đã hiến dâng mạng sống 

để tôn vinh danh Chúa, 

làm cho hạt giống Tin Mừng 

được đơm bông kết trái dồi dào.

Lạy Thầy Thánh nhân lành, 

xin thương đoái nhìn và cầu thay nguyện giúp, 

cho chúng con được ơn (… ) chúng con cầu xin.

Xin cho chúng con biết noi theo gương sáng của Ngài: 

giữ vững niềm tin vào Chúa, 

hết lòng phục vụ Hội Thánh

và nhiệt tâm làm chứng cho Chúa giữa đời. 

Amen. 

1. Cf. Giáo họ Trung Lễ, Đôi dòng Lịch sử & Dấu ấn Giáo họ Trung Lễ, Lưu hành nội bộ, tr. 5-6. 
2. Ibidem, tr. 6-8.
3. Cf. ĐHY Giuse Maria Trịnh Văn Căn, Hạnh các Thánh, Ngày 26/6: Thánh Phanxicô Đỗ Văn Chiểu, Thầy giảng (1797-1838), Nguồn: Web TGP Hà Nội: https://www.tonggiaophanhanoi.org/ngay-26-thang-6-thanh-phanxico-do-van-chieu-thay-giang-1797-1838/
4. Cf. Ibidem, Fx. Đào Trung Hiệu, Thiên Hùng Sử, San Jose, Hoa Kỳ, link: http://tinmung.net/CAC-THANH/118ThanhTDVN/_TieuSu/Chieu_PhanxicoDoVan.htm
5. Lm. Nguyễn Đức Việt Châu, “26/06: Thánh Phanxicô Đỗ Văn Chiểu – Thầy Giảng (1797-1838)”, Web Người Công Giáo Việt Nam, link: https://www.kath-vietnamesen.de/phung-vu-2/hanh-cac-thanh/26-06-thanh-phanxico-do-van-chieu-thay-giang-1797-1838/
6. Cha già Giuse Vũ Năng Tĩnh, Ca vãn Thánh Phanxicô Chiểu, cf. Giáo họ Trung Lễ, Đôi dòng Lịch sử & Dấu ấn Giáo họ Trung Lễ,  tr. 42-43.